Devlet bu yıl 40 milyar dolar sattı

Dolar kuru Türkiye’de yeniden 6 TL sınırının üzerine çıkarken, ekonomi dünyası ve kamuoyunda en çok ilgi çeken konulardan biri Merkez Bankası’nın döviz rezervleri. Hem yurtdışı hem de yurtiçi medyada rezervler ve satılan döviz miktarına ilişkin rakamlar havada uçuşuyor.

Hemen her gün yeni bir rakam ortaya atılıyor ve su yüzüne ulaşan bu veriler Türkiye’nin döviz güvenliği ile ekonomik gidişatına ilişkin korku sarmalını büyütüyor.

Son olarak Cumartesi günü DW’den Uğur Gürses Merkez Bankası’nın yaptığı satışlara ek olarak, 3 büyük kamu bankasının yılın ilk çeyreğinde 3.2 milyar dolarlık döviz satışı yoluyla, TL’nin değer kaybetmesinin önüne geçmeye çalıştığına değindi.

Oysa TL 2019’un ilk 4.5 ayının geride kaldığı bugünlerde, 2018 sonuna göre yüzde 14.5 değer kaybetmiş durumda. Arjantin Peso’sundan sonra küresel ölçekte en fazla değer kaybeden para birimi. Hem de Merkez Bankası’nın üstü örtülü müdahaleleri ve devletin yürüttüğü topyekun mücadeleye karşın.

Gelen her veri aynı zamanda Türk iktidarının bu yıl döviz kurlarını durdurmak için ne kadar fazla döviz satmak zorunda kaldığını da ortaya koyuyor. Merkez Bankası bilançosu ve kamu bankalarının bilanço dipnotlarındaki rakamlara göre yılın geride kaldığımız günlerinde bu rakam 38.5 milyar doları doları buluyor.

Elbette reeskont kredisinden sağlanan ek döviz kaynakları ve KİT’lere döviz satışlarının Mayıs ayının geride kalan günlerindeki değişimi de göz önüne alındığında, rakamın an itibarıyla 40 milyar doları geçtiğini söylemek yanıltıcı olmaz.

 

 

Tabloda da görüldüğü gibi Merkez Bankası’nın kendi dövizlerini gösteren Net Döviz Pozisyonu 8.88 milyar dolar erimiş durumda. Ek olarak yılbaşında piyasaya 2.5 milyar dolar kısa vadeli borç veren Merkez Bankası bu hesabı kapattı ve harcadı. Ayrıca piyasan 14 milyar dolar borçlandı ve bu parayı da eritti. Reeskont kredileriyle 4 ayda ihracatçılardan elde edilen 6.7 milyar dolarlık ek döviz rezrvleri artırmadı. Çünkü bu da doları düşürmek için yapılan satışlara harcanmış durumda.

Bunlara ek olarak ilk 4 ayda Merkez Bankası piyasayı sıkıştırmadan özel emirle BOTAŞ gibi kuruluşlara 3.2 milyar dolar satış yaptı.

Kamu bankaları da 3.2 milyar dolarla Merkez Bankası’na destek verirken diğer devlet kuruluşlarının ne ölçüde döviz satışı yaptığıysa bilinmiyor. Söz konusu rakamlar Türkiye’de dolara fren yaptırabilmek için kamunun her ay ortalama 10 milyar dolar harcadığını gösteriyor. Elbette bu verilerden sonra ‘Eğer bunlar yapılmasa dolar kaç lira olurdu’ sorusu da işin bir başka yönünü işaret ediyor.

© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.