İbrahim Kahveci: 'Dövize geçişi durdurmak için ciddi bir faiz artışı gerekiyor'

Ekonomi yönetiminde üst düzeyde yapılan değişiklikler piyasada olumlu hava yaratırken, gözler Merkez Bankası’nın yarınki toplantısında alacağı politika faizi kararında... 

Karar yazarı İbrahim Kahveci bugünkü köşesinde "Şimdi faizler sert şekilde artırılarak tüketim mi kısılacak, yoksa bir denge etrafında daha sakin bir faizle yol bulunmaya mı çalışılacak?” diye soruyor. 

Kahveci’nin yazısında verdiği bilgiye göre sadece Kasım ayının sekiz iş gününde 5,4 milyar dolar daha yabancı para hesaplarına geçti. Aynı tarihte TL mevduatı ise 28 milyar lira azalarak 1 trilyon 537 milyar liraya geriledi.

Kahveci "Yeni tasarrufun dövize gitmesini bırakın, mevcut TL tasarrufu dahi dövize dönüşüyor” hatırlatmasında bulunuyor.   

"Türk parasının cazibesini artırmak ve dövize geçişi durdurmak için ciddi bir faiz artışı gerekiyor. Ama ne kadar?” diye soruna Kahveci özetle şu yorumu yapıyor:  

"Reel getiri için enflasyonun üzeri işaret edildi. İyi ama buradaki enflasyon resmi enflasyon mu, yoksa hissedilen enflasyon mu?  

Şimdi bir başka soruna daha bakalım: Bankaların kredi ila mevduat faiz makası açılmaya başladı. Son verilere göre kredi faizleri tüketici için %18,07 iken ticari kredilerde %16,70. Oysa mevduat faizleri halen %11,87’de görülüyor.  

Temmuz ayına göre tüketici kredileri 8,55 puan artış gösterirken ticari kredilerde artış 6,06 puan oldu. Ama mevduat faizlerinde artış sadece 4,52 puanda kaldı.  

Demek ki, TL mevduatı toplamak ve kredi vererek risk almak kaybettiriyor. O zaman da makas açılıyor.  

Faiz makasının azalması için güven sağlanacak bir ekonomik ortam çok önemli.  

Kredi faizleri daha hızlı artıyor ama ticari kredilerde belirgin bir artış devam ediyor. Hatta konut kredisinde kesilen artış hızı otomobil ve ihtiyaç kredisinde sürüyor. O zaman piyasaları ve ekonomiyi biraz daha mı soğutmak gerekiyor?  

Hem faiz artışı hem de güven artışı olmadan piyasaları bir dengeye taşımak oldukça zor. O nedenle geçen hafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hukuk demokrasi babında açıklamalarına ısrarla devam edilmesi gerekiyor.  

Şu sıralar demokrasiye vurulacak her darbe ülke yönetimini devirmek demektir. Çünkü denge çok hassas. (Gerçi bu her zaman böyledir) 

Artık öyle kimse kafasına göre soruşturma, tutuklama, susturma yöntemine gitmese iyi olacak. Maliyet çok büyük... 

Faiz artacak ve tüketim frenlenecek. Böylece ithalat azalacak, talep kısılınca fiyat baskısı da düşecek.  

Şu an krizdeyiz ama stokta araba kalmadı. Çünkü gelir dağılımı çok bozuk. O zaman talep kısılınca zaten işsizlikten kıvranan milyonlar ne olacak? Buna ek olarak pandemi nedeniyle yarım maaş alanların sayısı da hayli çok fazla.  

Kısılacak talep alt gelir gruplarını hepten parçalayacak. Zaten yüzde 30’a ulaşan geniş tanımlı işsizlik oranı katlanamaz seviyelere çıkacak. (Bu işsizlik oranlarında Avrupa 2011’de ne hale gelmişti hatırlayın)  

O zaman denge nasıl kurulacak?  

Acaba el altından başka bir piyasa çalıştırılıp, görünürde çok sert değişimlere mi gidilmeyecek? Yabancı raporlarında bu izlenimi görmüyor değiliz. Birdenbire bizden bile iyimser oldular. Bu işte bir bit yeniği olduğunu ifade edelim ve tarihe not düşelim.. 

İşin özeti şu: Maalesef güvensiz bir yönetim sisteminde adım atacak yerimiz kalmadı. Şu anda Türkiye ekonomisi yeni sayfa açmak veya reform yapmak gibi aşamaları da çoktan geçti. Sorunlarımız tabiri caiz ise artık devrim niteliğine gelmiş durumda. .."