Ara 29 2017

Referandum, Adalet Yürüyüşü ve KHK'lar: 2017 böyle geçti


2016 yılını 15 Temmuz darbe girişiminin travması ile tamamlayan Türkiye, 2017'de de bu olayın uzantılarıyla birlikte siyaseten hareketli bir yıl geçirdi.

Yıla damgasını vuran tartışmalar arasında cumhurbaşkanlığı sisteminin referandumda kabulü, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın AKP’ye geri dönmesi, ana muhalefetteki CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun "Adalet Yürüyüşü", olağanüstü halin (OHAL) devamı ve bir dizi Kanun Hükmünde Kararname (KHK) var.

 

khk

Darbe girişimi sonrası Erdoğan'ın bile bir süreliğine gündeminden kaldırdığı "başkanlık sistemi" tartışması MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin, Ekim 2016'da parti grubunda yaptığı "Başkanlık önerini Meclis'e getir" çağrısı ile bir anda Türkiye gündemine oturdu.

AKP ile MHP'nin hızlı çalışmasıyla 2017 başında Meclis'e sunulan ve parlamenter sistemden cumhurbaşkanlığı sistemine geçişi öngören anayasa değişikliği paketi, 20 Ocak'ta Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) AKP ve MHP'lilerin desteğiyle 339 oyla kabul edildi.

Ancak 550 sandalyeli Meclis'te, referandumsuz kabul için gereken 367 milletvekilinin desteğine ulaşılamadığı için paket de referanduma götürüldü. 

Mühürsüz oy tartışmasının damga vurduğu seçimde, seçmenin yüzde 51'i yeni sisteme "Evet" dedi.

Ancak Ankara ve İstanbul’la birlikte İzmir’in de kaybedildiği referandum, AKP’de hayal kırıklığına yol açtı.

 

referandum

 

Erdoğan daha sonra bu sonucun faturasını, tekrar partisinin başına geçtikten sonra Ankara ve İstanbul Büyükşehir belediyelerinin başkanlarını görevden azlederek kesti. Gerekçe “metal yorgunluğu”ydu…

Ankara ve İstanbul’un yanı sıra Bursa ve Balıkesir de “metal yorgunluğu”ndan nasibini alan büyükşehirler arasındaydı.

2017’nin en çok konuşulan konularının başında hiç şüphesiz CHP lideri Kılıçdaroğlu’nun “Adalet Yürüyüşü” de geliyor.

 

adalet yürüyüşü

 

Bu yürüyüşe başlatan olay, dokunulmazlıkların kaldırılmasına Meclis’te “Evet” oyu veren CHP’nin İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu'nun, Cumhuriyet gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar ve Ankara Temsilcisi Erdem Gül'ün yargılandığı "MİT TIR'ları" davası kapsamında tutuklanmasıydı.

Kılıçdaroğlu, 15 Haziran'da başlattığı ve 432 kilometrelik yolun tamamını kat ettiği yürüyüşü 23 günde, Berberoğlu’nun tutuklu bulunduğu İstanbul Maltepe Cezaevi önünde düzenlediği bir mitingle tamamlarken, yol boyunca CHP'lilerin yanısıra, farklı siyasi görüş ve partilerden isimler zaman zaman Kılıçdaroğlu'na eşlik etti.

MHP’de kurultay talepleri ve girişimleri Devlet Bahçeli ve yargı eliyle engellenen Meral Akşener liderliğindeki muhalifler, Yeni Parti’yi kurdu. Ancak Sinan Oğan, bu girişime katılmayan isimlerdendi.

2017'de siyaset sahnesine "genel başkan" olarak çıkan Akşener, 2019'da cumhurbaşkanı adayı olduğunu da ilan etti.

Parlamentoda sandalye sayısı açısından üçüncü parti konumundaki HDP, 2016 Kasımında başlayan tutuklama operasyonları çerçevesinde eş başkanlar Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ ile çok sayıda milletvekili ve parti yöneticisi 2017'yi cezaevinde geçirdi.

 

demirtaş ve yüksekdağ

 

HDP Eşbaşkanı Figen Yüksekdağ'ın milletvekilliği, dokunulmazlığı kaldırılan bir dosyadan dolayı hakkındaki cezai hüküm kesinleştiği gerekçesiyle milletvekilliği düşürüldü. Yerine Serpil Kemalbay HDP Eş Genel Başkanı seçildi.

Kasım 2016'dan beri cezaevinde bulunan Selahattin Demirtaş, "kelepçeli" olarak duruşmaya gelmeyi reddettiği için şimdiye kadar hâkim karşısına çıkamadı.

Demirtaş'la birlikte beş HDP'linin milletvekilliği daha düşürüldü, dokuz milletvekilliğinin ise tutukluluğu sürüyor. CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu'nun da tutukluluğu sürdüğü için halen 10 milletvekili cezaevinde bulunuyor ve bu sayıyla Türkiye, tutuklu milletvekilleri açısından bir rekoru da elinde bulunduruyor.

Parlamentoda, MHP’nin barajın düşürülmesi talebi ve erken seçim iddiaları gündemdeydi. Ankara kulisleri, erken seçim konusunda ısrarlı.  Ancak şu ana kadar reddediyor AKP, bu iddiaları.

 

man adası belgeleri

 

Yılın sonlarına doğru ise Man Adası belgeleri, siyaset gündeminin rengini belirledi. 
CHP lideri Kılıçdaroğlu'nun, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın oğlu, kardeşi ve eniştesinin vergi cenneti olarak anılan Man Adası'nda kurulu şirket aracılığıyla "vergiden kaçındığı" iddiasını partisinin grup toplantısında açıklaması, siyasette zaten gergin olan havanın daha da gerilmesine neden oldu.

Erdoğan iddiayı yalanlarken, Kılıçdaroğlu belgeleri ortaya koydu. İddialar üzerine Ankara Savcılığı harekete geçerek, söz konusu belgeleri CHP'den isteyerek inceleme başlattı.

Kılıçdaroğlu daha sonra, MİT'in, ABD'de yargılandığı davada itirafçı olan iş adamı Reza Zarrab konusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı "uyardığı" yönündeki bir bilgi notunu da kamuoyuna açıkladı. Ancak MİT kendilerinin böyle bir raporu olmadığını açıkladı.

İstifa ettirilen AKP'li belediye başkanları hakkında harekete geçmeyen İçişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sert sözlerle hedef aldığı CHP'li belediyeler için ise düğmeye bastı.

 

battal ilgezdi

 

Uzun süredir kulislerde dile getirilen "CHP'li belediye başkanlarına da operasyon yapılacağı" yönündeki iddia yılın son aylarında yaşama geçti ve CHP'li Ataşehir Belediye Başkanı Battal İlgezdi, 8 Aralık'ta İçişleri Bakanlığı eliyle görevden uzaklaştırıldı.

Türkiye siyasetinde en çok tartışma yaratan uygulamalar ise 20 Temmuz 2016'dan bu yana süren OHAL kapsamında çıkarılan KHK'lar.

2017'de de üç ayda bir uzatılan OHAL kapsamında 17'si bu yıl olmak üzere toplam 30 KHK çıkarıldı. 

Bunlar arasında en çok tartışılanı ise 695 ve 696 nolu KHK'ler oldu. 

Cezaevlerinde darbe iddiası ve terör suçlarından tutuklu olan sanıkların "tek tip giysi" ile mahkemeye çıkarılmaları öngörüldü.

Hükümetin son çıkardığı KHK'nin en tartışmalı düzenlemesi ise "15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemleri ile bunun devamı niteliğindeki eylemlerin bastırılması kapsamında hareket eden" sivillerin hukuki, idari, mali ve cezai sorumluluğu olmayacağı yönündeki hüküm oldu.

Muhalefet ve hukukçular, "bunun devamı niteliğindeki eylemlerin bastırılması" ifadesi "paramiliter" güç oluşturulduğu ve bu durumun "iç savaşa yol açabileceği" eleştirisini yöneltti.

11'inci Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün de eleştirdiği düzenlemeyi Adalet Bakanı Abdulhamit Gül ve bazı AKP sözcüleri "Sadece 15-16 Temmuz'da sokağa çıkan sivilleri" kapsadığını vurgulayarak savunurken, CHP iptal için bir kez daha Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. 

Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan başta olmak üzere AKP kurmayları, KHK’nin sonuna kadar arkasında oldukları mesajını veriyorlar.

Haberin devamını buradan okuyabilirsiniz