The Arab Weekly: Libya’nın yeni lideri Dibeybe, Türkiye ve Mısır arasında denge peşinde

Ankara ile yakın ilişkileri bulunan Libya’nın yeni Başbakanı Abdulhamit Dibeybe, güven vermek için perşembe günü Kahire’ye sembolik bir ziyaret gerçekleştirdi. 

Ziyaret sırasında Mısır Cumhurbaşkanı Abdul Fettah el-Sisi, ülkesinin Libya'yı desteklemeye ve komşu Kuzey Afrika ülkesinde barış ve istikrarın temellerini sağlamlaştırmaya devam etme konusundaki istekliliğini vurguladı.

Dibeybe ise Mısır’ın Libya krizini çözme çabalarından ve terörizm ile aşırılık yanlısı gruplara karşı mücadelede Libya kurumlarına verdiği destekten duyduğu memnuniyeti ve övgüyü dile getirdi.

İki ülke arasında seçim yapmaya zorlanmamak için Dibeybe’nin Mısır ile Türkiye arasında bir denge kurmaya çalıştığı yönünde bir algı var. 
Bu aşamada, Cenevre'de iktidara gelmesine katkıda bulunan Ankara'ya olan bilinen sadakati ile Libya üzerinde etkisi olan Mısır ile erken bir çatışmayı ateşlememe gayreti arasında bir denge kurması muhtemeldir.

Kahire merkezli Mısır Stratejik Araştırmalar Merkezi araştırma görevlilerinden Ahmed Aliba, Mısır’ın Başbakan Fayez el Sarrac hükümetiyle ilişkilerindeki geçmiş deneyimlerinden faydalandığını söylüyor. Başlangıçta, Suheyrat Anlaşması kuralları uyarınca kurulması sağlanan Sarrac hükümetinin istikrarı sağlayacağına inandırıldı. Ancak olan şey, Sarrac’ın  milislerin gasp planlarına yenik düşmesi ve Türkiye'nin baskısına teslim olmasıyla tehlikeli bir hal almasıydı.

Aliba, Kahire'nin erken dönemde Dibeybe hükümeti ile işbirliğine büyük ölçüde hazır olduğunu gösterdiğini sözlerine ekliyor. Bu duruş, Devlet Başkanı Sisi tarafından yeni başbakana (ve başkanlık konseyi başkanı Muhammed el-Menfi'ye) çağrı yapılması ve ardından hükümetinin kurulduğunu ilan etmeden önce Dibeybe’yi kabul etmesiyle ortaya kondu.
Bu, Aliba'nın görüşüne göre, Mısır'ın  Batı Libya'ya siyasi mesafe koyduğu ve sadece doğu kampı üzerinden politika geliştirdiği geçmiş hatalarını tekrar etmeyeceğini doğruluyor.

Mısır liderliği, birkaç gün önce Trablus'a diplomatik ve güvenlik heyeti göndererek Dibeybe’ye desteğini çoktan göstermişti. Ziyaretin amacı, Libya başkentindeki Mısır büyükelçiliği ile Bingazi'deki Mısır konsolosluğunu yeniden açarak vatandaşlarının iki ülke arasında hareketini kolaylaştırmak amacıyla lojistik hazırlıklar yapmaktı.

Kahire, Perşembe günü, Bingazi'deki Benina Havaalanı’ndan İskenderiye'deki Burj Al Arab Havaalanı’na başlayan hizmetle Libya'dan Mısır'a uçuşların yeniden başlamasını da onayladı. Trablus’taki Mitiga Havaalanı’ndan Burj Al Arab'a da uçuşlar önümüzdeki hafta başlatılacak.

Dibeybe’nin doğrudan iletişimleri bulunmayan Mısır ile Türkiye arasında ortak bir zemin arayışına girmesi de bekleniyor. Bunu yapmak için, iki ülkenin çıkarlarını dikkate almaya ve Kahire'nin Ankara'ya yönelik potansiyel önyargısına dair korkularını ortadan kaldırmaya çalışacaktır.

Gözlemcilere göre hem Mısır ve hem de Türkiye doğrudan bir çatışma istemiyor. Bu durum, geçtiğimiz yıl ortasında Kahire'nin Libya'ya askeri müdahalede bulunmakla tehdit etmesi, Sirte ve Cufra’yı kırmızı çizgisi olduğunu ilan etmesinden sonra Türk kuvvetlerinin bu çizgiyi ihlal etmemeye istekli olmasıyla ortaya çıktı.

Aliba, “İki ülke, yeni hükümet için ikilem oluşturmayacak veya aralarında yeni bir çatışmaya yol açmayacak şekilde siyasi bir fikir birliği oluşturabilir. Dolayısıyla, Ankara meseleleri tırmandırma konusunda  içinde ciddi bir niyet barındırıyorsa, bunu yapamayacak, çünkü hem iç hem de dış ortam bu tür davranışlara elverişli değil ve herhangi bir yıkıcı eyleme sert önlemlerle karşı karşıya kalacak" diyor. 

Artık Mısır'da sadece Türkiye'ye bağlı güçlerin değil, tüm yabancı güçlerin çıkışından söz ediliyor.

Birleşmiş Milletler raporlarına göre, Libya topraklarında yabancı ülkelere ait yaklaşık on üs ile Türkiye, Rusya ve diğer ülkeler tarafından gönderilen binlerce paralı asker var.

Kahire, silahlı gerginliklere son verilmesi ve Birleşmiş Milletler'in himayesindeki siyasi sürece katılımı desteklerken, aynı zamanda askeri kurumun birleştirilmesi ve aynı zamanda askeri kurumun birleştirilmesi ile merkezi devlet yapılarının güçlendirilmesi gibi hayati konulara dikkat edilmesini istiyor.

Mısır'ın çabaları şu anda paralel yollarda ilerliyor ve bunlardan en önemlisi de Dibeybe’yi Türkiye’ye sadakatiyle tanınmayan bakanları atamaya teşvik etmesidir. Kahire ayrıca Askeri Komisyonun (5 + 5) başarılarını korumaya, güvenlik ve istikrar düzeyini artırmak için ateşkesi inşa etmeye kararlı görünüyor. Seçimlerin zamanında yapılması için gerekli düzenlemelerin yapılması çalışmalarına da öncelik veriyor.

Arab Weekly kaynakları, Kahire'nin Libya'daki altyapı projeleriyle yakından ilgilendiğini ortaya koydu. 
Mısır ve ABD'nin başkanlık ettiği Libya ekonomi komisyonu, Libya devleti için yararlı sonuçlar vermeyen, milyarlarca doların harcanmasına neden olan hataların çoğunu düzeltmek için uygun ortamı yaratmada nispeten başarılı oldu.

Ekonomik yolda, döviz kurunun birleştirilmesi (daha önce altı döviz kurunun olması gibi), yeni bir hükümetin kurulması beklenmeden yıllar sonra bütçenin ilk kez birleştirilmesi ve sağlam para politikalarının belirlenmesi için Merkez Bankası yönetim kurulu toplantısının yapılması (ki bu durum Merkez Bankası Başkanı Sadık el Kebir’in iradesine aykırı olsa da) gibi son zamanlarda uygulamaya konulan bir dizi reform vardı. 

Mısır, Dibeybe’nin bir işadamı olarak deneyimine dayanarak Libyalıların yaşam koşullarını iyileştirme arzusunu ve Sarrac hükümetinin Türkiye ve silahlı milislerle liderlerinin çıkarlarına büyük miktarda para harcadığı düşüncesini göz önünde bulundurarak hizmet ve geliştirme sektörüne odaklanmasını bekliyor. 

Üst düzey bir Libya heyeti, iki ülke arasındaki işbirliğinin artırılması ve on yıldan fazla bir süredir savaş nedeniyle tahrip olan altyapının rehabilitasyonu üzerinde odaklanarak iki ülke arasındaki işbirliğinin artırılması konusunu görüşmek üzere Perşembe günü Trablus'tan Kahire'ye geldi.


Bu yazı, The Arab Weekly'de yayımlanmıştır.