AİHM başyargıcı, KHK kıyımında başı çeken İstanbul Üniversitesi’nden fahri doktora alacak

15 Temmuz darbe girişiminin ardından binlerce kamu çalışanının işine, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın imzaladığı Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) ile son verildi.

Bu kıyımdan akademisyenler de payına düşeni aldı ve 2020’de yayımlanan ‘Türkiye’de Akademik Başarı Değişim Raporu’na göre, 122 devlet kurumunda, 11 KHK ile toplamda 6 bin 70 akademisyen işlerinden edildi. 15 vakıf üniversitesinin de tamamen kapatılması ile 2,808 akademisyen daha bu sayıya eklendi ve toplam sayı 8 bin 878’e çıktı.

İşine son verilen akademisyen sayısı bakımından en kötü durumda olan üniversitelerden biri de İstanbul Üniversitesi. 

İstanbul Üniversitesi, darbe girişimi sonrasında tam 192 akademisyenini kapının önüne koydu ve tüm üniversiteler arasında akademisyen kıyımı bakımından dördüncü sırada yer aldı.

Böylesi bir hak ve özgürlük ihlaline imza atıldığı bir ortamda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Başkanı (AİHM) Robert Spano’nun İstanbul Üniversitesi’nden fahri doktora ünvanı alacağı haberi ise tepkileri beraberinde getirdi. 

Halihazırda AİHM’e hak ve özgürlük ihlalleri nedeniyle yapılmış 60 binden fazla bireysel başvuru var ve AİHM başta tutuklu gazeteciler ve hak savunucuları hakkındaki davalar olmak üzere, çok sayıdaki davada Türkiye’yi haksız buldu.

AİHM Başkanı Spano’nun, Türkiye’deki hak ihlallerine ve İstanbul Üniversitesi’nin 192 akademisyenini hukuksuz bir şekilde işten çıkarmasına rağmen, söz konusu üniversite tarafından verilecek fahri doktorayı kabul etmesi mahkemenin duruş ve ilkeleriyle de çeliştiği eleştirilerine neden oldu.

Spano, 3 Eylül’de Adalet Bakanı’nın davetlisi olarak Türkiye’ye gelecek ve İstanbul Üniversitesi’nden fahri doktora ünvanı alacak.

Spano’ya İstanbul Üniversitesi tarafından verilecek fahri doktora girişiminin, Türkiye’nin AİHM’e atadığı hakim Ergin Ergül tarafından organize edildiği belirtildi. 

İstanbul Üniversitesi’nden ihraç edilen akademisyen ve yazar Mehmet Altan da Spano’ya açık bir mektup kaleme alarak, Spano’nun, Türkiye’deki yaygın hak ihlallerine ve akademisyen ihracında ilk beşte yer alan İstanbul Üniversitesi tarafından verilecek fahri doktorayı kabul etmesine tepki gösterdi.

Altan, P24’te yayımlanan açık mektubunda şu ifadeleri kullandı:

“...‘davalısı’ fahri doktora ünvanını alacağınız İstanbul Üniversitesi olan, ‘üniversiteden ihracımın iptali’ konulu davam hâlen Ankara 21. İdare Mahkemesinde beklemektedir.

Kesinleşmiş beraat, Anayasa Mahkemesi’nin ve AİHM’in hak ihlalleri kararlarına karşın, ben sizin fahrî doktora alacağınız üniversiteme dönebilmiş değilim. 

Doktora alacağınız üniversite, benim gibi KHK ile atılan akademisyenlerin davalarında ‘davalı kurum’ olarak yer almaktadır. 

Bu davalar hâlen devam ediyor ve pek muhtemeldir ki sizin başkanı olduğunuz AİHM önüne de gelecektir. Ancak siz o süreçte İstanbul Üniversitesi’nden fahrî doktora diploması almış bir Yargıç olacaksınız.Yüzlerce öğretim görevlisini haksız bir şekilde okuldan atarak işsizliğe ve yoksulluğa mahkûm eden bir üniversitenin fahrî üyesi olmak bilmiyorum ne kadar övünç verici.”

Ekonomist ve yazar Eser Karakaş da, Sıcak Takip'te Ahval Genel Yayın Yönetmeni Yavuz Baydar'ın konuğu oldu ve AİHM Başkanı Spano'nun ziyaretinin ve fahri doktora ünvanını kabul etmesinin neden olacağı olumsuz sonuçlara dikkat çekti: