Figen Gunes
Ara 12 2017

Kendini savunma hakkı verilmeyen bir tutsak: Demirtaş

Diyarbakır'ın en çok oy alan siyasi partisi Halkların Demokratik Partisi'nin (HDP) lideri Selahattin Demirtaş'ın davasının ilk duruşması, tutuklanmasından 13 ay sonra, Demirtaş'ın yokluğunda görüldü, dava gelecek yıl 14 Şubat'a ertelendi.
Demirtaş, Kasım 2016'dan beri tutuklu ve eğer mahkum olursa 142 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir.

Demirtaş

Duruşmaya bizzat katılıp savunma yapmak istediği için SEGBİS bağlantısını kabul etmeyen Demritaş, ilk duruşmada savunmasını yapamadı. Bunun yerine Twitter'dan “Sözde yargıdan kaçıyorum diye tutuklandım, on üç aydır yargı benden kaçıyor” diye yazdı.

Suçlamalar, Demirtaş'ın ve parlamentonun diğer üyelerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasının ardından geldi.

Demirtaş aleyhine gösterilen delillerin çoğu kamuoyuna yaptığı konuşmalardan oluşuyor.

Demirtaş

Ayrıca, sayfalar dolusu telefon dinlemelerinin dökümü ve ele geçirilen konuşmalar, Demirtaş'ın, Kürtlerin çoğunlukla olduğu Diyarbakır'da bir sivil toplum örgütü olan Demokratik Toplum Kongresi (DTK) ile ilişkisine yönelik kanıt olarak gösteriliyor. Savcı, DTK'nin PKK/KCK'nin bir kolu olduğunu iddia ediyor.

Mahsuni Karaman
Mahsuni Karaman

Demirtaş'ın avukatı Mahsuni Karaman, Ahval’e yaşananları değerlendirdi.Karaman, ilk duruşmada yüz yüze savunma yapmasına izin vermeyen mahkemenin Demirtaş'ın adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini söyledi:

SEGBİS -duruşmaya video bağlantısı- sistemi tuhaf bir sistem. Son birkaç yıldır Türkiye'de birçok duruşmada kullanılıyor. Ancak Demirtaş'ın davasında, onu seçmenlerinde izole etmek için özellikle kullanılıyor.

Bunların hepsi Demirtaş'a yönelik siyasi yok etme sürecinin bir parçası.
Savcıların yanı sıra yetkililer de Demirtaş'ın Ankara'daki duruşmaya getirilmesinin güvenlik riski oluşturduğunu düşünüyorlardı.

Başkentte güvenlik açığı olduğunu gösteren bu durum ülkenin üzerinde siyah bir leke. Başta davanın ilk duruşması Ankara'da yapılacaktı ama daha sonra yüzlerce darbe sanığının yargılandığı Sncan'da kurulan yeni merkezlere taşındı.
Burası avukatların bile güvenlik kontrolleri nedeniyle zorlukla girdikleri bir alan. Türkiye'de hukuki sistemin keyfiyete dayalı olduğunu düşünürsek, Demirtaş'ın bir sonraki duruşmaya getirilip getirilmeyeceğinden de emin değilim.

Avrupa İnsan Hakları Bildirgesi'nin 6. maddesi adil yargılanma hakkına atıf yapıyor ve bu bildirgenin imzacısı olan Türkiye'nin de bir sonraki duruşmada Demirtaş'ın kendini savunma hakkını garanti altına alması gerekiyor.
Ana dava, dokunulmazlıkların kaldırılmasından önce Demirtaş hakkında hazırlanan 31 fezlekeden oluşuyor. Hepsi Demirtaş'ın siyasi faaliyetleri hakkında ama tüm fezlekelerin bir arada olduğu ana davada Demirtaş, DTK yöneticiliği ile yargılanıyor. Üstüne üstlük Demirtaş'ın avukatlığını yaptığım 17 davası daha var.
Demirtaş'ın dokunulmazlığı örgüt üyeliği iddiasıyla kaldırıldı ve kendisi de aynı iddiayla tutuklandı. Ama şimdi DTK yöneticisi olduğu gerekçesiyle yargılanıyor.

İlk duruşmada yaptığım konuşmada, mahkemelerin sadece dokunulmazlıkların kaldırılmasına sebep olan suçlamalarla yargılama yapabileceğini söyledim.

Milletvekillerinin mahkemelerde yargılanabilmesi için dokunulmazlıklarının da aynı suç iddialarıyla düşürülmüş olması gerekir. Bu nedenle mahkemeden davanın düşürülmesini talep ettim.
Bence Demirtaş'a kendini savunma şansı verilmeyen bir tutsak muamelesi yapılıyor. Avukatları olarak masum olduğunu söyleyerek teknik bir savunma yapmamıza gerek yok.

Demirtaş, Diyarbakır'da yasal bir örgüt olan DTK yöneticisi olmakla itham ediliyor. Hükümet DTK'nin PKK'nin bir kolu olduğunu düşünüyor. Bu nedenle mahkemeler mevcut hükümetin etkisi altında üç maymunu oynuyor. Bu yargılama tarihte utanç dönemi olarak hatırlanacak.
AHİM başvurumuzun Mart sonunda sonuçlanmasını bekliyoruz. Yerel mahkemelerden bir tahliye çıkacağı konusunda umutlu değiliz ama AİHM bunu hükümsüz bırakarak tahliye isteyebilir.

Emma Sinclair-Webb
Emma Sinclair-Webb

Ahval'e konuşan İnsan Hakları İzleme Örgütü Türkiye Direktörü Emma Sinclair-Webb de, şu değerlendirmeyi yaptı:

Demirtaş'a karşı ana iddianamenin çoğunluğu, tümüyle meşru şekilde yapılmış kamuoyuna yönelik konuşmalardan oluşuyor. Ayrıca 2014'te partisinin, hükümetin Kobane'ye yönelik politikalarına karşı protesto çağrısı yapması sebebiyle de Kobane protestolarındaki tüm ölümlerden sorumlu tutuluyor.

50'ye yakın ölümden Demirtaş'ı sorumlu tutmak orantısız saçma bir suçlama çünkü partisinin bu olaylarda nelerin meydana gelebileceğini öngörme şansı yoktu.

Demirtaş'ı bir yıl boyunca hapsetmek, onu siyasi konumundan uzaklaştırılması ve beş milyon seçmenin oylarıyla seçildiği parlamento görevlerini yerine getirememesi demek.

Muharrem Erbey
Muharrem Erbey

Bazılarının, Türkiye Kürtleri arasındaki dayanışma sembolü olarak görüldüğü el ele yapılan halk dansıhalay geçen hafta, polislerin gözü önünde de Demirtaş'ın davasının görüldüğü adliyenin önünde de görüldü. Mahkeme salonuna girmesi engellenen yüzlerce yabancı gazeteci ve siyasetçi adliye önündeki halay izledi.

Demirtaş'ın yakın arkadaşı Muharrem Erbey “Halk oyununu Demirtaş da sever, enstrümanıyla evinde yakın arkadaşlarına mini konserler verir” diyor.

KCK davasından dört yıl hapis yatan Erbey, kendisinden emekli mahpus diye bahsediyor. Erbey, Demirtaş'ı hapishanede ziyaret etmiş, mektup alıp vermiş:

İnsan Hakları Derneği'nin Diyarbakır şubesinde beraber çalıştık, o yöneticiydi. Çalışmanın yanı sıra eğlenirdik de. Hazırcevaplığı ve mizah anlayışı onu kuvvetli bir insan ve güçlü bir lider yaptı.

Benim edebiyatla onunsa müzikle uğraşması gerektiğini düşünüyorduk ama Kürt meselesinin ilgilenmemiz gereken büyük sorunları vardı.
Demirtaş'ın serbest bırakılmasını istiyorum. Bu siyasi bir dava bu nedenle tahliyesine de siyasi bir hesaba göre karar verilecek. Demirtaş, bu hükümete rakip olduğu için hapsedildi.

Erken seçim durumunda, hükümet, Demirtaş'ın, dışarısına kıyasla hapiste daha popüler olup olmadığına karar verecek.

Ama hükümet onun içeride de kendini geliştirdiğini hesaba katmıyor. Demirtaş, Kürt sorununu çözmek için Türk solunu bir araya getirme yeteneğine sahip olduğunu çoktan kanıtladı.
Halkla temas halinde kalmak için farklı yollar deniyor. Kısa hikayeler ve makalelerden oluşan son kitabı Seher 100 binden fazla sattı ve toplumun kendisiyle empati kurmaya çalışan farklı kesimlerine ulaştı.

Ben onun hikayelerini burada halka açık bir etkinlikte okudum. Hepimizi, parmaklıklar ardında yazdığı hikayelerle besledi.
Tahliye ihtimalinin zayıf olduğunu düşünüyorum ama Diyarbakır'ın onun liderliğine ihtiyacı var. Biz Orta Doğu halkıyız, liderlerimizin etrafında toplanırız.

Şimdi hükümet görmezden geldiği için kentte fuhuş ve uyuşturucu satışı artıyor. Sanat ve siyaset etkinliklerine izin verilmiyor. Sessizlik ve korku  her yana sinmiş, hükümet de tek tip insan yaratmak istiyor.

Demirtaş
Demirtaş
HDP lideri Demirtaş, 4 Kasım 2016'dan bu yana Edirne F Tipi Cezaevi'nde tutuklu bulunuyor.