Tem 31 2018

Devlet doğalgazdan elektrik üretenleri batırıyor

Artan maliyetlere karşın Temmuz başında elektrik fiyatlarına zam yapmamayı tercih eden AKP iktidarı, yeni bir kararla Türkiye’nin elektrik üretiminin yarısını karşılayan doğalgaz çevrim santralleri ve onlara yatırım yapan dev grupların adeta ipini çekti. BOTAŞ, enerji üretimi için gaz satın alan firmalara satış fiyatını bir gecede yüzde 50 artırdı. Ayrıca ödemelerin günlük dolar kuruna göre yapılmasını istedi.

Böylece uzun süredir doğalgaz fiyatlarında dünya petrol fiyatlarına göre yaşanan maliyet artışını kendi bilançosuna zarar olarak yazan kamu tekeli BOTAŞ, bu yükü çevrim santrallerini işleten şirketler üzerine atmış oldu. EPDK yoluyla nihai elektrik fiyatlarına zam yapılmaması durumunda, zaten uzun süredir zarar ettiklerini söyleyen ve bu yüzden banka kredileri açısından inşaatla birlikte en riskli sektör olarak kabul edilen enerjideki kriz bir gömlek daha büyüyecek.

Geçtiğimiz aylarda sektörün iki devi Unit Enerji ve Bereket Enerji yaklaşık 5 milyar dolarlık borçlarını, elektrik fiyatlarındaki düşüklükten kaynaklanan zararlar nedeniyle ödeyemediklerini açıklamış ve bankalarla yeniden yapılandırma masasına oturduklarını duyurmuştu.

Yeni karar ise Türkiye’nin en büyük doğalgaz çevrim santrallerini işleten Sabancı, Enka, Aksa, Limak ve Cengiz’in de aralarında bulunduğu bir grup enerji üreticisini yakından ilgilendiriyor. Tabii aynı zamanda TÜSİAD araştırmasına göre halen enerji şirketlerinden 50 milyar dolarlık alacağı olan bankacılık sektörünü de.

Enerji üreticileri ve TÜSİAD tarafından yapılan araştırmalara göre Türkiye’de devlet kontrolündeki elektrik toptan fiyatı son 7 yılda dolar bazında yarıya indi. Bu gelişme, yıllık 8-9 milyar dolarlık kredi borcu ödemesi olan sektörün ihtiyacının ancak yarısı kadar döviz üretimi yapabildiği gerçeğini ortaya çıkardı. Bunun da krediler açısından önemli bir sorun teşkil ettiği hesaplanıyor.

Son kararın ardından tüketiciyi doğrudan ilgilendirmeyen spot elektrik piyasasında fiyatlar da tırmanışa geçti. Piyasadaki şirketlerin eksik ve fazlalarını dengelemek için işlem yaptığı spot elektrik piyasasında 1 Ağustos tarihli fiyatlar yaklaşık yüzde 25 artarak 310 TL’ye çıktı.

Öte yandan BOTAŞ’ın yaptığı zammın EPDK tarafından tüketici satış fiyatlarına yansıtılıp yansıtılmayacağı henüz bilinmezken, piyasa düzenleyicisi konumundaki devlet, doğalgaz kaynaklı elektrik yerine alternatif kaynaklara yöneliyor. Türkiye’de halen emreamade yani her an elektrik üretimine hazır kapasite 84 bin megawat/saat düzeyindeyken tüketim 40 bin megawat/saat düzeyinde. Kurlu güç fazlalığı politik olarak elektrik fiyatını ucuz tutmak isteyen kamu yönetiminin işlerini kolaylaştırıyor.

Temmuz ayında elektrik üretimi kömürde yüzde 7 ve hidroelektrik santrallerinde yüzde 20 artarken, doğalgaz çevrim santrallerinde yüzde 8’e yakın azaldı. Doğalgazdaki bu düşüşte devletin söz konusu santrallerin üretimine getirdiği bir takım zorluklar da etkili oldu. Kurulu güç fazlası devlete fiyat oynamalarıyla ilgili avantaj sağlarken santral sahibi olan şirketlere zarar olarak geri dönüyor.