CPJ: 'Türkiye'de bu yıl 37 gazeteci hapsedildi'

Gazetecileri Koruma Komitesi'nin (CPJ) son raporuna göre, koronavirüs salgınının yaşandığı 2020 aynı zamanda en fazla gazetecinin tutuklandığı yıl oldu. En fazla gazetecinin tutuklandığı ülke Çin olurken, Türkiye ikinci sırada yer aldı.

CPJ'den Elena Beiser'in hazırladığı rapora göre, 1 Aralık'a kadar 2020 yılında 274 gazeteci mesleki faaliyetleri yüzünden hapse girdi. Bu, CPJ'in 1990'ların başında veri toplamaya başlamasından bu yana en yüksek sayı ve peş peşe beş yıldır en az 250 gazeteci hapse giriyor.

Raporda en fazla gazetecinin tutuklandığı ülkeler şöyle sıralandı;

"Salgına dair yaptıkları haberler nedeniyle çok sayıda gazeteciyi tutuklayan Çin, iki yıldır dünyanın en çok gazeteci hapseden ülkesi ünvanını koruyor. Gazetecileri serbest bıraksa dahi yargılamaya devam eden ve yenilerini tutuklayan Türkiye onun ardından ikinci sırada. Onu da herhangi bir suçtan dolayı hüküm giymemiş gazetecileri hapiste tutmak için büyük çaba harcayan Mısır ile Suudi Arabistan takip ettiler. Hapisteki gazetecilerin sayısının önemli ölçüde arttığı ülkeler arasında uzun dönem başkanlık yapan liderlerinin şüpheli biçimde yeniden seçilmesine karşı ayaklanan Belarus ve siyasi karışıklıkların silahlı çatışmaya dönüştüğü Etiyopya bulunuyor. " 

Raporun Türkiye bölümünde ise şu açıklamalar yer aldı;

"Hapisteki gazetecilerin tamamının devlete karşı işlenen suçlar kategorisine dahil olduğu Türkiye’de hapistekilerin sayısı başarısız bir darbe girişiminin yaşandığı 2016’daki artışın ardından düşüşte. Medya kuruluşlarının kapatılmaları, hükumet yanlısı iş insanları tarafından satın alınmaları ve yargı temelli düşmanlık neticesinde ana akım medyası bilfiil yok edilen Türkiye’de daha çok gazetecinin tutuksuz yargılanmasına izin verildi. CPJ bu yıl hapiste 37 gazeteci tespit etti; bu 2016 sayısının yarısından az ama yetkililer gazetecileri – ve avukatlarını – tutuklamaya devam ediyorlar. 2020 yılında COVID-19 nedeniyle mahkemelerin faaliyetleri üç aylığına ertelendi ve bu da hapiste olanlar için daha uzun süre tutukluluk ve tutuksuz yargılanmayı bekleyenler için daha çok kaygı sebebi oldu. 

CPJ hapishane sayımının öncesindeki haftalarda Türkiyeli yetkililer Kürtlere yakın Mezopotamya Ajansı’ndan en az üç gazeteciyi eleştirel haberleri nedeniyle tutukladılar. Bunlardan biri de haberinde askeri personelin iki köylüye işkence edip helikopterden attıklarını ve neticede bir köylünün öldüğünü iddia eden Cemil Uğur idi (Türkiyeli yetkililer sivillerin gözaltına direnirken yaralandıklarını iddia ettiler). "

CPJ İcra Direktörü Joel Simon, "Küresel bir pandeminin ortasında rekor sayıda gazetecinin hapsedildiğini görmek şok edici ve dehşet verici" dedi.

Simon, asılsız bilgi bombardımanı ya da haber salgınının, toplumda paniğe yol açarak, esas salgının yönetimini zorlaştırması olarak tanımlanan ‘infodemi’ye de değindi ve "Bu baskı dalgası, bilgi akışını kesintiye uğratan ve infodemiyi körükleyen bir sansür biçimidir. COVID-19 dünya hapishanesine yayılırken, gazetecilerin hayatlarını da riske atıyor" ifadelerini kullandı.

Raporda ortaya çıkan bir diğer ilginç durum ise ABD yaşandı. Ülkede hiçbir gazeteci hapiste olmamasına karşın 2020 yılında eşi benzeri görülmemiş şekilde 110 gazeteci tutuklandı veya cezai kovuşturmaya maruz kaldı ve ayrıca 300 civarı gazeteci saldırıya uğradı. Gazetecilere çoğunlukla saldıranların ise kolluk kuvvetleri olduğu görüldü. 

CPJ, bu durumun düzeltilmesi için yeni ABD Başkanı Joe Biden'a bir takım tavsiyelerde bulundu.

Çin’de hapis bulunan 47 gazeteciden birçoğu ya uzun süreli hapis cezalarına mahkumlar ya da Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde herhangi bir suçlama olmaksızın alıkonuluyorlar. Fakat, 2020 başlarında koronavirüs salgınının ardından Çinli yetkililer Pekin’in salgına dair resmi söylemiyle çelişen haberler yapan çok sayıda gazeteciyi tutukladı. Ayrıca ülkedeki yabancı gazetecilerin de büyük bir bölümü kovuldu.

Bu esnada Mısırlı yetkililer yeni tutuklama ve kovuşturma dalgaları düzenleyerek ve mahkeme öncesi tutukluk sürelerini belirsiz şekilde uzatarak hapisteki gazetecilerin sayısını 27’ye çıkarıp 2016 yılına ait kendi rekorlarını yinelediler.

CPJ’in yıllık sayımından başka diğer bulgular ise şöyle :

* Hapisteki gazetecilerin üçte ikisi terörizm veya yasaklı gruplara üyelik gibi devlete karşı işlenen suçlar kategorisi kapsamında suçlandılar. 
* Tüm vakalar dahilinde hapis gazetecilerin %19’u neyle suçlandığını bilmiyor; bu 53 gazetecinin yarısından çoğu Eritre ve Suudi Arabistan hapishanelerinde.
* Dünya çapında hapis gazetecilerin neredeyse tamamı kendi ülkeleri tarafından hapsedilmiş. CPJ’in tespitlerine göre Çin, Eritre, Ürdün ve Suudi Arabistan hapishanelerinde en az yedi yabancı veya çift vatandaşlık sahibi gazeteci bulunuyordu. 
* Hapisteki gazetecilerden 36’sı veya %13’ü kadın. Bunlardan bazıları Suudi Arabistan’da kadın hakları üzerine haber yapan gazeteciler. Belarus’taki protestoları takip eden çok sayıda kadın gazeteci tutuklandı. 

Haberin kaynağına buradan ulaşabilirsiniz