Tem 17 2018

Damattan mesaj var: Pamuk eller cebe

Başkanlık Türkiye’sinde ekonominin tek patronu ilan edilen Cumhurbaşkanı’nın damadı Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak yeni döneme ilişkin mesajlarını vermeye devam ediyor.

Albayrak  göreve gelişinin ardından Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ve enflasyonla mücadelede vergi politikalarının başrol oynayacağı yönünde iki ayrı açıklama yapmıştı. Bakan’ın üçüncü açıklaması ise bir uyarı niteliğinde oldu. Geçen hafta vergi gelirlerini artıracağı mesajını veren Bakan, bugünkü açıklamasında yöntem konusunda ayrıntıya girdi ve devlete vergi borcu olduğu halde ödemeyen milyonlarca

Albayrak imzasıyla yapılan açıklamada geçmiş vergi borçlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin düzenlemenin 31 Temmuz’da bittiği hatırlatıldı ve şu sözlere yer verildi:

‘Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak, yeni bir yapılandırma ya da bu kapsamda borç ötelemesi gibi bir değerlendirme orta vadeli projeksiyonlarımızda yer almamaktadır. 31 Temmuz 2018 tarihinde sona erecek olduğunu bir kez daha hatırlatmak ve mükelleflerimizin bu yapılandırmadan yararlanmalarının son fırsat olduğunu belirtmek isterim.’

Albayrak’ın basın açıklamasında, tıpkı geçen hafta yapılan duyuruda olduğu gibi bütçe disiplininden vazgeçilmeyeceği de yinelendi.

Albayrak yeni görevine büyük bir heyecanla başlarken, Türkiye’de vatandaşlara vergilerini ödeme çağrısı yapan ilk iktidar yetkilisi değil. Geçmiş dönemde Maliye Bakanlığı yapan Mehmet Şimşek ve Naci Ağabal da, AKP tarafından 2014’ten itibaren 4 kez tekrarlanan vergi afları konusunda, her seferinde bir daha af olmayacağı yönünde açıklamalar yaptı.

Ancak 2014’ten itibaren AKP’nin rejimi değiştirme planıyla peşpeşe girdiği seçimler vergi affı uygulamasının bir seçim ekonomisi enstrümanına dönüşmesine neden oldu.

AKP her seçim öncesi seçmene şirin gözükmek ve zaten çoğu zor durumda olduğu için vergi borçlarını ödeyemeyen mükellefleri rahatsız etmemek için bu afları tekrarladı. Buna karşın sürekli yenilenen aflar vatandaşların vergi ödeme ahlakını bozduğu için tahsil edilemeyen alacaklar da hızla arttı.

Vergi affından yararlanacak borçlu sayısı 2014’te 4.5 milyon kişi olarak hesaplanırken, rakam 2016’da 6.3 milyon, 2017’de 7.2 milyon kişiye çıktı. Maliye Bakanlığı yetkililerinin gazetelere yansıyan açıklamalarına göre bu yıl 31 Temmuz’da bitecek vergi affı kapsamına giren kişi sayısı ise 10 milyonu buluyor.

Öte yandan her vergi barışında sağlanabilen gelirin giderek düştüğü de bir gerçek. Vatandaşların çoğunluğu artık, ‘af’ olarak nitelenen ve faiz indirimi sağlayan olarak yeniden yapılandırma uygulamasına hiç ilgi duymuyor. Ya da takside bağlanan borcunun birkaç ödemesini yaptıktan sonra bir daha vezneye uğramıyor.

Çoğunluğunu siyasi olarak AKP’ye yakın esnaf ve KOBİ’lerin oluşturduğu bu geniş kitleye geçtiğimiz yıllarda Maliye tarafından herhangi bir kolluk kuvveti uygulanmadı. Ancak bu kez işler biraz farklı olabilir.

Çünkü artık AKP’nin sistem değişikliği tamamlandı ve önümüzdeki yerel seçimler dahil iktidarın icraatlarını engelleyebilecek önemde bir siyasi sınav yok. Erdoğan iktidarının vergi borçlarını tahsil edebilmek için sınırsız bir hareket alanı var.

Diğer taraftan son bütçe verileri de Erdoğan iktidarına fazla şans bırakmıyor. Dün açıklanan verilere göre seçim öncesi yapılan harcamalar nedeniyle bütçe ilk yarıda 46 milyar lira açık verdi. Bu rakam tüm yıl için öngörülen tutarın yüzde 70’ini oluşturuyor.

Ayrıca söz verilen ikramiye ödemeleri ve kamu maaş zamlarının etkisiyle önümüzdeki dönemde devlet Hazinesi’ni daha rahat günler beklemiyor.

Diğer taraftan enflasyonun altında kalan yurtiçi mal ve hizmet gelirlerinden alınan vergiler, şu ana kadar kendi yandaşına dokunmayıp tüm halka tüketim vergisi ödeten AKP’nin bu alanda gidecek yolu kalmadığının bir göstergesi. Bu nedenle yeni Bakan Albyarak’ın sözlerini daha ciddiye almak mantıklı olabilir.

Tabii bu kez de zaten nakit sıkıntısı çeken Türk özel sektörü ve piyasalarının daha da zor günler yaşayacağı söylenecektir. Ama zaten seçim sonrası bir acı reçetenin olacağını AKP taraftarları dışında hemen herkes kabul ediyordu.