Şub 23 2018

Ortadoğu uzmanı: Afrin’den PKK sorununu şiddetlendirmeyecek çıkış stratejisi görmüyorum

Afrin Operasyonu’nun 35’inci gününü geride bırakmak üzereyken, Esad yanlısı güçlerin konvoyları Afrin’e girmeye devam ediyor. Bölgedeki aktörlerin sayısı çoğalıp tansiyon yükseldikçe Türkiye’nin Zeytin Dalı’ndan başarılı çıkıp çıkamayacağına ilişkin sorular da artıyor.

Deutsche Welle Türkçe’ye konuşan ABD'li Türkiye uzmanı Aaron Stein, harekatın Türkiye açısından PKK sorununu şiddetlendirebileceği uyarısında bulunarak, operasyonun stratejik açıdan mantıklı olmadığını savunuyor.

Atlantik Konseyi'nin Türkiye ve Ortadoğu uzmanı Stein, operasyonu, "Bunu ileride PKK sorunuyla nasıl başa çıkacağınızı düşünmeden yapmak mantıklı değil ve ben Türklerin henüz bunu düşündüğünü sanmıyorum" şeklinde değerlendiriyor.

Stein, Esad yanlısı güçlerin Afrin’e girmesinin Türkiye için potansiyel sonuçlarını şöyle anlatıyor:

‘’Bu, riski ciddi bir şekilde artırıyor. Özellikle de Moskova ile. Cumhurbaşkanı Erdoğan da söyledi bunu, hem Türkiye hem Rusya şu sıralar bölgeye girişine karşıydı. Rejimin buna rağmen devam etmesi ve en önemli müttefiki Rusya’nın isteğini göz ardı etmesi anlamlı. Şu anda küçük çapta. Ancak devamı gelirse rejim yanlısı güçler Türkiye destekli güçlerin yoluna çıkabilir ve bunları idare etmek Rusya’ya kalmış durumda. Bu, her hükümet için çok zor.’’

Stein’e göre rejim Afrin’e birlik göndermeye devam ederse, Rusya tercihini rejimden yana kullacak. Rusya, üç hafta önce hava sahasını 4,5 günlüğüne kapattığında yaptığı gibi baskı uygulamaya devam edebilir.  Stein’e göre Rusya Türkiye’ye ciddi şekilde baskı uygulamaya başlarsa Afrin Operasyonu zorlaşabilir.

Bölgedeki gerginliğin daha da tırmanıp tırmanmayacağı sorusuna Stein bunun tamamen Türkiye’nin ‘görev tamamlama’ sınırlarıyla alakalı olduğunu paylaşıyor. Türkiye, Afrin sınırı boyunca küçük bir tampon bölge kurduğunda bunu yeterli görecek mi? Ruslarla tansiyonu düşürmek için görüşmelere yardımı olacak mı? Stein’a göre bunlar net değil. Ancak Türkiye ve Rusya anlaşamazsa ABD’ye çekilmesi için birlikte baskı yapamazlar; bu da aralarında kırılmalar yaratır.

‘’Eğer Rusya ve rejim, Türkiye'yi Afrin'den atmak için birlikte komplo kurarsa ya da hava sahasını kapatırsa bunun için kesinlikle bir çıkış stratejisi. Türkiye'ye "Hedeflere ulaşıldı, Zeytin Dalı başarılı oldu" deyip zafer ilan etmek için bir mekanizma sağlıyor. Ben bunu yaptıklarını umuyorum. Ancak hiçbir şeyden emin olamıyorum. Türk ve PKK tarafındaki bu savaş o kadar propaganda dolu ki ne olduğunu anlamak mümkün değil,’’ diyen Stein’a göre herkes birbirine yalan söylüyor.  

Bu durumda Türk hükümet sözcüsü çıkıp "savaş bitti" demeden ne olduğunu bilemeyeceğiz.

Türkiye için Afrin'de nasıl bir sonuç çıkabilir sorusunda cevap olarak Stein, önceki operasyon Fırat Kalkanı’nın çok net ve basit olduğunu hatırlatıyor. Fırat Kalkanı’nda YPG'nin kantonları bağlamasını engelleyip IŞİD'i dışarı atma hedefi vardı.

Ancak Zeytin Dal  çok daha zor. Stein, Fırat Kalkanı’na kıyasla Afrin Operasyonu’un karmaşıklığını şöyle ifade ediyor:

‘’Bir boyutu ABD'ye baskı yapmakla ilgili, ikinci boyutu da sınırı temizlemek ve teorik olarak gelecekteki düzende şartlarını dikte etmek için YPG/PKK'ya baskı kurmakla ilgili. Ancak bunların hepsi çok fazla dış aktöre bağlı. Rusya, İran ve rejim gibi. Bana Türkiye'nin bunu kontrol edebilmesi çok zor geliyor. Buna ek olarak Afrin ağırlıklı olarak etnik Kürt ve PKK Suriye'nin bu bölgesinde ciddi bir desteğe sahip. Bu stratejik olarak mantıklı değil. Bunu ileride PKK sorunuyla nasıl başa çıkacağınızı düşünmeden yapmak mantıklı değil ve ben Türklerin henüz bunu düşündüğünü sanmıyorum.’’

Stein’a göre Türkiye'nin PKK sorunu öncesinden daha kötü bir hale gelebilir. ‘’Afrin‘de zannedersem 34 kayıp verildi... Kayıplarda artış var. Buna ek olarak bir de Kuzey Irak'taki sorunlar var. PKK sorununu kesinlikle şiddetlendirebilir, minimumda da Kürtleri Türk hükümetine karşı öfkelendiriyor,’’ diyen Stein, Türkiye geçici bir süre için Afrin'de asayişi sağlayasa da Erdoğan'ın kazandığını düşündüğünü sanmıyor.

Erdoğan’ın eline geçen istatistiklerin ordu bir başarı sayılsa da  insanların kalplerini ve sempatilerini kazanmak bağlamında gerçekleri maskelediğini ifade ediyor Stein.

Stein, Türkiye’nin Afrin’de Esad’dan ziyade İran ile karşı karşıya geldiği yönündeki değerlendirmelere katılıyor.

‘’Türkiye - Rusya ilişkilerinde, Putin ve Erdoğan arasındaki üst düzey çözüm stratejisi oldukça etkili oldu,’’ diyen Stein, bunun İranlılarda çok etkili olmadığını ifade ediyor.

Ortadoğu uzmanı Stein’a göre İranlılar rejim ile birlikte Türkiye’nin Suriye’deki varlığına karşı ve Ruslar ve Türkler arasındaki üst düzey oyunu bozmak niyetindeler.

Öte yandan İran destekli rejim yanlısı milislerin ortaya çıkışı, Rusya’nın istediği bir şey  değil ve İranlılar yine oyun bozucu rolünü oynuyor. ‘’Bu dört ülke; rejim, Rusya, Türkiye ve İran eğer ABD’yi atmak için komplo kuracaksa zor bir zaman onları bekliyor. Çünkü İran ve Türkiye hala birbiriyle çatışıyor,’’ diyor Stein.

Suriye savaşında yeni bir aşamaya mı girildiği değerlendirmesine ilişkin konuşan Stein, bunu daha çok ‘’bütün dışsal aktörlerin stratejik olarak tutarsız olduğu’’ bir devre olarak yorumluyor. Stein, ABD’nin Türkiye yüzünden bir çıkmazda olduğunu ifade ediyor. Ruslar ise iki yıldan fazla zamandır Suriye'de ama sorunun onların istediği gibi çözüleceğine dair bir belirti henüz yok. Türkler ise  Suriye’deki savaşa giderek daha da derin bir şekilde dahil olmakta.

Stein, ‘’PKK sorununu şiddetlendirmeyecek bir çıkış stretejisi görmüyorum,’’ diyor ve  tek ciddi planı olan ülkenin İran olduğunun altını çiziyor. İran’ın stratejisi oldukça basit ve bunun nedeni de her ne pahasına olursa olsun Beşar Esad'ı destekleyecekler.

Washington’un Afrin Operasyonu konusunda memnuniyetsiz  olduğunu söyleyen Stein, Afrin’in ABD için IŞİD ile mücadele konusunda dikkatleri dağıttığına vurgu yapıyor.

Stein’a göre yine de Türkiye’nin Menbiç konusundaki söylemi ve tansiyonu yükseltmesi, tarafların tekrar görüşmesini sağlamak anlamında başarılı oldu.

 

 

http://www.dw.com/tr/ortado%C4%9Fu-uzman%C4%B1-afrin-sonras%C4%B1-pkk-sorunu-%C5%9Fiddetlenebilir/a-42709341