ilhan Tanir
Haz 28 2018

Beyaz Saray Trump'ın Erdoğan tebriğini ABD kamuoyundan sakladı

ABD Başkanı Trump ile Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın salı günü yaptığı telefon konuşmasının üzerinden ikinci gün geçmesine rağmen görüşme ile ilgili olarak Beyaz Saray resmi olan herhangi bir açıklama yapmadı. Türkiye Cumhurbaşkanlığı görüşmeden saatler sonra kendi web sayfasından bir resmi açıklama yapmasına rağmen Beyaz Saray'ın bir açıklama yapmaması dikkatlerden kaçmadı.

Onun yerine Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi sözcülerinden biri, ismini de vermeden bu telefon konuşması hakkında soru soran başkent Washington'daki bazı gazetecilere ve Türkiye'de ilk kez Ahval'de yayınlanan çok kısa bir açıklama gönderdi.

Bu açıklamada Trump'ın Erdoğan'ı seçimden dolayı kutladığı yazıldı ama her zaman olduğu gibi Beyaz Saray Basın Sekreteri imzalı olarak dağıtılmadı bu açıklama ve Beyaz Saray basın odasından bütün gazetecilere de gönderilmedi.

Bir başka ifadeyle Beyaz Saray böylece resmi olarak Trump'ın Erdoğan'ın seçimini tebrik ettiğini kamuoyuna açıklamadı.

Bu önümüzdeki saatlerde ve günlerde değişmezse Beyaz Saray'ın Erdoğan'ı telefon ile tebrik ettiği gibi bir açıklama resmi Beyaz Saray açıklamaları içine de girmemiş olacak.

Onun yerine bu satırları okuyan ve Türkiye konularını çok yakından izleyen bir grup dışında Trump'ın Erdoğan'ı seçim zaferinden dolayı aradığı Amerikan kamuoyuna ilan dahi edilmedi.

Diplomatik teamüller açısından pek de alışagelen bir durum değil bu. Hele 5 yıllık 'executive başkanlık' gibi etkili bir seçim sonrası müttefik bir ülke lideri seçimden hemen sonraki gün yüksek sesle tebrik edilmesi gelenekten olmalı, hatta üstüne 'uygun olan en kısa zamanda Erdoğan'ı Beyaz Saray'a bekliyoruz' cümlesi de eklenebilirdi.

Şimdilik telefon edildiğinin bile açıklanmadığı bir zamandan geçiyoruz.

Seçimden iki gün sonra Washington'dan gelen telefon ile ilgili olarak Ankara'dan ise salı günü yapılan açıklamada Trump'ın tebriklerini iletmesi dışında iki lider ''Türkiye ve ABD arasındaki stratejik ortaklığa dikkati çekerek, önümüzdeki dönemde başta savunma ve askeri ilişkiler olmak üzere ikili işbirliğinin her alanda geliştirilmesi hususunda ortak kararlılıklarını teyit etmişlerdir.'' deniyor ve ekleniyor, ''Görüşmede, Münbiç konusundaki ortak yol haritasının uygulanması ve terörle mücadele konularında birlikte çalışmaya devam edilmesinin önemi de vurgulanmıştır.''

Ankara açıklamasında ayrıca Erdoğan'ın Trump ile birlikte katılacağı ve Brüksel'de 11-12 Temmuz tarihlerinde yapılacak zirvede de bir görüşme yapılmasının ''sabırsızlıkla'' beklendiği ifade ediliyor. Tabi bu iki liderin Brüksel'de görüşmeyeceği anlamına gelmese de Beyaz Saray'ın bu beklentiyi dile getirmediği görülüyor.

Buna karşılık ise Beyaz Saray yukarıda söylendiği gibi bir açıklama yayınlamadı.

Onun yerine Beyaz Saray Ulusal Güvenlik sözcülerinden birisinin isimsiz ve talep gazeteciye yaptığı açıklamada ise Ankara'nın açıklamasındaki birçok konuya değinmedi.

Onun yerine Trump'ın Erdoğan'ı tebrik ettiği söylendi ve ''ABD ile Türkiye'nin NATO müttefikleri ve stratejik ortaklar olarak aralarındaki güçlü bağı yineledikleri'' ifade edilerek şu cümlelere yer verildi: ''Trump ve Erdoğan ikili ilişkilerdeki sorunları çözme ve stratejik zorlukları çözme adına işbirliğini artırmaya bağlılıklarını bildirdiler.'' dendi.

Hepsi bu.

Görüldüğü gibi ne Cumhurbaşkanlığından gelen açıklamada atıf yapılan Menbiç yol haritası, askeri işbirliğinde artış ve terörizme karşı mücadele ne de Brüksel'deki NATO toplantısında iki lider arasında yapabilecek muhtemel görüşmeye yer verildi.

Washington'daki bazı uzmanlar, seçim sonrası gelen bu tebrik telefonundaki soğukluğu Trump'in en yeni başyardımcısı John Bolton'a bağlıyor.

Bolton'ın Erdoğan karşıtlığı 15 Temmuz ve öncesinden de biliniyor. Bolton, 15 Temmuz gecesi ABD'nin Cumhuriyetçilere yakın kanalı FOX TV'ye çıkarak, darbe esnasında ''Erdoğan için kalbimde hiçbir yardımseverlik duygusu taşımıyorum. Eğer o yıkılırsa hiçbir gözyaşı dökmeyeceğim. Onun ABD'nin bir dostu olduğuna inanmıyorum.'' demişti.

Bolton'ın baş müsteşarı ise Fred Fleitz. Fleitz eski bir CIA çalışanı ve 2015'den beri başkanlığını Frank Gaffney'nin yaptığı ABD'deki en etkili İslamofobik kurumlardan biri olan the Center for Security Policy'de başkan yardımcılığı yapıyordu.

Beyaz Saray'ın Erdoğan'ı seçimden bir gün değil, iki gün sonra araması ve bu aramayı resmi şekilde duyurmaması Fleitz gibi isimlerin de bulunduğu Bolton rüzgarının getirisi mi? Bunu söylemek için halen erken ama Bolton Beyaz Saray'ının Erdoğan'ın seçimleri kazanmasını en azından soğuk karşıladığı söylenmeli.

Trump ve Erdoğan görüşmelerinde bu açıklamalar konusunda eskiden de bazı büyük sorunlar yaşanmıştı ama her zaman her iki taraf da bu açıklamaları en azından resmi olarak yapmıştı.

Bu yılın ocak ayının 25'inde yapılan telefon görüşmesinin ardından Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamadaki bazı bölümlere Ankara'dan yalanlama gelmişti.

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada görüşmede Trump'ın "Türkiye'den gelen yıkıcı ve yanlış retorik ile uzatılan Olağanüstü Hâl koşulları altında gözaltına alınan ABD vatandaşları ve çalışanları konusundaki endişelerini dile getirdiği" belirtilmişti.

Açıklamada ayrıca, Trump'ın görüşmede "Afrin'de artan şiddetle ilgili endişelerini ilettiği" bildirilmişti.