Tiny Url
http://tinyurl.com/yahso7ba
Ağu 16 2018

'Bir papaz ekonomiyi çatlattı'

Sonuçları bakımından Türkiye ekonomisi üzerinde yıkıcı bir etkisi olan, Rahip Andrew Brunson nedeniyle ABD-Türkiye arasında yaşanan krize dair yorum ve tespitler devam ediyor.

Sözcü Gazetesi köşe yazarı ve ekonomist Ege Cansen, yıllardan beri Türk ekonomisinin kırılgan olduğunun söylendiğini şimdi ise, bir papaz yüzünden paramparça olmasa da ekonominin ciddi şekilde çatladığını yazdı.

Türkiye'nin 2013 yılından beri S&P ve Morgan Stanley gibi uluslararası derecelendirme kuruluşları tarafından 'finansal krize girebilir' kategorisinde ele alındığına değinen Cansen, listedeki ülkeler değişse de Türkiye'nin yerinin sabit kaldığını şu tespitler ışığında hatırlattı:

"Türkiye'nin eski kırılgan yoldaşları, listeden çıkmış yerlerine yeniler girmişti. Ama Türk ekonomisi kırılganlığını korumuştu. Çünkü kırılganlık esas olarak, biri “dış borç stoku / milli gelir” diğeri “cari açık / milli gelir” oranlarına bakarak saptanıyor.

Türkiye'nin hem eski hem de yeni listede yer almasının sebebi bu oranlarının yüksek olmasıdır ve yüksek kalmayı sürdürmesidir. Şimdi şu soruyu sormanın tam zamanıdır: Acaba bundan 5 yıl sonra hazırlanacak, “Ekonomisi En Kırılgan Beş Ülke” listesinde Türkiye yine bulunacak mı? Benim cevabım, evettir. Çünkü Türkiye “cari açık” vermeden ekonomisini geliştiremeyeceğine inanıyor."

Cansen, Türkiye ekonomisinin cari açık vermeden büyüyemeyeceği yönündeki kanıksanmış fikri, '100 ekonomi uzmanına sorun, 99'u büyüyemez yanıtı verir' sözleriyle vurgulayan Cansen, bu durum için "Bu, tam bir 'öğrenilmiş çaresizlik' örneğidir" benzetmesini yaptı. 

Bu durumu eleştiren Cansen, görüşlerini şu satırlarla ifade etti:

"Saygın iktisatçılarımız, ülke ekonomisini yöneten üniversite mezunlarına okulda bu “öğrenilmiş çaresizliği” öğretiyorlar. Yetmiyor, halkın izlediği konuşmalarında da yazdıkları makalelerinde de hep bu “öğrenilmiş çaresizliği” beyinlere şırıngalıyorlar.

Çünkü bunun doğru olduğuna iman etmişler. Bırakın “Batı'dan aldığı borç parayla Batı'ya fiyaka satmak için gayri iktisadi yatırım yapan” AKP'yi bir yana, aynı soruyu ekonomi doktoru Devlet Bahçeli'ye veya Hesap Uzmanı Kemal Kılıçdaroğlu'na veya Asena lâkabıyla ünlü Dr. Meral Akşener'e sorun.

Hepsi size “milli gelirimizi arzuladığımız hızda büyütmek için cari açık vermeye, yani dış borç almaya mecburuz” diyecektir. Hâlbuki bu önerme, hem kuramsal hem de deneysel olarak yanlıştır. 1. Cari açık, milli gelir hesabında “eksi” olarak yer alır. 2. Dünyada en hızlı büyüyen “gelişen” ülkelerin hepsi “cari fazla” vererek bu başarıyı elde etmiştir. Cari açık, bir ülkenin “tasarruf açığını kapamaz” sadece ona “ürettiğinden fazla tüketme” imkânı sağlar.

“Cari açıksız hızlı büyüme olmaz” batıl inancının, kafa karıştıran bir başka özelliği daha vardır. Bu fikrin aboneleri “önce cari açık verilir, sonra cari açığı finanse etmek için dış borç alınır” der dururlar. Gerçek bunun tersidir. Önce dış borç alınır, alınan bu dış borç sayesinde (?) cari açık verilir. Bu mantıksal sırayı bellemenin önemi şudur: Dış borç almayan bir ülke, cari açık veremez. Dış borç, oltaya takılan yemdir. Aç balık karnını doyurmak için yemi kapar, ama sonunda aç balıkçının karnını doyurur. Son söz: Anlayana, bir kriz, yüz öğütten yeğdir."