Şub 02 2018

'6 buçuk milyar dolarlık altın muamması' - Gürses

Türkiye'nin 2017’de  rekor miktarda, rekor bedelde altın ithalatı gerçekleştirdiği ortaya çıkması üzerine Dünya Gazetesi yazarı Alaattin Aktaş, geçen sene gerçekleştirilen rekor miktardaki altın ithalatının mümkün olmadığını ve bir açıklaması olması gerektiğini öne sürmüştü.

Geçen yıl rekor düzeyde  -- 17.1 milyar dolarlık -- altın ithalatını şimdi de Hürriyet yazarı Uğur Gürses mercek altına aldı.

Gürses, TÜİK verilerin doğrultusunda, Türkiye’nin  2017’de 6.6 milyar dolarlık külçe altın ihraç ederken, mücevher ihracatının 4.1 milyar dolar olduğunu paylaşıyor.

Mücevher ihracatına bakıldığında bir tuhaflık görülmüyor; son 5 yılda ortalama ihracat kabaca her yıl 4 milyar dolar civarında görünüyor. Fakat Gürses’e göre:

‘’Asıl soru şurada; sigorta ve navlun bedelini aşan bir kazanç kâğıt üstündeki spekülatif alım-satımlarda da var. Bir ülke neden işlenmemiş uluslararası standartta külçeleri ithal edip ihraç eder ki?’’

Gürses, altın talebinde yıllık 4 milyar dolarlık ihracata ek olarak, yurtiçi talebi de eklemek gerektiğini ifade ediyor:

‘’“Cumhuriyet altını” ya da “ziynet altın” olarak anılan Darphane baskısı paraların piyasaya sürülen ilave miktarı, 2016’daki toplam 25 tondan 42 tona çıkmış. Bunu da kabaca 1.8 milyar dolar olarak alalım. Takı formunda olanlara dair elimizde veri yok; altın para talebinin iki katı kadar olsa 3.5 milyar dolar olarak da bunu hesaba katalım. Böylece toplam iç ve dış talep karşılığı Türkiye’nin 9.3 milyar dolarlık altın ithalatına ihtiyaç var demektir. Bu da kabaca 215 ton eder ki “normal zamanların” ithalat büyüklüğü bu. “Normal zamanlardan” kasıt; Reza Zarrab’ın altın operasyonları ile dış ticaret sayılarının bozulmadığı zamanlar.’’

Hürriyet yazarına göre asıl soru şu: Türkiye 2017’de ne kadar altın ithal etti? Bu miktar, Borsa İstanbul’un verilerine bakıldığında 370 ton olarak görülüyor. Buna göre kabaca 150 tonluk bir ithal altın fazlası var.

Enflasyon Raporu’nu açıklarken Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya’ya altına ilişkin soru yönlendirildiğinde yanıt “olağandışı bir durum olmadığını” olmuştu. Fakat yine de bir tuhaflık söz konusu.

Gürses’e göre, ‘’Çetinkaya’nın bahsettiği bir konunun önemi var; o da bankalara TL zorunlu karşılıklar yerine altın getirme seçeneğinin Borsa İstanbul üzerinden yapılabiliyor olması. Çetinkaya bahsetmiyor ama ikinci bir olası neden de Merkez Bankası’nın Borsa İstanbul üzerinden kendi rezervleri için altın satın alıyor olması.’’

Merkez Bankası verilerine göre bankalar 2017’de Merkez Bankası’na önceki karşılıklara ilave olarak 101 ton altın yatırdıkları görülüyor. Bankalar, karşılıklar için yatırdıkları bu altınları İstanbul’dan satın alarak teslim etmiş olabilirler. Bu da ithalat verisini şişiriyor.

Ayrıca Merkez Bankası da Borsa İstanbul üzerinden ithal edilmiş külçe altın satın almışsa bu da ithalata yazılır. Oysa ödemeler dengesinde Merkez Bankası’nın altın hareketleri parasal niteliklidir; ithalatta değil, rezervlerde izlenir.

‘’Merkez Bankası 2017’de altın rezervlerine 85 ton ilave etti. Bunun tamamını ya da bir bölümünü Borsa İstanbul’daki altın pazarından almış ise dış ticaret ve ödemeler dengesi hesapları karışmış demektir,’’ değerlendirmesinde bulunuyor Gürses.

2017’de net ithalat 150 tona yakın ve Merkez Bankası rezervlerindeki ilave artış toplam 186 ton olarak bildiriliyor, diyor Gürses ve ekliyor, ‘’Bunun bankalarca yatırılan altın karşılık kısmı 101 ton; bankanın da kendi rezervine satın aldığı 85 ton. Acaba bu tür bir “hata” resmi hesapları karıştırmış olabilir mi?’’

Diğer bir soru işarete ise külçe altın ticareti üzerine. Gürses, belirsizliği şöyle anlatıyor:

‘’16.6 milyar dolarlık külçe altını ithal ediyorsunuz; yukarıda saydığım gibi fiziksel talep ve ihtiyaçlar var. Peki neden 6.6 milyar dolarlık külçe altını tekrar yurtdışına ihraç etmişiz? Bunun da 5.4 milyar doları Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) gitmiş. İşte tuhaf olan da bu; BAE’nden 4.9 milyar külçe altın ithal edip yeniden oraya ihraç edilmiş. Soru şu; neden aynı külçe altınlar gidip yeniden Türkiye’ye dönüyor? Ya da tersi? Hani külçe satın alıp işlenmiş mücevher ihraç edilse anlaşılabilirdi.’’

Sonuçta kabaca bir 150 tonluk, 6.5 milyar dolarlık bir altın muamması var; ya hesap karıştı, ya da başka bir hesap.’’

 

http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ugur-gurses/turkiyenin-hesabi-karisik-altin-defteri-40728798

Related Articles

مقالات ذات صلة

İlgili yazılar