Türkiye’de göller de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya

Türkiye’nin gündemindeki önemli konulardan biri de kuraklık. Barajlardaki su seviyeleri her geçen gün alarm veriyor. Ancak sadece barajlar değil göllerdeki su seviyeleri de korkutan boyutlara ulaştı. 

Sadece yağışların azalması değil, yanlış sulama politikaları, gölleri besleyen su kaynaklarına enerji santrallerinin kurulması ve sanayi atıklarının yarattığı kirlilik böyle devam ederse Türkiye “gölsüz” bir ülke haline gelecek. 

Hali hazırda barajlardaki doluluk oranı son 10 yılın en düşük seviyelerinde...

İşte göllerdeki durum... 

Süleyman Demirel Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mustafa Erol Keskin, Doç. Dr. Emine Dilek Taylan ve DSİ 33 Şube Müdürlüğü Kurucu Şube Müdürü Dr. Tevfik Aslanbaş tarafından yapılan “Eğirdir ve Burdur Gölleri Su Seviyelerinde Olası Azalma” isimli araştırma her iki göl için yaşanacakları gözler önüne serdi.

Yapılan testler ve analizler sonucunda Eğirdir Gölü için üst üste ve gerekli önleyici tedbirler alınmadığı takdirde, önümüzdeki 100 yıllık dönem sonunda göl seviyesinin yüzde 24 düşeceğinin tahmin edildiği belirtildi. Araştırmada, Eğirdir Gölü pasif yeraltı kaynaklarının su seviyesi düşüşünü önlemek için, Eğirdir Gölü’nden su kullanan başka sulama projelerine izin verilmemesi gerektiğine dikkat çekiliyor. 

Öte yandan Türkiye Tabiatını Koruma Derneği’nin araştırmasında ise Eğirdir Gölü’nün en dar kısmı olan Kemer Boğazı’nın 1,8 kilometre olan genişliğinin kuraklık nedeniyle 1,2 kilometreye düştüğü, böyle giderse Eğirdir’in iki göl haline dönüşeceği vurgulandı. Devlet Su İşleri Müdürlüğü verilerine göre ise, gölün seviyesi son üç yılda 1 metre 55 santim azaldı.

Üç bilim insanının araştırmasında Burdur Gölü’yle ilgili ise şu çarpıcı tespit yer aldı: “1995’ten bu yana havzada yağışlı bir dönem olmasına rağmen, havzaya düşen yağışın çoğu, baraj ve göletlerde tutulduğu için göl seviyesindeki düşüş devam etmektedir” Gerekli tedbirler alınmazsa, 100 yıl sonra su seviyesindeki azalmanın, 31,5 metreyi bulabileceği ifade edilerek, bu verinin, ortalama derinliği altı metre olan Burdur Gölü’nün takribi 20 yıl sonra tamamen kuruyacağı anlamına geldiği kaydedildi.

Marmara ve Bursa’nın değerli su kaynaklarından İznik Gölü de diğer göllerle aynı tehlikeli kaderi yaşıyor. Gölün içinde bulunduğu durum Bursa Barosu, Bursa Tabip Odası, TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi, TMMOB Şehir Plancıları Odası Bursa Şubesi, DOĞADER, İznik Çevre Platformu, Nilüfer Kent Konseyi ve Bursa Çevre Platformu’nu bir araya getirdi. Kurumlar tarafından yapılan ortak açıklamada, sanayi tesisinin milyonlarca metreküp su hakkı olduğunu iddia ederek borularla su çektiği ve bunu Gemlik Serbest Bölgesi’ne de sattığı iddia edilerek, gölü besleyen akarsulara baraj yapan DSİ’ye, kontrolsüz tarımsal ilaçlama yapan yetiştirici ve bunlara göz yuman İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne ve göle dolgu yapan belediyeye tepki gösterildi.

Sakarya’nın içme suyu ihtiyacının yüzde 90’ını, Kocaeli’nin ise yüzde 15’ini karşılayan Sapanca Gölü’ndeki su seviyesi, Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi (SASKİ) tarafından yapılan ölçümlere göre 32,50 metreden 30,34’e düştü. Gölden Yuvacık Barajı’na su takviyesinin yapılması bu düşüşte etkili olurken, bazı sahillerde suların yaklaşık 20 metre çekildiği ve suların çekilmesiyle rıhtımların ortada kaldığı belirtildi. Kuraklık ile ilgili sıkıntılar yaşanırsa, yaz mevsimine gelindiğinde gölde bir buçuk metreye kadar azalmalar bekleniyor.

Türkiye’nin en büyük tatlı su kaynağı olan Beyşehir Gölü’nün 26 metreye sahip derinliği 6 metreye kadar geriledi. Bu düşüşte en çok, yanlış balık politikaları, gölü besleyen sulardan göletler yapılması ve gölün tarımsal sulamada kullanılması gibi nedenler etkili olurken, suların çekildiği alanlarda sazlık, kamış ve balçık sahalar oluştu. 

Flamingolar başta olmak üzere 200’e yakın kuş türüne ev sahipliği yapan, kuş cenneti Acıgöl’ün alanı 160 kilometrekareden 42 kilometrekareye kadar düştü. Türkiye’nin tek, dünyanın ise ikinci büyük, temiz ve doğal sodyum potansiyeline sahip kapalı havzasına sahip olan Acıgöl’ün Başmakçı ve Çardak ilçeleri bölümünde su yer yer 1 kilometreye kadar çekildi. Bu çekilmeler nedeniyle bölgedeki kuşların da sayısı azaldı.

Son aylarda yapılaşma tehdidi nedeniyle sıkça haberlere konu olan ve Türkiye’nin Maldivleri olarak bilinen Burdur’daki Salda Gölü’nde de çekilmeler yaşanıyor. Göldeki çekilmeler 25-30 metreye yaklaşırken gölün bazı bölgelerinde küçük adacıklar ortaya çıktı. 

Manisa’daki Marmara Gölü, tarihinin en düşük su seviyelerini yaşıyor. Özellikle iki yıldır su seviyesinde sürekli bir düşüş yaşayan ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca “Ulusal Öneme Sahip Sulak Alan” olarak tescillenen Marmara Gölü’nde kayıkların karaya oturduğu görüldüğü için balıkçılık da durma noktasına geldi. Suyun 500 metre çekildiği gölde derinlik 1 metreye kadar düştü. Konya’daki 20’ye yakın kuş türüne ev sahipliği yapan Suğla Gölü’nde ise suların kıyıdan beş metre kadar çekildiği gözlendi.

Haberin kaynağına buradan ulaşabilirsiniz
 


Fotoğraf: Rasim Aslan / Ömerli Barajı