Ekonomi can çekişiyor, nisanda acil bakımlık olacak

Tarih tekerrürden ibarettir deyişi sadece hatalarından ders almayanlar için geçerli. İnsanı hayvandan ayıran en önemli özelliklerden bir öğrenme becerisinin içgüdüsüne baskın çıkması, bu yüzden de ekonomide beklentileri modellemeye büyük önem veririz.

Türkiye son dönemlerin en kötü yazını geride bıraktı. Ödemeler dengesi krizinin köşesinden döndük.  Ama, ne hükümet, ne işdünyası, ne de siz, değerli vatandaşlarım, ders almadınız. Dış saldırıları püskürttük ve en kötüsü geride kaldı, tam gaz devam mantraları ile süslenen Şarklı popülizm kaldığı yerden devam ediyor.

İşin en kötüsü, AKP anketlerde sürekli gerileyip Rahip Brunson türü bir sopadan çekinip Batı’ya kafa tutamadığı için bu kez sandıkta ekonomi oylanacak. Eylül sanayi üretim verisinden de görmüşsünüzdür, ekonomi can çekişiyor. Eh tabii, artık her yol mübah, ekonomiyi canlandırıp seçmenin ağzına bir parmak bal çalacağız ki, Ankara ve İstanbul dinsiz-vatan haini CHP’nin işgaline uğramasın. Bu çabanın ekonominin damarlarında kalan son kanı da emerek bizi Nisan’da acil bakımlık edeceğine dair en ufak bir şüphem olmadığı için artık efsane olan YouTube videolarımın birinde rahatlıkla “Dolar/TL seçimden önce 7.00’ı öper” kehanetinde bulundum.

Size yukarda sunduğum grafikte 1994, 2001 ve 2009 resesyonlarından çıkışımızı görüyorsunuz, V şeklinde. 2-3 çeyrek içinde hastalığı geride bırakıp al yanaklarımızla maraton koşmaya başlamışız. Bu kez öyle olmayacak. İki nedeni var. Birincisi, özel sektör batık, ama onu defalarca anlattım.  İkincisi, andığım durgunlukların hepsinde küresel konjünktür yelkenlerimize rüzgar doldurdu, derhal genişletici ekonomik politikalar izleyerek ya da IMF’yi çağırarak halkı izdiraptan kurtardık.

Bu kez Gelişmekte Olan Ülkeler (GOÜ) için son onyılın en zorlu dönemi başlıyor.  Darwin’in dediği gibi, yalnız en güçlü olanlar kurtulacak. O listede en altta yer aldığımızı da Bloomberg’in kırılgan GOÜ listesinde görebilirsiniz.

2019’u bir kızgın bir tost makinasına, bizim gibi kırılgan GOÜ’leri de içine yeni konmuş bir yengen sandöviçine benzetebiliriz. Biraz sonra bir el makinayı üstten bastıracak, ve yandan kaşar taşmaya başlayacak cızırtılar arasında. Yılın ikinci yarısında da makinayı kaldırıp üstümüze margarin sürecekler iyice kızaralım diye.

Niye tost makinası?  Çünkü Fed bilanço daraltırken, AMB’ı da tahvil alımlarını Aralık’ta kesiyor.  Son günlerde bir kaç efemine Fed güvernörü piyasalardaki çalkantı ve yavaşlayan global büyümeden tırsarak faiz artırımlarından yan çizmeye başladı, ama Powell onları adam eder. Zaten asıl mesele faiz artırımları değil. Küresel finansal koşulları sıkılaştıran sürekli  artan ABD ve Euro-zone devlet tahvili arzı olacak. Aşağıda bu sene GOP hisse, F/X ve bono tahvil endekslerinin performansı var. Hepsi altına etmiş.

Seneye çok daha kötü olacaklar. Bu sene dolar kullanan Asya elinde pimi çekilmiş el bombasıyla gezdi, Çin ekonomisi bile stresi kaldıramadı. 2019’da AMB sayesinde Avrupa ve çevresi yani biz  bol müshil almış gibi bacaklarımızı kapatarak dolaşacağız. Sebebi de basit. Fed ABD’de DİBS’i Hover elektrik süpürgesi gibi emse de, çok derin bir kurumsal tahvil pazarı sayesinde bir çok emekli sandığı ve bilimum kurumsal yatırımcı ülkesinde kalarak yurtdışında macera aramadı. Ama Euro-bölgesi bono-tahvil pazarı (SGMK) ABD yanında devede kulak. AMB elektrik süpürgesini açınca, ortalıkta yüksek kaliteli SGMK kalmadı. Yalnız fonlar değil bankalar da deplasmana çıktı ve bizim gibi bitpazarlarına nur yağdı.

2019’da hemen değil, ama ay be ay SGMK arzının AMB’nın itfa yoluyla alımlarını aşarak kurumları yeniden eve dönmeye cezbettiğini göreceğiz.  Euro cinsinden borçlanma gittikçe pahalılaşacak. Dolara da kayamazsınız, çünkü şimdiden cross-currency swaplar patlamış durumda. Yalnız Fed yüzünden değil, ABD’li şirketlerin yurtdışında tuttukları fonları eve getirmeleri de dolar kıtlığı yarattı. 3Ç2018 itibarıyla GOÜ  kurumlarının dolar cinsinden SGMK ihraçları 6 yıllık dip yaptı.

Bloomberg’de  Carmen Reinhart’ı okuyorum. Buralarda pek bilinmez, ama kendisi yine çok az bilinen Kenneth Rogoff’la birlikte finansal krizlerin Wikipedya’sını yazmış hatun kişidir. Şöyle diyor: “2019’da işler daha zorlaşacak. Piyasalar şimdiden bir çok kötü şeyi fiyatladı, ama bir kredi temerrütü fiyatlarda değil”. Hakkını vereyim, Reinhart Türkiye’nin çok hızlı cari açık daralmasından etkilendiği için hedef tahtasındaki ülkeler arasında  saymıyor bizi. Arjantin, Ekvador ve Kosta Rika için amentü okuyor. Ama ne farkeder, what cooks in the neighbor, will fall upon us, yani. Finansal bulaşma diye bir şey var. Kosta Rika kimsenin cinsel organının umurunda değil de Arjantin çok kasar bize yatırım yapanları.

Sonra boş vaktim bol olduğu için Moody’s 2019 GOÜ görünümünü okuyorum.  “GOÜ ok’dir” diyor bu Üst Akıl maşası, Zionist emparyalist   oyuncağı saygıdeğer araştırma kuruluşu…illevelakin.. “Ekonomisinde dengesizlik yaşayan ya da yüksek siyasi risk taşıyan ülkelerde (Hmmm…kimi kastediyor acaba?) kredi stresi ve temerrüt vakaları hu-su-le gelebilir”.

Arkasından Fitch alıyor sazı eline: “Türk bankalarının 3. çeyrek bilançoları, ekonomideki yavaşlama, Türk Lirası’ndaki değer kaybı ve yüksek faiz oranlarının etkisiyle varlık kalitesindeki düşüşü teyit ediyor” değerlendirmesini yaptı.  Fitch yabancı para cinsinden borçlananlar üzerindeki baskının gelecek yıl daha belirgin hale gelebileceği konusunda uyardı”.

Varlık kalitesinde bozulma sürerken, bana gelen duyumlara göre kamu, bankaları daha ucuza kredi vermeye ve hala nabzı atan her şirketin kredisini ötelemeye zorluyor. Sonuçta,  senenin ilk dokuz ayında bankaların dışardan net F/X borçlanması 9 milyar dolar azalıyor.

Kara bağnazlığın ideoloji, ideolojinin ekonomi politikası, ekonomi politikasının baldıran zehirinin yerini aldığı bir ülkede hala üreten, ihracat yapan ve vergi ödeyen herkesin önünde hürmetle eğiliyorum. Grinin 50 değil 550 tonusunuz valla.


Bu yazı Para Analiz'den alınmıştır.