Yeni eğitim dönemine doğru: Özel okul fiyatları cep yakıyor

Türkiye’de özel okul fiyatlarına yüzde 15 ile 29 arasında zam yapıldı. Rekor fiyatların başını ise yabancı kolejler çekiyor. 

Peki, sayıları İstanbul’da devlet okulu sayısını geçen özel okulları hangi veliler, neden tercih ediyor, fiyat listeleri gerçekten cep yakıyor mu, eğitimdeki nitelik fark yaratabiliyor mu? Çocuğunu özel okula gönderebilmek için kredi çeken veli de var, “gönderdiğime pişman oldum” diyen veli de…  

Apartman katından bozma okullardan köklü eğitim merkezlerine Türkiye’deki özel okulların mevcut durumunu mercek altına aldık. 

Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de; 10 bin 73 okul öncesi, 24 bin 967 ilkokul, 18 bin 745 ortaokul, 11 bin 783 lise olmak üzere toplam 65 bin 568 okul bulunuyor. Bu okullarda 1 milyon 30 bin 130 öğretmen ile toplam 17 milyon 885 bin 248 öğrenci eğitim görüyor. Ayrıca Türkiye’de, toplam 972 temel lise ve 100 civarında temel ortaokul var.

Geçen yıl TÜİK rakamlarına göre Türkiye genelinde eğitimde enflasyon yüzde 12 ortalamalarında gerçekleşti. Milli Eğitim Bakanlığı, özel okul yönetimlerinin mayıs ayı sonuna kadar ücretlerini açıklamasını talep etmişti. 

Okullar, ücretlerini belirlerken MEB'in Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'ni baz alıyorlar. Buna göre, özel okullar ara sınıflar için, enflasyonun üzerine (12 aylık enflasyona) en fazla beş puan ekleyerek zam yapabiliyor. Bu da (Yİ-ÜFE+TÜFE)/2 + 5 formülüne göre hesaplanıyor. Ocak 2018-2019 arasındaki 12 aylık ortalamaya göre özel okullara yüzde 27 ile yüzde 32 oranına varan zam yapma imkânı doğuyor. 

Türkiye Özel Okullar Derneği Başkanı Nurullah Dal, yeni eğitim-öğretim dönemi için özel okulların yüzde 32'ye kadar zam yapma potansiyeli varken kurumların ortalama fiyat artışları yüzde 16-17 bandında olduğunu ve okulların yüzde 99'unun fiyat artışlarında bu üst sınırı kullanmadığını belirtiyor. Dal, özel okulların da hem velilerin ekonomik durumunu hem de öğrencinin eğitimdeki devamlılığını baz alarak hareket ettiklerini söylüyor. 

Ancak, Amerikan Robert, Notre Dame de Sion Fransız, Galileo Galilei İtalyan,  Saint Joseph Fransız gibi farklı ekollerden beslenen köklü yabancı liseler arasında yüzde 29’lara varan zam artışını uygulayanlar da var. 

İlkin, özel okul denince akla ilk gelen okulların fiyatlarına bakalım. 

* İstek Acıbadem Okulları: Anaokulu 29 bin 800 TL-31 bin 100 TL + Yemek; İlkokul 43 bin 900 TL + Yemek; Ortaokul 48 bin 100 TL; Lise 53 bin  TL.

 * Bahçeşehir Okulları: İstanbul kampüslerinde Anaokulu 20 bin 534 TL-43 bin 678 TL; İlköğretim 37 bin 205 TL-53 bin 523 TL; Ortaokul 39 bin 241 TL-56 bin 701 TL; Lise 55 bin 572 TL-84 bin 902 TL.

* TED Rönesans Koleji: Anaokulu 43 bin 182 TL; İlkokul 48 bin 563 TL; Ortaokul 51 bin 085 TL; Lise 53 bin 832 TL.

* FMV Işık Okulları: 10 taksit + yemek olmak üzere, Anaokulu 39 bin 300 TL-52 bin 100 TL; İlkokul 47 bin 600 TL-58 bin 300 TL; Lise 48 bin 700 TL-64 bin TL.

 * Ata Koleji: KDV, yemek hariç Anaokulu bin 600 TL (Aylık); İlkokul 21 bin TL; Ortaokul 22 bin TL-23 bin TL; Lise 24 bin TL.

 * Doğa Koleji: Anaokulu 10 bin 950 TL-49 bin 605 TL; İlkokul 14 bin 050 TL-51 bin 710 TL; Ortaokul 14 bin 350 TL- 54 bin 645 TL; Lise 15 bin 850 TL-53 bin 295 TL.

 * Bilfen Okulları: KDV, yemek hariç Çamlıca Kampüsü İlkokul 59 bin 500 TL; Ortaokul 60 bin 900 TL.

 *ENKA Okulları: Anaokulu 77 bin 244 TL; İlkokul 69 bin 950 -77 bin 244 TL; Ortaokul 69 bin 950 TL-78.809 TL; Lise 83 bin 415 TL-86 bin 760 TL.

Yukarıdaki okullardan bazıları bir yıllık öğretim ücretinin içerisine çeşitli aktiviteleri ve ek masrafları da dâhil ederken bir kısmı her şey için ekstra ücret talep ediyor. 

Örneğin İstek Okulları cumartesi yarım gün ve hafta içi günlerde okulların belirleyeceği saatlerde sınavlara hazırlık çalışmaları, sosyal etkinlikler, yabancı dilde okutulan derslerin kitapları (İngilizce, 2. Yabancı Dil, Fen ve Matematik), online eğitim platformu üyelikleri, şehir içi eğitsel ve kültürel geziler maddelerini de paket içine dahil ediyor. 

Ancak, yüzde 8 KDV oranı üzerinden belirlenen  yıllık yemek ücretleri anaokullarında 4 bin 720 TL iken 1., 2., 3., 4. sınıflar içinse  5 bin TL olarak karşımıza çıkıyor.

Bahçeşehir Koleji’nin yıllık yemek ücreti 6 bin 500 TL ile 5 bin 520 TL arasında değişiyor. Okul, bir de ailelerden genel giderler için 2 bin TL’ye varan bir ücret talebinde bulunuyor.  

Özel okulların bazılarında anaokulları için yemek ücreti dâhil, bazılarında lise için. Ancak okulların genel yemek fiyat ortalaması 4 bin TL ile 6 bin TL arasında değişiyor. 

Öte yandan bazı okulların İstanbul dışı şubelerinde fiyatlar daha farklı seyrediyor. Fiyatlar kentlerin sosyoekonomik durumuna, okulun kurulu olduğu bölgenin gelişmişliğine göre değişiyor. E haliyle, tüm okulların fiyat listelerinde dudak uçuklatan kent İstanbul oluyor.

Örneğin Doğa Koleji’nin İstanbul’daki lise fiyatı 53 bin 295 TL. Ancak bu fiyat Ankara’da 42 bin 310 TL, Adana’da 35 bin 675.  

Türkiye’nin en köklü özel okullarından TED Koleji’nin Ankara Kampüs lise ücreti 37 bin 600 iken İzmir için fiyat 39 bin 922+KDV olarak belirlenmiş. Bu ücretlere ise yemek, kırtasiye masrafları, sosyal aktivite ve diğer giderler dâhil değil. 

Yabancı özel okulların yıllık masrafları ise neredeyse ev fiyatlarını buluyor. Bu sene yüzde 20’lik bir artışa giden Amerikan Robert Koleji gündüzlü fiyatını 100 bin TL olarak duyurdu. Beş gün yatılı fiyat 137 bin, yedi gün yatılı fiyat ise 153 bin 800 TL. Okulda bin 42 öğrenci ve 115 öğretmen bulunuyor. Yani her dokuz öğrenci için bir öğretmen görev yapıyor ve öğretmenlerin yüzde 43’ü Türkiye dışındaki ülkelerden gelen eğitimciler. 

Yabancı okullar arasında yüzde 29’luk zam yapma seçeneğini kullanan üç okul var. Saint Joseph Fransız Lisesi 53 bin 893 liradan 68 bin 391 liraya, Saint Michel Fransız Lisesi 52 bin 760’dan 68 bin 480’e, Özel Alman Lisesi 49 bin 300’den 64 bin liraya rakamları çekti.

Saint Joseph Fransız Lisesi’nin yıllık yemekhane ücreti 5 bin 700 TL olarak belirlenmiş. Saint Michel kantininde ise en yüksek ücretli yemek fiyatı 14 lira. 

Tüm bu okulların servis ücreti de diğer okullarda olduğu gibi Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından belirleniyor. İstanbul'da, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında okul servisi ücretlerinde yüzde 12 artış yapılmıştı. Ankara'da ise servis ücretlerine yüzde 13, İzmir'de ise yüzde 29 oranında bir zam yapılmıştı.

Örneğin İstanbul’da servis ücretleri 0-1 km arası 215, 23-25 km arası ise 525 lira idi.  Servis ücretlerinin 2019-2020 eğitim yılı tarifesi ise 27.08.2019 tarihinden sonra açıklanacak. Servis ücretlerini kendisi hesaplamak isteyen velilerin gözdesi ise http://tuhim.com/servis-hesaplayici isimli internet adresi. 

Okulların kayıt ve yemekhane fiyatlarına bakılırsa en cüzi miktar servis ücreti gibi duruyor. Ancak, akaryakıt zamları ve araç fiyatlarındaki artışa bakacak olursak yeni fiyat listesi bir hayli cep yakacağa benziyor. 

Yukarıda saydığımız okulların kurumsal kimliği ve nitelikli eğitim olanaklarının yanı sıra bir de daha düşük bütçeli okullar var. Örneğin dershanelerden dönüştürülen temel liselerin fiyatları 6 bin liradan 25 bin liraya kadar değişiyor. 

Kurumsal kimliğini henüz kazanmamış okullar ise güncel fiyat listelerini yayınlamak yerine “Form doldurun biz size dönelim” usulünü tercih ediyorlar. Ancak bu okullar da oldukça rağbet görüyor. 

İzmir Veli-Der Yönetim Kurulu Üyesi Erol Aksel, İzmir’de genellikle seküler ailelerin özel okulları tercih ettiğini belirterek “Çocuğunu imam hatip ve meslek lisesi seçeneğinden kurtarmak isteyen aileler temel liselere ve özel okullara yöneliyorlar. Var olmayan bir bütçe yaratıp buralara para akıtmaya çalışıyorlar” diyor. 

Veli-Der Ankara Şube Başkanı Hülya Deveci ise adrese dayalı kayıt sisteminin aileleri seçeneksiz bıraktığını dile getirerek, “Özellikle gelir seviyesi düşük aileler ya kredi çekiyorlar ya borçlanıyorlar. Çünkü kelimenin tam anlamıyla seçeneksizler. Tek maaşlı, sadece emekli maaşı ile geçinen insanlar bile özel okula yöneliyorlar. Devlet okullarındaki nitelik artmadıkça bu durum devam edecek” diye belirtiyor. 

Konuştuğumuz veliler, birinci öncelik olarak yabancı dil opsiyonunu önemsiyorlar. Birçoğunun özel okul tercih etmesinin sebebi, bu. Ancak yemek ve servis ücretleriyle beraber bu tercihlerini sorgular duruma gelmişler. 

Hakkı Özcan, iki çocuk velisi bir mühendis. İkinci çocuğunu anaokulundan ortaokulu bitirene kadar İstanbul’da bulunan 2001 Koleji’ne göndermiş. Çocuğu okuldan mezun olduğunda ödediği ücretin 30 bin lirayı bulduğunu ifade eden Özcan, her sene bir o kadar da kitap, yemek, vb. ihtiyaçlar için para ödediğini söylüyor. “Neden özel okul?” diye sorduğumuzda ise şu yanıtı veriyor:

“Çocuğumun yabancı dil öğrenmesini ve nitelikli öğretmenlerden eğitim almasını istedim. Her şeyden önce sorgulamayı bilen bir çocuk yetiştirmek istedim. Bir dönem, devlet okuluna göndermeyi düşündüm ancak 4+4+4 eğitim sistemi gelince vazgeçtim. Çünkü bu eğitim sisteminin ideolojik bir etki amacıyla düzenlediğine emindim.”

Mehmet Kara ise İzmir’de bir özel lise velisi. Çocuğu yüzde 50 burslu okuduğu için okulun ismini bizimle paylaşmıyor ancak yıllık ödediği ücretin 20 bin lira olduğunu söylüyor. Okul tercih ederken, akademik başarı, öğretmen kadrosu gibi etkenleri değerlendirdiğini söyleyen Kara, eğer nitelikli ve yeterli olsaydı devlet okuluna göndermeyi tercih edebileceğini söylüyor:

“Farklı sosyoekonomik düzeylerde çocukların bir arada okuması ve kaynaşması çok daha önemli. Ancak hem tam gün eğitim hem de yabancı dil faktöründen dolayı özel okul tercih ediyoruz. Ailelere tavsiyem merdiven altı diye tanımladığım kurumsal olmayan okullardan uzak dursunlar.”

Kendisi de özel okul çıkışlı bir veli olduğunu söyleyen Sibel Çelik, yıllık 30 bin lira ücret ödediği özel okuldan memnun olmadığını belirtiyor. Çocuğunu kreşten bu yana beraber olduğu arkadaşlarından ayırmamak için tercihini değiştirmediğini belirten Çelik, kendi okuduğu dönem ile şu anki eğitim sistemini şöyle kıyaslıyor: 

“Bizim dönemimizde özel okullar eğitim kalitesi açısından fark yaratabiliyorlardı. Şu anda devlet ve özel okullar arasında bir fark göremiyorum. Yalnızca yabancı dil konusunda bir tık ilerideler. Sadece kırtasiye ve kitap masrafına bir dönem için bin liradan fazla ücret ödedim. Özel okula göndermemin en büyük sebebi çocuğun sınıf içerisinde kendini rahat ifade edebileceği bir ortam olması çünkü özel okula göre ben bir müşteriyim ve çocuğum fikirlerini istediği gibi söyleyebilir. Yani sadece çocuğumun mutluluğu için para ödüyorum.”

Türkiye Özel Okullar Derneği Başkanı Nurullah Dal’a konuştuğumuz velilerin şikâyetlerinden bahsettiğimizde ‘özel okullarda nitelik düştü’ şeklindeki tanımlamaların çok keskin yargılar olduğunu ve bu denli büyük bir sektörün bu ifadelerle ele alınmasının hata doğuracağını söylüyor. 

Eğitimdeki niteliğin artırılmasını yalnızca özel okul değil tüm okullarda okuyan öğrenciler için talep ettiklerini ve bu hassasiyeti gözettiklerini ifade eden Dal, ailelere ise şu tavsiyelerde bulunuyor:

“Okulun sahibinden akademik kadrosuna, finansal yapısından kim tarafından işletildiğine kadar her şey araştırılmalı. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kayıt sırasında özel okullara sözleşme zorunluluğu getirildi. Sözleşmede; yıllık eğitim ücreti, taksit tutarı, indirimler, öğrencinin aldığı burs, ödeme şekli gibi pek çok bilgi yer alıyor. Bu maddelere mutlaka dikkat etmeleri gerekiyor. 10 bin liradan 70-80 bin liraya kadar çıkan fiyatlar var. Veli, kendi sosyoekonomik durumunu iyi tahayyül etmeli. “


 © Ahval Türkçe