Irak kapılarını kapatmıştı: Yumurta krizini fırsata çevirenler...

Yumurta sektörü uzun bir süreden beri kriz yaşıyor. Irak'ın mayıs ayı başında, Türkiye'den yumurta ihracatını durdurması ise krizi daha da derinleştirdi.

Dünya'dan Ali Ekber Yıldırım'ın aktardığına göre, üreticiler, aylardır maliyetin altında yumurta satıyor. Bu nedenle yumurta ucuz. O ucuzluğun arkasında büyük bir zarar ve iflaslar var.

"Yumurta krizini fırsata çevirenler ve yumurta tozu ithalatı" başlıklı yazısında konuyu inceleyen Yıldırım'ın aktardığı bilgilere göre, Türkiye, 2018 yılı verileri ile yılda 22.3 milyar adet yumurta üretiyor. Ayrıca kayıt dışı üretilen 2 milyar adet yumurta olduğu tahmin ediliyor. Organik yumurta üretimi ise yaklaşık 161 milyon adet.

Kişi başına 295 yumurta üretiliyor. Fakat, kişi başına tüketim 224 adet. "Dolayısıyla üretimde bir fazlalık var" diyen Yıldırım, devam ediyor: 

"İhtiyaç fazlası yumurta ihraç ediliyor. İhraç edilen yumurta sayısı yaklaşık 5.8 milyar adet. Bu ihracatın da yaklaşık yüzde 80'ni Irak'a yapılıyordu. Irak, kapıları kapatınca ihraç edilmesi gereken yumurtalar büyük oranda iç piyasaya sunuldu. Bu nedenle fiyatlar hızla düştü. Bir yumurtanın üretim maliyeti ortalama 36 kuruş seviyelerinde. Haziran ayında yumurtanın satış fiyatı boyuna göre 15 ile 17 kuruşa kadar düştü. Sonraki aylarda Suriye, Katar, Kuveyt üzerinden dolaylı olarak Irak'a yumurta ihracatının yapılması ile fiyatlar biraz toparlandı. Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) verilerine göre kasımda yumurta fiyatı 32 kuruş ile 35.5 kuruş arasında. Yine maliyetin altında satılıyor. Tüketici açısından bakıldığında, üretici deki fiyat düşüşü aynı oranlarda marketlere yansımadı. Marketler yumurtanın tanesini 50-60 kuruştan satıyor. Pazarda ise fiyat 40-50 kuruş civarında."

Yazıdaki bilgilere göre, yumurta ihracatın yüzde 70-80'ni Irak'a yapılıyordu. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar diğer önemli ihracat pazarları. Irak'ın yumurta ihtiyacının yüzde 80'ni Türkiye'den karşılanıyordu. Bu ülkenin yerli üretimi ihtiyacının yüzde 15'ini ancak karşılıyor.

Irak pazarı kapanınca Türk ihracatçılar, Katar, Suriye, Kuveyt'e ihracat yapmaya başladı. Yumurtalar bu ülkelerden dolaylı olarak Irak'a giriyor. Yasaktan en büyük zararı da Irak'taki tüketici görüyor. Yumurta fiyatı Irak'ta Mayıs ayındaki yasaktan bu yana yüzde 100 oranında arttığı ifade ediliyor.

YUM-BİR Yönetim Kurulu Üyesi ve Basın Sözcüsü Derya Pala'ya göre Irak'ın ihracata yasak getirmesi sektörü derin bir krize soktu.

Ali Ekber Yıldırım'a göre, yumurtada yaşanan krizi çözmek sadece Irak pazarının açılmasıyla olmaz. Alternatif pazarlar, alternatif çözümler bulmak da önemli. Yıldırım, "Sütte arz fazlası olunca devlet müdahale edip süttozu üretimine destek sağlıyor. Ama yumurta tozu üretim tesisi yok. Türkiye yumurta tozu ithal ediyor. 2017 verileri ile 3.5 milyon dolarlık yumurta tozu ithalatı var. Özetle, girdi maliyetlerinin yüzde 80-90'ı dışa bağımlı olan yumurta sektöründe maliyetler artarken fiyatların düşmesi sektörün en büyük sorunu. Üretim planlaması ve yumurta tozu üretimi için yatırımlar yapılarak kriz aşılabilir" diyor.