Mar 29 2018

Doları kim yükseltiyor?

Yabancı yatırımcı Türkiye’ye son 1 yılda 27 milyar dolar sıcak para getirdi. Bu 2012’deki 38 milyar dolarlık rekordan sonra en yüksek seviyeyi ifade ediyor.

Türkiye bu giriş sayesinde yıllık 50 milyar dolara ulaşan cari açığını finanse edip ekonomisini büyütmeye devam edebiliyor. Ancak Moody’s’in not indiriminin ardından kurlar yükselişe geçip dolar 4, Euro ise 5 TL’ye dayanınca suçlu yine yabancılar oluverdi.

İktidara yakın medyada bazı yabancı bankaların Türkiye’ye komplo kurmak için dövizi yükselttiği haberleri yazılmaya başladı. Takip edenler bunun ilk olmadığını daha önce de her döviz yükselişinde benzer haberler yapıldığını zaten biliyor.

Dünya’dan Alaattin Aktaş dövizdeki yükselişin gerçek sebebi konusunda bir yazı kaleme almış. Yazar, kur artışına birçok bahane bulunduğunu anlatarak ‘Ama açıklamakta zorlandığımız bazı yönler var. Tüm paralar bizim paramız kadar değer yitirmiyor’ diyor.

Türk parasının diğer paralara göre olumsuz anlamda ayrışmasının nelerden kaynaklanabileceğine değinen Aktaş, klasik arz-talep kuralı işlediğinde, yani döviz daha çok aranır olduğunda haliyle fiyat yükseleceğini ifade etmiş.

Arz-talep dengesinin iki nedenle bozulacağına işaret eden Aktaş, ‘Ya döviz azalmıştır ya döviz almak isteyenler çoğalmıştır. Türkiye döviz basmadığına göre eğer azalma varsa bu dışarıdan daha az döviz geldiğini gösterir. Ya da içerideki dövizin dışarı gittiğini’ diye yazıyor.

Yabancıların eskisi kadar döviz getirmediğini kaydeden Aktaş, buna karşın Türkiye’de kuru yükselten asıl nedenin vatandaşın döviz talebi olduğunu vurguluyor.

Dövizin bir ayda yüzde 5’ler, 6’lar düzeyinde arttığını gören ve elindeki Türk Lirası’na bir yılda ancak yüzde 12-13 faiz alabilen vatandaşın, döviz almasının normal olduğunu bunun da önüne geçilemeyeceğini ifade ediyor.

Öte yandan vatandaşın kendini enflasyondan korumak amacıyla aldığı dövizin çok daha fazlasına ihtiyaç duyan bir kesim olduğunu da kaydeden Aktaş şunları söylüyor:

‘Döviz borcu olan şirketlerden söz ediyoruz. Hatırlanacaktır, 2016’nın sonu ile geçen yılın başında da döviz kurunda hızlı bir artış yaşanmıştı. Bu döviz talebi nereden geliyordu ve kuru kim artırıyordu, buna yanıt aranmaya başlandığında en somut açıklama Başbakan Yıldırım’dan gelmişti.

Başbakan, döviz kurunu açık pozisyonu olan Türk şirketlerinin döviz talep etmesinin yukarı çektiğini söylemişti. Aradan bir yıl geçti. Şirketlerin döviz açıkları azalmak bir yana artış gösterdi. Bu konuda hala bir önlem de alamadık. Şimdi yana döne “Döviz niye bu kadar hızlı artıyor” diye neden arıyoruz.’

Yazının tamamını buradan okuyabilirsiniz