Oca 25 2018

Türkiye 2017’de AİHM’e başvuran ülkeler listesinde 3’üncü

15 Temmuz 2016 Darbe girişimi sonrası ilan edilerek bu güne kadar devam eden ve altıncı kez üç aylığına daha uzatılan OHAL uygulaması, hukuku da sağlıklı işlemez hâle getirdi. Darbe girişimi sonrası OHAL kapsamında alınan tedbirlerle bağlantılı olarak bugüne kadar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) 31 bin 500’den fazla dava başvurusunda bulunuldu.

Türkiye 2017 yılını AİHM önünde hakkında en fazla dava başvurusu olan üçüncü ülke olarak tamamladı.

Türkiye geçen sene bu listede 2’inci sıradaydı.

AİHM’nin 2017 bilançosu mahkeme başkanı Guido Raimondi tarafından bugün açıklandı. Strasbourg’dan paylaşılan istatistiklere göre, 1 Ocak 2018 itibarıyla AİHM gündeminde 47 Avrupa Konseyi üyesi ülkeden gelen toplam 56 bin 250 dava başvurusu bulunmakta.

Hakkında en fazla dava başvurusu olan ülke Romanya. Bu ülkeye karşı başvuru sayısı 9 bin 920 olarak geçiyor. Romanya’yı sırasıyla Rusya (7 bin 747), Türkiye (7 bin 518), Ukrayna (7 bin 112), İtalya (4 bin 665), Macaristan (3 bin 535), Azerbaycan (2 bin 27), Gürcistan (bin 924), Ermenistan (bin 819) ve Polonya (bin 403) takip ediyor.

AİHM gündeminde Fransa’ya karşı ise 359, Almanya’ya karşı 167, İspanya’ya karşı 168, Birleşik Krallık'a karşı 130 dava başvurusu bulunduğu bildirildi.

Romanya, Rusya, Türkiye ve Ukrayna AİHM’nin toplam iş yükünün yüzde 50’sinden fazlasını oluştururken,  Romanya’ya karşı dava başvurusu AİHM iş yükünün yüzde 17,6’sına, Türkiye’den gelen başvurular ise yüzde 13,3’ünü oluşturuyor.

Türkiye geçen sene 12 bin 600 dava başvurusuyla Ukrayna’nın ardından ikinci sıradaydı.

AİHM gündemindeki dava başvurusu sayısı 2017 başlarında 79 bin 750 olarak açıklanırken bu sayı büyük ölçüde 15 Temmuz darbe girişimi sonrası KHK’lar ile görevden alınmalara bağlı şikayetler nedeniyle yıl ortalarında 93 bin 200’e kadar yükseldi.

Ancak davacıların Anayasa Mahkemesi’ni iç hukuk yolu olarak kullanmadan AİHM’ye gitmeleri ve Avrupa Konseyi’nin önerisiyle OHAL İnceleme Komisyonu kurulmuş olması nedeniyle Türkiye’den gelen bu spesifik şikayetlerin büyük bölümü AİM tarafından reddedildi. AİHM bu kapsamda 2017 içinde toplam 30 bin 63 başvuruyu geri çevirdi. 15 Temmuz 2016 Darbe girişimi sonrası OHAL kapsamında alınan tedbirlerle bağlantılı olarak bugüne kadar AİHM’e 31 bin 500’den fazla dava başvurusunda bulunuldu.

Türkiye’den gelen başvuruların reddedilmesiyle AİHM gündemindeki dava başvurusu sayısı 2017 sonunda 56 bin 250’ye gerilerken böylesine düşük bir oran 2005’ten bu yana gözlemlenmemişti.

AİHM 2017’de toplam bin 68 dava kararı açıkladı. Hakkında en fazla karar açıklanan ülke 305 davayla Rusya oldu. Rusya’yı sırasıyla Türkiye (116), Ukrayna (87) ve Romanya (69) takip etti.

Arnavutluk, Andorra ve Lihtenştayn hakkında tek bir karar dahi açıklanmazken Lüksemburg, Monako, San Marino ve İsveç hakkında sadece birer karar bildirildi.

Türkiye hakkında açıklanan 116 kararın 99’unda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) en az bir maddesinin ihlal edildiğine hükmedildi. Türkiye’ye karşı açılmış davalarda en fazla ihlal hükmü AİHS’nin 5’inci (emniyet ve güvenlik hakkı), 6’ncı (adil yargılanma) ve 10’uncu (ifade özgürlüğü) maddelerinden verlirken, Türkiye’nin 6’ncı maddeyi 46 kez, 5’inci maddeyi ise 19 kez ihlal ettiği bildirildi.

Ankara geçtiğimiz yıllardaki gibi bir kez daha “AİHS’nin ifade özgürlüğü maddesini en çok ihlal eden devlet” olarak kayda geçti.

AİHM, geçtiğimiz sene 47 Avrupa Konseyi üyesi ülkeden gelen davalarda 10’uncu maddenin 44 kez ihlal edildiğine hükmetti. Bu kararların 16’sı Türkiye’ye karşı açılmış davalardan oluştu.