BDDK'den bankalara yazı: Dövizde "TL'yi ver, Dolar'ı yarın gel al" dönemi

Türkiye’nin döviz rezervlerin tükendiğine yönelik spekülasyonların doğru olduğuna ilişkin önemli bir sinyal AKP iktidarının aldığı yeni bir kararla ortaya çıktı.

Uluslararası haber ajanslarından Bloomberg’de yer alan bir habere göre, Türk ekonomi yönetimi, şirketler ve kurumlar haricinde, 100 bin doların üzerinde döviz alım yapan müşterilere dövizlerini bir gün sonra teslim edilmesi kararı aldı.

Konuyla ilgili karar metni bankalara gönderilirken, Bloomberg kararı üç ayrı kaynaktan doğrulattığını duyurdu.

Habere ilişkin henüz kamudan bir açıklama yapılmazken, piyasalarda kararın döviz rezervlerindeki azalma ve kur fiyatlarındaki oynaklığı engellemeye yönelik olarak alındığına ilişkin yorumlar yapılıyor.

Uluslararası medya ise konuyu daha çok rezervlerin tükendiğinin ve bir sermaye kontrolü uygulaması geldiğinin işareti olarak yorumluyor.

Konuya ilişkin haberin duyulması Türkiye’de döviz kurları üzerinde önemli bir etki yaratmazken, dolar geçen haftaki kapanışın yüzde 0.5 aşağısında 6.02 TL’den işlem görüyor.

Dalgalı kur rejimi uygulamasına karşın, yeni yılda dolar kurlarını durdurmak için Türkiye’de Merkez Bankası ve kamu bankalarının yaklaşık 40 milyar dolar satış yaptığı hesaplanıyor.

Bu da ülkenin zaten zayıf olan döviz rezervlerinin gittikçe daha fazla sorgulanmasın en önemli nedeni. Merkez Bankası verilerinden yapılan hesaplamalara göre Banka’nın kendine ait dövizlerini gösteren ‘net döviz pozisyonu’ geçen hafta, piyasadan yapılan borçlanmalar çıkartıldığında, 4 milyar dolar sınırının altına geriledi. Altın hariç net pozisyonu da 8 milyar dolara yakın düzeyde eksiye geçmişti.

Türkiye Merkez Bankası özellikle Mart ortasından itibaren kamu bankaları üzerinden yoğun miktarda döviz satışı yaparken, uluslararası muhasebe kurallarının dışına çıkarak rezerv takibini zorlaştırıyor.

Ancak alınan kararlar ülkenin bir döviz sıkıntısında olduğu ve bu nedenle sermaye kontrollerine geçiş eğiliminde olduğunu doğruluyor ve daha olumsuz etki yapıyor.

AKP Hükümeti geçen hafta da dövize olan talebi kesmek amacıyla işlem tutarının binde 2’si düzeyinde vergi getirmişti.

Tüm bu önlemlere karşın, yabancı yatırımcıların alımlarına ek olarak ülkedeki yerel yatırımcı da hızla dolarize olma eğiliminde.

Banka mevduatlarında dövizin payı geçen hafta yüzde 55 sınırına dayanırken, döviz mevduatlarının toplam tutarı 213 milyardaki zirve seviyenin hemen altında bulunuyor.

Bloomberg'in haberinin ardından Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) bankalara döviz işlemleriyle ilgili bir yazı gönderdi.

BDDK Başkanı Mehmet Ali Akben imzalı yazıda, gerçek kişilerin 100 bin dolar ve üzeri döviz alım işlemlerinde, dövizin ilgilinin hesabına yatırılmasının ve kullanıma açılmasının bir iş günü valörlü olarak gerçekleştirilmesi talimatı yer aldı.

Yazıda ayrıca, bankalar tarafından gerekli görülmesi halinde müşteriler ile yapılan sözleşmelere bu yönde bir hüküm eklenebileceği ifade edildi.

Valör nedir?

Döviz piyasası sözleşmelerinde, işlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir deyişle alınan veya satılan para birimlerinin el değiştirdiği (takas) tarihtir. Piyasada (spot) yapılan işlemlerde takas iki iş günü olarak değerlendirilir. Buradaki iş günü, kotasyonu yapılan para birimlerine ait ülkelerin çalışma günü anlamına gelmektedir.

Örneğin GBP/JPY çifti için, hem İngiltere’de hem de Japonya’da iş günü olan günler kastedilmektedir. Eğer bu iki ülkeden birinde piyasa tatilde ise o zaman takas bir sonraki iş gününe aktarılır. İlerideki tarihler için vade belirlenirken de vade sonunun iş gününe denk gelmesine gerekir. Vade sonu bir şekilde işlem yapılacak merkezlerden birinin tatil gününe denk gelirse o zaman bir sonraki iş gününe bırakılır.

Günlerin kaydırılması ile yapılan tip değişiklikler daha sonraki vade günlerini etkilemez, orijinal vadeler geçerliliğini sürdürmeye devam eder. Eğer ayın son iş gününe rast geliyor ise o zaman sonraki vade günleri de aynı şekilde ayarlanır.