Washington Post: 24 Haziran'da kayıtlı olandan fazla oy kullanılan 3.278 sandıktan hep AKP çıktı

Türkiye’de geçtiğimiz ay yapılan seçimler sonucunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve koalisyonu iktidarda kalmayı başardı. Ancak uzmanların sonuçlar karşısında kafası karışmış durumda - ve seçimlerin adil veya özgür olmadığı yönünde uyarıları var.

Washington Post'ta Abdullah Aydoğan imzasıyla yayımlanan yazıya göre özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu şehirlerinde yaşanan Erdoğan ve müttefikleri için kullanılan sahte oy videoları seçim günü sosyal medyaya yüklendikten sonra viral olarak yayıldı.

Ayrıca hem partilere bağlı hem de bağımsız raporlara göre seçimlerde düzensizlik haberlerinin büyük bir bölümü doğu illerinden geldi. Muhalefet yanlısı bir rapora göre seçimde yaşanan ihlallerin yüzde 68’i AKP ve MHP’nin beklenmedik oranlarda oy kazandığı doğu şehirlerinde yaşandı. Teyit.org’un daha sonra yayınladığı rapor da bu iddiaları yüksek oranda doğruladı.

Bu bölgeler çoğunlukla Kürt nüfusa ev sahipliği yaptığı için, seçim gözlemcileri Erdoğan yanlısı milliyetçi partilerin ülkenin geri kalanında oy kaybetmelerine rağmen, bu şehirlerde oy kazanması karşısında oldukça şaşırdı. Erdoğan ve Kürt nüfus arasında gerginlikler uzun yıllardır devam ediyor.

Hükümet yanlısı ve muhalefet tarafından gelen iddiaları incelemek için eldeki verileri oy sandıkları seviyesinde analiz ettim. Sonuç olarak AKP ve MHP’nin beklenmedik oy artışları ile seçimde yaşanan anormalliklerin coğrafi dağılımları arasında yüksek oranda ilişki olduğunu tespit ettim. Bu anormallikler arasında: kayıtlı seçmenden fazla oy çıkan sandıklar, iptal edilen oylar ve milletvekilliği ile cumhurbaşkanlığı pusulalarının miktarları arasındaki ciddi farklar bulunuyor.

Seçim görevlileri eğer görev yerleri ikamet adreslerinden uzaktaysa farklı sandıklarda oy kullanma hakkına sahipti - bu yüzden de gözlemciler bazı sandıklarda kayıtlı seçmenden fazla oy çıkması konusuna şaşırmadılar. Ancak dikkat çeken nokta şu ki, kayıtlı olandan fazla oy kullanılan 3.278 sandığın %42’si Kürtlerin yaşadığı şehirlerde kaydedildi ve hepsinde AKP yanlısı sonuçlar çıktı. Resmi rakamlara göre doğu şehirlerinde kayıtlı sandıkların oranı ise sadece %17.

Kayıtlı olandan 30 fazla oyun kullanıldığı ilçelerde AKP ve MHP toplamda ortalama olarak 2.881 yeni oy kazanırken, diğer ilçelerde ortalama olarak 51 oy kaybetti.
Elimizdeki şu iki bilgiyi de göz önüde bulundurduğumuzda bu sonuçlar çok daha çarpıcı hale geliyor. İlk olarak, yüzde 100’den daha dolu bir sandıktaki katılım oranı ülke çapındaki ortalamadan en az %14 daha fazla anlamına geliyor, çünkü oy kullanma oranı ülke genelinde %86 oldu.

İkinci olarak da, seçimden sadece günler önce, bölgedeki valiler, 144.000’den fazla seçmenin oy kullanacağı yüzlerce sandığı kırsal alandan şehir merkezlerine taşımaya karar verdi ve elbette ki bu karar yüzünden doğu şehirlerinde oy kullanma batı şehirlerine kıyasla daha zor hale geldi seçmenler için. Bu yüzden, mantık dahilinde, bu şehirlerde kullanılan oy oranının batı şehirlerinden az olması gerekirdi.

Ülke çapında ortalama olarak oyların %2.4’ü geçersiz sayıldı. Ancak 2015 yılında HDP’nin %60’tan fazla oy kazandığı ilçelerde bu yılkı geçersiz oy oranı %3.6 oldu. HDP yetkililerine göre bu durum sandık görevlilerinin partilerine karşı yürüttüğü sistematik önyargı ve HDP’nin sandık görevlilerine uygulanan sistematik baskıdan kaynaklanıyor.

Öte yandan Erdoğan’ın %99’dan fazla oy kazandığı 457 sandıkta geçersiz sayılan oy yüzdesi daha önce görülmemiş bir oran olan %0.5’te kaldı. Bu sandıkların yarısından fazlası sahte oy suçlamalarının zirvede olduğu Şanlıurfa ili dahilinde oldu.

Normal şartlarda milletvekili seçim pusula sayısı cumhurbaşkanlığı pusula sayısına eşit olmalıydı. Kurallara göre “bir zarfta iki pusula” olacaktı. Eğer bu farklar sadece insan hatasına bağlı olsa, bölgeler arasında göze batar miktarda farklılık olmaması beklenir.
Ancak, yaptığım veri analizine göre, doğu Türkiye’deki bölgelerde pusula çeşidi arasında fark olan sandıkların oranı %12 olurken, Türkiye’nin geri kalanında bu oran ortalama %6. Muhtemeldir ki, sahte oy atmaya teşebbüs eden kişiler iki seçim için aynı miktarda oy kullanma konusunda yeterince dikkatli davranmamış olabilirler.

Peki bu durumun kaynağının seçmen davranış değişimi değil de seçimde sahtecilik olduğunu nasıl söyleyebiliriz ve bu neden önemli?

Muhalefet partileri sonuçların seçimde belli oranda hileye işaret ettiğini zaten açıkladı. Kürt yanlısı HDP, seçim sandığı temsilci ve gözlemcilerinin tehdit edildiğini ve hatta bir çoğunun gözaltına alındığını kanıtlayan detaylı bir rapor yayınladı. Raporda ayrıca sahte oy kullanımıyla ilgili de detaylar bulunuyor.

Rapora göre Şanlıurfa bölgesi adaylarından biri, 200 silahlı adamıyla beraber birçok bölgede sahte oy kullandı. Seçimden sonra ana muhalefet partisi CHP yetkilileri de çok sayıda sandıkta yetkili bulunduramadıklarını ve bu yüzden binlerce sandıktan rapor alamadıklarını açıkladılar.

Başka olasılıklar da var. Bazı analizcilere göre doğu şehirlerinde milliyetçi partilerin oy artışı son yıllarda bölgede artan güvenlik önlemlerine bağlı olabilir. Ancak raporlara göre bölgedeki güvenlik personeli sayısı 20.000 civarında artarken, hükümet koalisyonuna verilen oylar 596,045 miktarında arttı. Ayrıca, ordu lojmanları ve çevresinden gelen verilere göre, muhalefet partileri AKP ve MHP’ye oranla çok daha fazla oy aldı.

Bazılarına göreyse aşırı sağcı MHP ile yerel aşiretler arasındaki bağlar etkili olmuş olabilir. Ancak seçim sonuçlarına göre MHP’nin doğu bölgelerindeki oy oranı 100’den fazla ilçede %20’den fazla yükseldi. Bu kadar fazla ilçede MHP’nin hangi aşiretlerle işbirliği yapmış olabileceği konusunda bir araştırma bulunmuyor. Bu kadar büyük bir ortaklık da gerçekçi gözükmüyor.

Önümüze bakacak olursak, seçimde yapılan hilelerle ilgili videoların yayılması seçmenlerin demokrasiye olan inancını azaltacağı gözükmektedir. Muhalefet partilerinin seçimde yaşanan sorunların köküne inmekteki yetersizliği muhalif kesimi hayal kırıklığına uğrattı. Bu hayal kırıklığı da yapılacak bir sonraki seçimde oy kullanma oranını ciddi oranda azaltarak, AKP’nin iktidarını daha da kuvvetlendirecektir.

Bu blok bozuk ya da eksik. Eksik içeriğe sahip olabilir ya da orijinal modülü etkinleştirmeniz gerekebilir.