Tiny Url
http://tinyurl.com/y2z9tvuz
May 15 2019

Atilla Yeşilada: Gidip bankalardan döviz çekmeye falan kalkmayın ama...

Ekonomist Atilla Yeşilada, sosyal medyada paylaştığı bir video ile kamu bankalarının dolar satmasını değerlendirdi ve Türkiye'nin, yabancı yatırımcı tarafından 'Vahşi Batı' gibi görüldüğünü söyledi:

Bu kez döviz piyasasını konuşmak istiyorum döviz piyasasında gerçekten büyük skandallar yaşanıyor. Videoyu sizi uyarmak için çekiyorum. Böyle iddialı manşetler atmayı sevmiyorum iddialı şeyler söylemeyi de sevmiyorum. Ama gerçekten Türkiye artık esnek kur rejimden ve serbest piyasadan çıkmak üzere.

Döviz kurları gerçekçi değil, bunlar suni bir şekilde belirleniyor ve kamu otoritesi tarafından manipüle ediliyor diyebilirim. Olaylar şu şekilde gelişti. Türk bankaları ile Londra'daki bankaların birbirlerinden döviz ve Türk Lirası alışveriş yaptıkları swap piyasasını kapattık çünkü bu piyasanın Türk Lirası aleyhinde spekülasyon yapmak için kullanıldığı iddia edildi. Halbuki böyle değil.

Bankaların bilançolarında zaman zaman döviz veya Türk Lirası dengesizliği oluşur. Bu Londra'da da olur İstanbul'da da. İki taraf da bu dengesizliklerin birbirlerinden döviz veya Türk Lirası takas ederek düzeltirler. Bu birinci skandaldı.

Meşru nedenlerle Türkiye’ye yatırım yapmak isteyenler, ticari ilişkileri olanlar bir anda ödedikleri faizlerin yüzde 55’ten binlere tırmandıklarını gördü ve canları çok yandı, Türkiye’yi affetmediler.

İkinci skandal, MB rezervlerinin muhasebeleştirilmesi konusunda oldu. MB, Türk bankaları ile yaptığı swap işlemlerini tam şeffaf olarak muhasebeleştirmiyor. Türk bankalarından borç aldığı rezervleri doğru olarak göstermiyor. FT’de çıkan bir habere göre, MB’nin brüt ve net rezervleri, haftalık bülteninde yayımlananların 15 milyar dolar altındadır. Bu paraya nereye gidiyor?

Üçüncü ve asıl skandal orada başlıyor. Bu para yine swap işlemleri ile kamu bankalarına borç veriliyor. Bunlar da gece, Türkiye’nin kapalı olduğu saatlerde Asya piyasalarında dolar satarak TL’nin değerini suni olarak yükseltiyorlar. Bu korkunç bir iddia. Kamu bankalarının döviz satmak gibi bir görevi yok. Kamu bankalarının döviz masaları vardır, kar amacıyla alıp satabilirler. Ancak bu işlemler bu amacı gütmüyor. Bu işlemler, MB’nin müdahale fonksiyonunu ikame etmek için yapılıyor. Bu çok büyük bir iddia. 

Reuters, FT, Bloomberg bunu yazıyor. Bu satışların tutarı 4.5 milyar olarak söyleniyor Reuters’da. Bu korkunç bir rakamdır. Aynı işlerin bono ve tahvilde yapılarak faizlerin düşürüldüğü iddia ediliyor. Niye yapılmış olabilir. Çünkü bu hafta Hazine’nin 17 TL milyar itfası var. 14-15 milyar kadar da borçlanacak. Borçlanırken piyasa faizleri ihale faizleri için referans teşkil ediyor, muhtemelen daha ucuz faizle borçlanmış için yapılmıştır.

Tüm bunlar çok tehlikeli. Bizi, Balkanlar, Kafkaslar ve Ortadoğu’daki ülkelerden ayıran, yücelten en önemli özelliklerimizden biri serbest piyasa rejiminin tüm kurallarına sadık olmamızdı. Türkiye'nin Batılı bir ülke gibi kurallara sadık kalacağı düşünülüyordu. Maalesef bunu kaybettik. Burası Vahşi Batı gibi görülüyor. Yarın ne olacağı belli değil. Böyle bir itibarı kaybetmek, burada kazanacağınız birkaç kuruşa kesinlikle değmez. 

El altından yapılan satışlar birkaç gün piyasaları idare eder, sonra ne olacak? Kamu bankaları swapla da döviz bulamazlar. Şunu da söylüyorum. Bankalarımız devlet güvencesi altındadır. Gidip dövizinizi çekmeye falan kalkmayın. Özel bankaların burnundan döviz fışkırıyor ama bir noktadan sonra yabancılar bize kredi vermemeye başlar. Bu oyunun sonunu göremiyorum ben.