Türkiye’nin Irak'tan Dağlık Karabağ'a test ettiği droneları ne düzeyde etkili?

Dağlık Karabağ ihtilafı ile ilgili son çatışmalar ışığında, Türk insansız hava araçları, Türkiye sınırları içindeki operasyonlara ek olarak şu anda dört ülkede savaş deneyimi yaşadı. Bu vaka çalışmaları, Türk drone platformlarının ne kadar etkili olduğunu belirlemeye yardımcı olabilir.

Türk insansız hava araçları, PKK’ya ve bu grubun Irak ile Irak Kürdistanı’nda ilişkide bulunduğu gruplara karşı keşif ve saldırı misyonları gerçekleştirdi. Türkiye'nin ilk kez Ağustos 2018'de kullanmaya başladğıı bu dronlar üst düzey PKK isimlerine karşı hava suikastları gerçekleştirdi.

Suriye'de de Türk insansız hava araçları, IŞİD'i ve Suriyeli Kürt savaşçıları hedef aldı. Daha da önemlisi, Şubat-Mart 2020'de Bayraktar TB2'ler ve Anka-S insansız hava araçları, İdlib'deki Suriye rejimi kara kuvvetlerinn önemli bir kısmını imha etti.

Libya'da Bayraktarlar, Türkiye’nin Trablus’daki müttefiki Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne (GNA) yardım ederek, düşmanı General Halife Hafter’in Libya Ulusal Ordusu’na (LNA) karşı bir dizi etkili destek saldırısı düzenledi.

Son kullanıldıkları savaşta TB2'ler, Azerbaycan’ın hizmetinde Dağlık Karabağ'daki çatışmaya katıldı. Bakü ilk olarak geçen yaz bu dronları satın almak istediğini belirtti. Azerbaycan lideri İsrail yapımı dron filosunun yanında görev yapan TB2'ler tarafından harap edilen Ermeni kara kuvvetlerine karşı elde ettikleri performansla övündü.

Londra merkezli Royal United Services Institute adlı düşünce kuruluşundan hava savaşı ve teknolojisi uzmanlarından Justin Bronk Ahval’e yaptığı açıklamada, "Bayraktar'ın (ve Anka-S serisinin) Dağlık Karabağ savaşında, ayrıca Suriye ve Irak'ta farklı rollerde etkileyici bir performans sergilediğini düşünüyorum" diyor.

Ancak bu çatışmalardaki temel bir özellik olan "karşı tarafta modern, koordine edilmiş orta ve uzun menzilli hava savunma sistemlerinin olmamasına" dikkat çeken Bronk, “Rus güçleri, Suriye'de Esad'ın ordusunun yok edilmesini önlemek için müdahale etmedi, Ermenilerin elindeki tek [Rus yapımı uzun menzilli yüzeyden havaya] S-300 bataryası ise daha geniş bir sensör dizisine bağlı olmadığı gibi hızlı jetlere ve füzeleri önlemelere karşı modası geçmiş radarlarla donatılmıştır, daha yavaş uçan Bayraktar gibi daha küçük dronlara göre değiller” diyor.

Ayrıca, Bayraktarlara monte edilen Türk yapımı havadan fırlatılan mikro mühimmatlı MAM füzeleri de Rus yapımı Pantsir-S1 gibi nokta savunma hava savunma sistemlerini, sistemin etkin menzilinin dışından imha etmelerini sağladıkları için bu başarıda önemli bir rol oynadılar.

RANE Şirketi bünyesindeki Stratfor'un Kıdemli Küresel Uzmanı Sim Tack de Ahval'e yaptığı açıklamada, "Savaş alanından gelen raporlardan anlayabildiğimiz kadarıyla, Bayraktarlar, hava savunma tesisleri de dahil olmak üzere Ermeni mevzilerini tespit etmede ve saldırmada son derece etkili" diyor.

Ancak Tack "mevcut bilgilerle Bayraktarların performanslarını diğer sistemlerle doğru bir şekilde karşılaştırmanın" zor olduğunu” belirtiyor.

Bununla birlikte Tack, TB2'lerin, Pantsir-S1 gibi Rus yapımı hava savunma sistemlerine karşı Suriye ve Libya'da "kesinlikle" etkileyici sonuçlar gösterdiğinin altını çiziyor.

Tack, "Drone'ların yerde konuşlu hava savunma sistemlerini bozmak için etkili bir karşı önleme sahip olduğu kanıtlandı ve bu nedenle büyük olasılıkla önem kazanacak. Bu tiyatrolarda dronlar ayrıca önemli maddi kayıplara ve askeri saldırılara doğrudan katkıda bulundu" diyor.

Turkish Defence News bünyesindeki bağımsız bir araştırma grubu olan Blue Melange'den uzmanlar, TB2'lerin başarısını Libya, Suriye, Irak, Ege ve Türk sahalarındaki “köklü savaş ve ISTAR [istihbarat gözetleme hedefi belirleme ve keşif] deneyimlerine bağlıyorlar.

Ahval’e konuşan uzmanlar, "Taktikleri ve Ermenistan'ın eski Rus yapımı hava savunma sistemlerinin bir kombinasyonuna sahip olmalarından dolayı bu dronelar Ermeni zırhlı araçlarına, sığınaklara, piyade birimlerine ve birkaç önemli A2 / AD (erişim engelleme / bölge tutma) sistemlerine karşı son derece etkilidirler" diyor.

Bronk’un görüşlerini dillendiren uzmanlar, bu dronların kısa menzilli ve alçak irtifalı Rus yapımı sistemlere karşı başarılı olmasının en önemli sebeplerinden biri bu sistemlerin alçak irtifalarda yavaşça uçan, droneları tespit edememesi, izlerini sürememesi olduğunu belirtiyor.

Aynı uzmanlar, "Bir Osa-AKM karadan havaya fırlatılan füze sisteminin saatte 360 km’den daha yavaş ve 6,5 km'den daha yüksek bir menzilde uçan herhangi bir hedefe kilitlenmesi teknik olarak imkansızdır. TB2’nin ana cephanesi olan MAM-L'nin menzili yaklaşık 8 km" diyor.

TB2'lerin Dağlık Karabağ üzerindeki performansının "gerçekten etkileyici" olduğunu da ekleyen aynı uzmanlar, Türkiye yanlısı Clash Report'tan alınan bilgiler ışığında bu dronların radarlardan tanklara ve hava savunma sistemlerine kadar 1 milyar dolarlık Ermeni donanımını imha ettiğini tahmin eden istatistiklere atıfta bulunuyor.

Azerbaycan ayrıca, daha kapsamlı bir çatışmaya sahne olan bu son savaşta İsrail yapımı dronlardan oluşan daha büyük bir filo işletiyor. Bu dronlar, ağırlıklı olarak silahsız ISTAR sistemlerine sahip oldukları ve ayrıca başıboş dolaşan cephaneler olarak adlandırıldıkları için "intihar" veya "kamikaze" dronlar olarak da biliniyorlar ve bu yönleriyle TB2'lerden önemli ölçüde farklıdırlar.

Uzmanlar, "Bağımsız araştırmacı Oryx her iki tarafın toplam kayıplarını listelerken, toplam Ermeni kayıplarının Clash Report verilerinden iki veya üç kat fazla olduğunu ortaya çıkardı. Bu nedenle, hem Türk hem de İsrail sistemlerinin son derece ölümcül olduğu ve rekabetten çok birbirlerini destekledikleri sonucuna varabiliriz" diyor.

Tack de benzer bir değerlendirmede bulunuyor ve Türk TB2'lerin İsrail yapımı Harop aylak mühimmatlarından farklı bir amaca hizmet ettiğine işaret ediyor.

Blue Melange bu savaşlarda kaç Türk insansız hava aracının kaybedildiğini belirlemeye çalışıyor: "Verilerimize göre, Libya savaşında 20’si neredeyse kesin (yüzde 99), dört tanesi (yüzde 90), üç tanesi (yüzde 75) ve yedi tanesi (yüzde 50) olmak üzere en fazla 34 (ancak ortalama 24) tane kaybedildi. Bu sayı, çığır açan droneların başarı öyküsüne kıyasla çok sınırlı. Muharebe, ISTAR ve kontrgerilla operasyonlarında çok başarılı olduklarını kanıtladılar."

Durum bu olsa da, bu droneların savaştaki başarısı, daha etkili hava savunmaları ve diğer faktörler tarafından engellenebilir. Blue Melange uzmanları, "Rus menşeli modern A2 / AD varlıkları (Tor-M2 / 3, Buk-M2 / 3, yeni S350'ler, S300V4'ler ve modernleştirilmiş Pantsir'ler), gelişmiş kara tabanlı elektronik savaş sistemleri, parazit ve gelişmiş hava varlıklarının savaş alanine gelişinin yanı sıra çok bulutlu kış koşulları bu droneların yeteneklerini sınırlıyor” diyor.

Aynı uzmanlar, “Yine de, Türk Anka-S ve TB2'ler şüphesiz başarıda bir dönüm noktasına ulaştı ve modern savaşta büyük bir kilometre taşı oldular. LNA'yı Trablus kapısından geri püskürtmek, Türkiye, Irak ve Kuzey Suriye'deki PKK'yı ezmek ve aynı zamanda İdlib'de Esad güçlerine karşı ses getiren bir zafer kazanmakta çok etkili oldular. Bugün, TB2'ler Dağlık Karabağ üzerindeki etkileyici yeteneklerini sergilemeye devam ediyor" diyorlar.

 

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.