Oca 24 2018

Rusya'nın Afrin konusundaki çelişkili tutumu

Afrin operasyonunun başlamasıyla gözler Suriye’de ana aktörlerden bir olan Rusya’ya çevrildi.

Rus askerlerinin bölgeden çekildiği iddiası,  Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov tarafından yalanlanırken, ardından gelen “endişe ve itidal çağrısı”, Rusya konusundaki soru işaretlerini çoğaltıyor.

BBC Türkçe, Suriye'nin kuzeybatısında kilit bir pozisyonda bulunan Rusya'nın Zeytin Dalı harekâtının başlamasından bu yana özellikle dört kritik konuda çelişkili açıklamalar yaptığına dikkat çekiyor.

Harekât başlamadan önce Moskova bölgede ya da yakınlarında askeri bulunduğunu hiçbir zaman teyit etmemişti.

Afrin'deki Rus varlığına dair nadir açıklamalardan birisi 16 Ekim 2017'de, Rus Savunma Bakanlığı'ndan geldi; açıklamada Rus ordusunun Afrin hastanesine yarım ton ilaç teslim ettiği bilgisi veriliyordu.

Türkiye'nin harekâtı başlayana kadar Rus medyasında da Afrin konusu pek gündeme gelmedi.

Kremlin yanlısı haber sitesi Vzglyad, 17 Ekim 2017'de yayınladığı bir analizde, Kürt güçleri "Rusya'nın duruşuna yakın ve Şam'la yapıcı görüşmelere başlamaya hazır’’ deniyordu.I

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rus ordusunun Suriye'de görevini tamamladığını söyledikten sonra, ülkede kalacak olan Rus askerlerinin Afrin'in 200 kilometre güneybatısında kalan Hmeymim ve Tartus üslerinde konuşlanacağı bildirildi.

Harekâtın başlamasından kısa bir süre önce Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan önemli bir açıklama Afrin konusuna hiç değinmedi.

Türkiye Genel Kurmay Başkanı Hulusi Akar ile Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarı Hakan Fidan'ın 18 Ocak'ta gerçekleştirdikleri Moskova ziyareti sonrası gelen bir açıklamada ise sadece "Suriye'deki gelişmeler ana gündem maddesiydi" ifadesi vardı.

Zeytin Dalı Harekâtı başladığında Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'a Anadolu Ajansı'nın 'Rus birlikleri Afrin'den çekildi' haberi sorulmuş, Lavrov, "Bu iddialar daha sonra yalanlandı" demişti.

Ancak bir gün sonra, Zeytin Dalı Operasayonu’nun başladığı 20 Ocak'ta Rusya Savunma Bakanlığı çekilmeyi resmi olarak doğruladı ve yaptığı açıklamada "Olası provokasyon eylemlerinin önüne geçmek ve Rus askerlerinin güvenliğini tesis etmek adına Afrin bölgesinde bulunan güvenlik güçleri Tel Acar ve Tel Rıfat bölgelerinde yeniden konuşlandırılmışlardır" ifadelerini kullandı.

Afrin operasyonu genişlerken, Rus parlamentosundaki milletvekilleri, ordunun Afrin harekâtına karşı Suriye hükümetine destek verebileceğini dile getirmeye başladı.

Kremlin'den gelen açıklamalardaysa Türkiye'nin harekâtının meşru olduğu ifade edildi.

20 Ocak'ta Rusya Savunma Bakanlığı, ABD'nin YPG'ye yaptığı 'kontrolsüz' silah yardımının Afrin'de tansiyonun yükselmesinin ana nedeni olduğunu öne sürdü.

Savunma Bakanlığı'nın açıklaması devlet televizyonu tarafından da desteklendi ve Kanal 1'deki bir haberde, Afrin'deki bir hava üssünün ABD'den alınan silahların Türkiye'deki PKK'lılara ulaştırıldığı iddia edildi.

Uzun süredir Rusya kontrölünde bulunan Minnağ havalimanıda Rus askerlerinin varlığı,. Suriye hükümeti yanlısı yayın kuruluşu El Masdar haber ajansı ve Iraklı Kürt yayıncı Rudaw tarafından bildirildi.

Reuters haber ajansı i2016'da, YPG'nin Rusya desteğiyle hava üssünü ele geçirdiğini aktarmıştı.

Dışişleri Bakanı Lavrov 2013'te yaptığı bir konuşmada YPG'nin mücadelesini desteklediklerini ifade ederek, "Kürt kasabası Afrin muhaliflerin ablukası altında. Gıda, tıbbi malzeme ya da yakıt ulaştırılamıyor" demişti.

Rusya ile YPG ve onun siyasi kolu olan PYD arasındaki bağlar güçlenince, PYD Şubat 2016'da Moskova'da bir temsilcilik dahi açmıştı.

O dönemde bir PYD'li yetkili bu temsilciliğin kağıt üzerinde sivil toplum kuruluşu olarak gözükeceğini ifade etse de, fiilen bir elçilik gibi çalışacağı biliniyordu.

Fakat Afrin operasyonunun başlamasının ardından Rus medyası ve ülkenin yetkilileri bir u-dönüşü yaparak YPG'yi 'ABD tarafından silahlandırılmış olan ve Suriye'nin istikrarını bozan bir güç' olarak tanımlamaya başladı.

Rus devlet haber kanalı Rossiya 24’a göre, "ABD tarafından YPG'ye verilmiş olan silahlar Afrin üzerinden Türkiye'ye sokuluyor ve PKK'ya veriliyor"du.

Öte yandan Rusya Savunma Bakanlığı, ABD'yi bölgede sorumsuzca davranmakla suçladı.

YPG ise Rusya'nın farklılık gösteren açıklamalarına tepki göstererek Moskova tarafından 'ihanete uğradıklarını' dile getiriyor.