Mar 20 2018

AİHM'den Altan ve Alpay için 'hak ihlali' ve tazminat kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 16 Mart'ta ev hapsi şartıyla tahliye olan Şahin Alpay ve hapiste tutuklu bulunan gazeteci-yazar Mehmet Altan'ın başvurularına ilişkin kararını açıkladı.

AİHM, Ahval Genel Yayın Yönetmeni Yavuz Baydar'ın 1 Mart'ta yazdığı 'hak ihlali' kararını bugün resmen duyururken, Alpay ve Altan'ın haklarının Türkiye tarafından 'açık biçimde' ihlal edildiğine hükmetti.

AİHM ayrıca Türkiye'yi 21 bin 500'er Euro tazminat ödemeye de mahkum etti.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 20 Mart tarihli kararında Türkiye’nin her iki başvuruyla ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) özgürlük ve güvenlik hakkını koruyan 5. maddesinin 1. paragrafı ile ifade özgürlüğünü koruyan 10. maddesini ihlal ettiğine hükmetti. Bu iki karar 6’ya 1 oyçokluğuyla alınırken, Türkiye’nin atadığı geçici hakim Ergin Ergül karşı oy kullandı. 

Aynı kararda mahkeme, Altan ve Alpay tutukluluğunda 5. maddenin 4. paragrafıyla garanti altına alınan özgürlükten yoksunluğun  hukuki olup olmadığına kısa sürede karar verilmesi konusunda ihlal olmadığını söyledi. Mahkeme bu kararı oybirliğiyle aldı.

Mahkeme, 5/1. madde ile ilgili olarak yaptığı açıklamada Apay ve Altan’la ilgili Anayasa Mahkemesi’nin 11 Ocak tarihinde verdiği ihlal kararı sonrası tahliye edilmesinin kesinlikle “hukuki” ve “yasanın öngördüğü usule uygun” olduğunun söylenemeyeceğini belirtti.

26 Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararları son ve bağlayıcı olan Anayasa Mahkemesi’nin kararına direnmesinin de 5. Maddenin keyfiliği engellemek anlamında getirdiği ana güvenceleri olan hukuk devleti ve yasal kesinlik illkelerini ihlal ettiğini söyledi. Mahkeme ayrıca iki gazetecinin kararında da tutukluğun “demokratik bir toplumda gerekli ve orantılı” bir tedbir olarak görülemeyeceğini belirtti. 

Mahkeme, yerel mahkemenin AYM kararlarını uygulamamasının AYM’nin etkinliğine gölge düşürdüğünü, ancak gene de Mahkemenin daha önce kararlarına belirttiği gibi AYM’ye bireysel başvuru hakkının hala etkin bir iç hukuk yöntemi olarak kabul edeceğini söyledi. 

10. madde ile ilgili olarak mahkeme, AYM kararından farklı bir sonuca ulaşmak için bir sebebi olmadığını ve gazetecilerin ifade özgürlüğünü kullandığı için tutuklu kalmasının AİHS 43 ve 44. maddelere göre çok ağır bir tedbir olduğunu belirtti. 

Son olarak Mahkeme, her iki gazetecininin de 5. Madde 3 paragrafta koruma altına alınan derhal bir yargıç karşısna çıkarılma hakkıyla ilgili başvurusunu iç hukuk yolları tüketilmediği ve 5. madde 4. paragrafla ilgili olarak AYM sürecinin uzun sürmesiyle ilgili başvurularını da bu davanın istisnai şekilde karmaşık olması ve AYM’nin ağır doysa yükünü gerekçe göstererek ve 5. madde 5. paragratan doğan hukuksuz tutukluluk için tazminat talebini de oyçokluğulyla reddetti.

Şahin Alpay

Anayasa Mahkemesi, gazeteci-yazar Şahin Alpay'ın tutukluluğunun devamı nedeniyle ikinci kez hak ihlali kararı vermişti 16 Mart'ta.

Mahkeme ilk kararını Ocak 2018'de vermiş, gazeteci-yazar Mehmet Altan ile Şahin Alpay'ın tahliyesine hükmetmişti. Ancak yere mahkeme karara direnmiş, her iki isim de tahliye edilmemişti.

AİHM'in vereceği karar öncesi bir ön alma olarak da yorumlanan Yüksek Mahkeme’nin cuma günü verdiği ikinci hak ilhali kararında, "Anayasa Mahkemesinin verdiği hak ihlali kararının uygulanmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği" belirtilerek Alpay'ın tahliyesi istendi ve bu kez alt mahkeme kararı yerine getirdi.

30 Temmuz 2016 tarihinde tutuklanan Alpay’ın, yaklaşık 20 ay sonra tutuksuz yargılanmak üzere tahliyesine hükmedilmişti ancak adli kontrol şartı ve ev hapsi getirilmişti.

Bu süre zarfında tahliye edilmeyen Mehmet Altan ise, daha sonra Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak ile birlikte yargılandığı dava kapsamında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı.

Şahin Alpay

Şahin Alpay, 600 günlük aranın ardından özgürlüğüne kavuştuğunda "Aileme kavuştuğum için fevkalade mutluyum ama özgürlüğüme kavuştuğumu söyleyemem. Onlar özgür olmadıkça Türkiye’nin de özgür olamayacağını düşünüyorum" demişti.