'Krizle birlikte halk salçasını, konservesini, reçelini evde yapmaya başladı'

Ipsos Araştırma Şirketi'nin Türkiye Barometresi Yeni Yıl Raporu’na göre 2019 yılında hane halkı evde daha çok zaman geçirdi ve zamlanan temel gıda maddelerini evde üretmeye başladı. Bu ürünlerin arasında salça, reçel, konserve ve yoğurt ilk sırada yer alıyor.

Dünya'nın haberine göre raporda dikkat çekici bulgular yer alıyor:

"Kriz söylemleri başladığında, haneler ile yaptığımız çalışma sonuçlarına göre ilk tedbir ev dışı davranışların azalması veya yapılmaması yönündeydi. Bu da, 2019’da evde daha çok zaman geçirildiğini bize gösteriyor. Aslında evde daha çok zaman geçirildiğini, satın alımlara baktığımız zaman da görmekteyiz. Temel gıda ürünleri, ev yapımı ürünlerde kullanılan malzemelerin artması, bu sene ilk defa büyüme gösteren kategorilerin olması bize bu yönde bir hareket olduğunu gösteriyor.”

Habere göre "ev yapımı ürünlerde kullanılan malzemelerin” payındaki artış konusunda Ipsos’un bulgularını destekleyen başka gözlemler de var.

Bunlardan biri de son iki yıldır “konservelik kavanoz satışlarının çok artması."

Alkollü içecek fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle evde üretimde ciddi artışlar olduğu haberlerinin de hatırlatıldığı Dünya haberinde, 2019’un başka açılardan da ayrıştığı belirtiliyor:

"Ekonomik göstergelerin iyi olmadığı geçmiş senelerde, hane içi satın alım davranışları, hem harcama hem de miktarsal olarak daralırdı. 2019’da bunun tam tersi oldu: Harcama artışı çok yüksek olurken miktarsal endekslerde ise bir daralma görülmedi.”

Bu durumun tipik bir stagflasyon etkisi olduğu belirtilen haber şöyle devam ediyor:

"Ekonomi 2019’un ilk 3 çeyreğinde daraldı. Ancak aynı döneme enflasyon artışı da eşlik etti. Terminolojide “stagflasyon” denilen bu halde, tüketici aslında daha fazla tüketmiyor ama enflasyon artış hızı nedeniyle daha yüksek harcama yapmış gözüküyor. Rapordaki bulgulara göre harcama artışı ciroda yüzde 25.6 düzeyinde! Bu artışın 17.1 puanı da fiyat artışlarından geliyor. Bu veri hane halkı hızlı tüketimdeki ciro artışının esas itibariyle enflasyon kaynaklı olduğunu gösteriyor."

2019'da tüketicinin daha ucuz markalara yöneldiği ve marka değerlerinin de düştüğüne dikkat çekiliyor:

"Trend olarak bakıldığında «markalı ürünlerin» toplam harcamadan aldığı pay azalırken marketlerin kendilerine özel olan ürünlerin ve açık ürünlerin ise büyümeye ettiği görülüyor. «Market Markalı» ürünlerin büyümesi indirim marketlerinin büyümesinin sürüklediği bir büyüme olarak değerlendiriliyor. Açık ürünlerde ise pazarda yüksek paya sahip olan et-tavuk ürünleri, açık süt, peynir ve kuruyemişler büyümeyi belirleyen kategoriler oldu. Hane içi harcama dinamiklerine bakıldığında hanelerin son üç senedir satın alımlarının indirim marketlerine kaydığını görüyoruz. Bu değişim sonucunda son 12 ayda harcanan paradan indirim marketlerinin aldığı pay yüzde 28 seviyesine ulaştı. İndirim Marketlerinin büyümesinde kendi ürünlerinin etkisinin yanı sıra büyümenin 1/3’ü de markalı ürünlerden geldi.”

Ipsos raporunda ülke ekonomisine dair halkın beklentileri de analiz edilmiş:

“2020’ye girerken bireyler gerek ülke ekonomisinin gerekse kişisel ekonomik durumunun daha iyiye gideceğini düşünmüyor, büyük bir çoğunluk durumun kısa vadede değişmeyeceğine inanıyor. Özellikle kişisel ekonomik durum söz konusu olduğunda daha iyiye gidecek diyenlerin oranı yüzde 12’den yüzde 8’e gerilerken, daha kötüye gidecek diyenlerin oranı yüzde 31’den yüzde 33’e yükselmiş durumda.”

Rapora göre ayrıca işsizliğin artacağı beklentisi var. 2018’de her 100 kişinin 41’i “artar” beklentisindeyken 2019’da bu sayı 54’e çıkmış.