Oca 14 2018

“AİHM, AYM kararının uygulanmaması sonrası başvuruları direkt kabul eder”

Anayasa Mahkemesi’nin Mehmet Altan, Şahin Alpay hakkında verdiği “hak ihlali” kararı, Türkiye’de 15 Temmuz sonrası ilan edilen olağanüstü hâl ile sağlıklı bir şekilde işlemez hâle getirilen hukuk adına bir “hayat belirtisi”ydi bir anlamda. Ancak hemen ardından yerel mahkemenin yüksek mahkeme kararını tanımaması bunu suya düşürdü.

Ağır ceza mahkemeleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, MİT TIR’ları davasında yargılanan Can Dündar hakkındaki benzer AYM kararı sonrası “Yerel mahkeme direnmeliydi” görüşünü, Altan ve Alpay kararları sonrası pratiğe dökmüş durumda.

Türkiye’nin önde gelen hukukçuları, AYM kararının uygulanmamasını skandal olarak yorumluyor. Kerem Altıparmak, “Bu, tüm mahkemelere AYM kararlarına uymayabilirsiniz demek anlamına gelir” diyenlerden...

Eski AİHM Yargıcı Rıza Türmen de, ağır ceza mahkemelerinin Anayasa Mahkemesi (AYM) kararını uygulamamasının, Türkiye’de bireysel hak aramada AYM’yi işlevsiz hale getireceği görüşünde.

Deutsche Welle Türkçe’den Aslı Işık’ın sorularını yanıtlayan Türmen, Azerbaycan'da da daha önce benzer bir gelişme olduğunu söylüyor. Anayasa Mahkemesi kararları uygulamayınca AİHM’in, Azerbaycan’daki Anayasa Mahkemesini tanımadığını ve oradan gelecek başvuruları direkt kabul ettiğini belirtiyor.

İlk defa bir alt mahkemenin “Ben Anayasa Mahkemesi’nin kararlarını tanımayacağım” dediğini vurgulayan Türmen, “Türkiye bir hukuk devleti mi, değil midir?” sorusunun irdelenmesi gerektiğini savnuyor ve AİHM örneğini veriyor.

AİHM, “Bireysel başvuru hakkı için önce Anayasa Mahkemesi’ne gidin” diyordu ve başvuruları reddediyordu. Bu yüzden eleştiri konusu da olmuştu hatta.

Son kararla, Türkiye’de iç yargı yolunun etkili olmadığının ortaya çıkacağını söylüyor Türmen de ve ekliyor:

“O zaman AİHM, ‘AYM’ye gitmeye gerek yoktur, direkt bana gelin’ diyecektir. Bundan sonra Anayasa’da tanınmış olan bireysel başvuru hakkı uygulanmaz hale gelir. Bireysel başvuru bakımından Anayasa Mahkemesi’nin hiçbir işlevi kalmadığı için AİHM, başvuruları direk kabul eder.”

Tahliye kararını reddeden alt mahkemelerin “AYM’nin dosyayı bilmediği” yönündeki gerekçelerini “saçma bir argüman” olarak yorumlayan Türmen, “En ufak bir hukuk devleti kırıntısı varsa, mahkemeler AYM’nin kararını uygular ve tahliye kararı verir” diyor.

AİHM’in de ihlal kararı vereceğini ve eli kulağında olduğunu söyleyen Türmen’e göre,  şubat ayında bir karar çıkacak:

“Tek tek bütün dosyalara bakarak karar verecek. İhlal kararı verince, Türkiye çok güç durumda kalacak. Türkiye, AİHM kararını uygulamak zorunda. Uygulamak demek, ihlal nedenini ortadan kaldırarak, gazetecileri serbest bırakmak demektir.”

HABERİN TAMAMI İÇİN TIKLAYIN