'Çoklu Baro' düzenlemesi muhalefet şerhi ile Meclis'te

TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilerek, bugün hızla Genel Kurul gündemine alınan baroların yapısının değiştirilmesine ilişkin yasa teklifine CHP, HDP ve İYİ Parti muhalefet şerhi koydu.

CHP'nin muhalefet şerhinde AKP'nin barolarla ilgili "siyaset yapıyorlar" eleştirisinin gerçeği yansıtmadığı, aslında "çoklu baro" uygulamasının avukatlar arasında siyasi bölünmelere doğal zemin hazırlayacağı savunuldu:

"Teklifle bir yandan baroların siyaset yapması kurumsallaştırılırken diğer yandan da savunmanın siyasi görüş, etnik köken, inanç temelli barolara bölünmesine neden olacaktır. Bunun yargısal süreçlere yansımaları da yüzde 20'lere inmiş durumdaki yargıya güveninin daha da düşmesi olacaktır."

BBC Türkçe'nin haberine göre, yasa teklifinin gerekçesinde, çoklu baro düzenlemesine, baro yönetimlerinin temsil oranının düşük olmasının gösterildiğine dikkat çeken CHP'li komisyon üyeleri, buna AKP'nin ilk iktidara geldiği 2002'de aldığı oy oranı ile yanıt verdi:

"Ankara Barosu'nun mevcut yönetimi oyların yüzde 70'ini alarak işbaşı yapmıştır. İşlerine gelince temsilde adaleti diline dolayanların geçmişlerinin hiç de temiz olmadığı bir gerçektir. AKP'nin katıldığı ilk seçim hatırlanacağı üzere 3 Kasım 2002 tarihli genel seçimlerdir ve bu seçimlerde aldığı oy oranı yüzde 34,28'di. Fakat Meclis'teki temsil oranı yüzde 67,1'di. AKP, yüzde 34 oyla normalde 188 milletvekili alması gerekirken, 363 milletvekili elde etmişti. Yani, 175 milletvekili hak edilmeden AKP hanesine yazılmıştı."

Türkiye Barolar Birliği'nin delegasyon oluşuşumunun da temsilde adalet ilkesini zedeleyeceği vurgulanan muhalefet şerhinde, asıl amaçlananın "iktidara bağımlı olmayan" Ankara, İstanbul ve İzmir barolarını zayıflatmak olduğu kaydedildi.

Teklif ile 99 üyeli baro ile 9 bin 999 üyeli baronun TBMM Genel Kurulu'na aynı sayıda üye göndereceğine işaret edilerek, " Bu çarpık ve çarpılmış anlayışa göre; son nüfus sayımında 84 bin 600 kişi ile Türkiye'de en az kişinin yaşandığı il olan Tunceli ile 15 milyon 519 bin 267 kişiyle en kalabalık nüfusa sahip il olan İstanbul'un milletvekili sayısını eşitlemek gerekecektir" ifadesi kullanıldı.

Düzenlemenin Fethullah Gülen yanlılarının "yarım kalan projesi" olduğu savunulan muhalefet şerhinde "İktidarın, bu düzenleme nedeniyle gelecek yıllarda ezberindeki 'kandırıldık' ifadesini kullanması kesindir ancak yargı sistemi, hukuk devleti ilkesi ve demokraside açılacak telafisi güç gedikler, 'kandırıldık' sözüyle telafi edilemeyecek kadar büyüklük olacaktır" görüşüne yer verildi.

Baroların görev ve yetkilerinin Anayasa'nın "kamu kurum niteliğindeki meslek kuruluşu olduğu belirtilen muhalefet şerhinde, düzenlemenin Anayasa'nın 135. maddesine aykırı olduğu vurgulandı.

HDP'nin muhalefet şerhinde ise "çoklu baro" teklifinin altında, iktidarın "yargıya ayar verme" amacının yattığı belirtildi. Baroların TBB'deki delege sayılarına ilişkin yapılan değişikliğin eşitsizliğe yol açacağı ve "azınlığın çoğunluğa tahakkümü" sonucu doğuracağı belirtilen muhalefet şehrinde şu görüşlere yer verildi:

"Türkiye'deki avukatların yüzde 60'ına yakınını bünyesinde barındıran üç büyük il barosunun Türkiye Barolar Birliğindeki temsilini yüzde 10'un altına çekecek bir düzenlemenin bu temel ilkelerle bağdaşmayacağı açıktır.

Sonuç olarak; bu teklif gündeme gelmesine yol açan siyasal olaylar, getiriliş usulü, gerekçesi ve düzenleme biçimi itibariyle Anayasa ile bağdaştırılması güç bir tekliftir, bunun da ötesinde teklif ile kamu yararı amacının güdüldüğünü söylemek de zordur. Bütün bu nedenlerle bu kanun teklifi; Anayasanın 2. 9. 10. 11. 67. ve 135 inci hükümlerine, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ıncı maddesine aykırılık içermektedir."

İYİ Partili üyeler ise muhalefet şerhinde, baroların "kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu" olduğu anımsatılarak, çoklu baro sisteminin "devletin üniter yapısına aykırı olduğu" savundu.

Getirilmek istenen sistemin devlet kurumu yapısı ile uyuşmayacağı kaydedilen muhalefet şerhinde, "Tek millet, tek bayrak, tek vatan, tek devlet' sloganını benimseyen iktidar partisinin "Çoklu Baro" sistemini savunması tezat oluşturmaktadır" dendi.

Öte yandan Ankara'ya gelen baro başkanları, teklif çekilene kadar demokratik yollarla mücadeleden vazgeçmeyecekleri mesajını verdi.

Çoklu baro teklifi üzerinde konuşmalara geçilmeden önce, muhalefet teklifin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle “Anayasaya aykırılık” tartışmasının açılmasını istedi. Meclis Başkanvekili Celal Adan ise “Anayasaya aykırılık” tartışmasının açılmasına gerek görmediğini belirtti.

AKP ve MHP’nin çoklu baro teklifinin görüşülmeye başlamadan önce  muhalefet, teklifin Anayasaya aykırı olduğunu ve Anayasaya aykırılık tartışmasının açılmasını istedi. HDP, CHP ve İyi Parti, teklifin anayasa aykırı olduğunu Genel Kurul’da dile getirdi.

CHP Grup Başkanvekili Özgür, teklifin açıkça Anayasa aykırı olduğunu dile getirdi. Özel, Anayasa aykırılık tartışmasının açılması gerektiğini ve bunun oylamaya sunulmasını istedi.

HDP Grup Başkanvekili Meral Danış Beştaş da, teklifin komisyon görüşmelerinde Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle önerge verdiklerini ancak komisyon tarafından reddedildiğini söyledi. Beştaş, teklifi Anayasaya aykırı bulduklarını bu nedenle Genel Kurul’da görüşülmemesi ve komisyona geri gönderilmesini talep ettiklerini söyledi.

Meclis Başkanvekili Celal Adan, bu konuda Anayasaya aykırılık tartışmasının açılıp açılmayacağı yönünde lehte ve aleyhte konuşmalar için söz verdi.