İhracatta ciddi düşüş: Binlerce şirketin gözü AB'de...

Türkiye’nin ihracatı, Çin'de ortaya çıktıktan sonra dünyaya yayıylan  Covid-19 salgını sonrasında hem nisan hem de mayıs ayında yüzde 40 geriledi.

Binlerce şirket, ihracat kanallarının tekrar açılmasını bekliyor. Ticaretin canlanması için ise gözler AB ekonomilerinde.

Türkiye ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından olan turizmden sonra, ihracatta da koronavirüs salgını nedeniyle tarihi düşük seviyeler görüldü.

Özellikle ana ihracat pazarı Avrupa’da talebin giderek zayıflaması, Türkiye’de milyonlarca kişinin istihdam edildiği ihracatçı şirketleri zorluyor.

Nisan ayında yüzde 41 düşen ihracat, mayıs ayında da yüzde 40,9 geriledi. Binlerce Türk şirketi, ihracatta yeniden canlanma için Avrupa Birliği (AB) ülkelerine gözlerini dikmiş durumda. DW Türkçe’ye konuşan ihracatçılar ve ekonomistlere göre başta Almanya olmak üzere, AB ekonomileri iyileşmeden Türkiye’nin ihracat gelirlerini artırması mümkün gözükmüyor.    

Ticaret Bakanlığı’nın mayıs ayı verilerine göre, ihracat geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 40,88 oranında gerileyerek 9 milyar 964 milyon dolar oldu. Böylelikle nisan ayından sonra mayıs ayında da ihracatta sert düşüş kaydedildi. Yılbaşından bu yana ihracattaki gerileme oranı ise yüzde 20 oldu.

İhracattaki düşüş, en çok Avrupa Birliği ülkelerinde kendini gösterdi. Türkiye’nin 1 numaralı ihracat pazarı olan Avrupa’ya yapılan satışlardaki kayıp bazı ülkelerde yüzde 60’ı aştı.

AB’ye ihracatta en büyük kayıp yüzde 65 ile İspanya’da yaşanırken, İspanya’yı yüzde 56 kayıpla İtalya, yüzde 45 kayıpla Fransa izledi.

Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ülke olan Almanya’da ise ihracat düşüşü yüzde 41,8 olarak gerçekleşti. Mayıs ayı ihracatı ile birlikte, Türkiye’nin en büyük pazarı olan Avrupa Birliği’nin ihracattaki payı son 2 ayda yüzde 50’den yüzde 45,4 seviyesine gerilemiş oldu.

İhracatı en çok gerileyen sektörler arasında otomotiv, makine ve hazır giyim gibi Türkiye için stratejik önemde olan sektörler yer alıyor. Mayıs’ta otomotiv ihracatında yüzde 56 düşüş yaşanırken, hazır giyimde yüzde 48, makine ihracatında ise yüzde 45 düşüş oldu.

DW Türkçe'den Aram Ekin Duran'ın haberine göre, Türkiye’de salgın sonrası dönemde ihracatı en çok düşen sektörün otomotiv sektörü olduğunu dile getiren Otomotiv İhracatçıları Birliği (OİB) Başkanı Baran Çelik, bunda sektör ihracatının yüzde 75’inin salgının şiddetli yaşandığı Avrupa ülkelerine gerçekleşmesinin etkisi olduğunu söylüyor.

Mart ayının ikinci yarısından nisan sonuna kadar sektörün üretime ara vermek zorunda kaldığını ifade eden Çelik, şöyle devam ediyor:

"Mayıs ayında otomotiv firmalarımız üretime tekrar başladılar. Haziran ile birlikte biraz daha iyi rakamlar görebiliriz. Ancak sektörün tam kapasite üretime başlaması eylül ayını bulacaktır."

Çelik’e göre işlerin düzelmesinde belirleyici olacak faktörün Avrupa Birliği ülkelerinde ikinci bir salgın dalgası yaşanıp yaşanmaması olduğunu söylüyor.

Türkiye’de milyonlarca çalışanı istihdam eden hazır giyim sektörü de Nisan'da yüzde 61, Mayıs'ta ise yüzde 48,2 ihracat kaybı yaşadı.

İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Mustafa Gültepe, sektör olarak ihracatlarının yüzde 70’e yakınını AB ülkelerine yaptıklarını kaydediyor. Son dönemde toparlanma sinyallerinin arttığını, buna karşın Eylül ayına kadar küçülmenin devam edeceğini belirten Gültepe, şunları söylüyor:

"Salgın nedeniyle başta AB olmak üzere küresel ekonomilerin bu yıl ciddi oranlarda küçüleceği öngörülüyor. Ekonomilerin küçülmesi ve milyonlarca insanın işsiz kalması tüm dünyada talep daralmasını da beraberinde getirecek. Bu nedenle ihracatımızın bu yıl geçen yıla göre yüzde 20 – 25 daralacağını tahmin ediyoruz."

İhracattaki kötü tabloya rağmen Türkiye’de şirketler, özellikle AB içinde en fazla ihracat yaptıkları Alman ekonomisindeki hızlı iyileşmeden umutlu. Sektör temsilcilerine göre, yakın gelecekte Türkiye ile Almanya arasındaki ticaret artacak. Türkiye’nin en büyük ihracat kalemlerinden birini temsil eden Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) Başkanı Kutlu Karavelioğlu, küresel ölçekte makine üretimi konusunda Çin ve Almanya’nın salgın sonrası dönemi şimdiden planlamaya başladığını söylüyor. 

İstanbul Kültür Üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Sinan Alçın, siyasi ilişkiler gerilimli olsa da, hem en büyük ihracat pazarı olan AB, hem de en fazla ihracat yapılan ülke olarak Almanya’nın Türkiye’nin dış ticaretinde belirleyici olmaya devam ettiğini söylüyor.

Salgın sonrası yeni dönemde AB ülkeleri içerisinde bir normalleşme çabası olduğunu dile getiren Prof. Alçın, "Bu normalleşme adımları, Türkiye’nin hem ihracatına hem de ithalatına olumlu yansıyacaktır" diyor.

AB ülkelerinin salgın sonrasında Çin’e daha az bağımlı olacak yeni bir tedarik zinciri kurmaya hazırlandığını vurgulayan Alçın, "Türkiye’nin bu yeni ticaret sisteminde nasıl bir rol alacağı önümüzdeki aylarda biraz daha netleşecek" diye konuşuyor.