May 24 2018

Yandaşa verilen dolar garantisi de vatandaşın cebinden çıkıyor

TL’deki değer kaybı Senegal’den de kötü duruma düşerken bunun vatandaşın cebine yansımaları da iyiden iyiye kendini belli etmeye başladı.

Değer kaybı sürdükçe, akaryakıttan gıdaya, kredi faizlerinden köprü geçiş ücretlerine her alanda vatandaşın cebini yakacak bir tablo önümüzde duruyor.

Cumhuriyet’ten Emre Deveci’nin kaleme aldığı analizde, yandaş şirketlere kamu projelerinin dolar garantisi ile verildiğini söylüyor. 

İktidarın seçim propagandası olarak kullandığı köprülerden havalimanlarına, hastanelerden otoyollara birçok büyük projede dolar garantisi var…

Örneğin Avrasya Tüneli’nde otomobil başına 4, minibüs başına da 6 dolar artı KDV garantisi verilirken, Deveci’nin yorumuna göre, kurdaki artışla ya tünel ve köprü geçiş ücretlerine ya büyük zam yapılacak ya da vatandaşın vergileriyle oluşan merkezi bütçeden yapılan ödemeler artacak. Bu da bütçe açığını artıracak.

Türkiye ekonomisinde TL’nin dolar karşısındaki her yüzde 10’luk değer kaybı, enflasyonu da yıllık bazda yaklaşık 1.5 puan artırıyor. 

Enerjiden imalat sanayisindeki girdilere kadar yoğun şekilde ithalata bağımlılık olduğu için kur- enflasyon ilişkisi çok güçlü. 1 Ocak’ta 3.75 seviyelerinde olan Dolar/TL kuru, dün 4.92’yi gördü. Yılbaşından bu yana TL’deki değer kaybı yüzde 30’u buldu. 

Benzin fiyatları ise normalde yaklaşık 1.5 dolar düzeyinde. Vergi uzmanı Ozan Bingöl’ün hesaplamalarına göre, mevcut fiyatlarla devlet her gün motorin ve benzinde 11 milyon TL’lik vergi kaybı yaşıyor. Kurdaki artış nedeniyle bu rakamın giderek artması ve eğer aynı hükümet kalırsa seçimden sonra büyük akaryakıt zammının gelmesi bekleniyor.

Dış borçta ise fatura bir hayli kabarık. Eylül 2017 itibarıyla Türkiye’nin toplam dış borcu 453 milyar dolar . Bu borcun yüzde 70’i, yani 316.4 milyar doları özel sektöre ait. Özel sektörün döviz açığı ise 223 milyar dolar... 

Türkiye’nin dış borç ödemeleri ve cari açığı kapatmak için 240 milyar dolara ihtiyacı var. Ancak TL yüzde 30 değer kaybedince bu rakam TL cinsinden 520 milyar liraya vuruyor.