Bloomberg: ABD’nin karşı çıkmasına rağmen Putin'in gaz hattı Türkiye’ye varıyor

Olga Tanas ve Dina Khrennikova’nın Bloomberg’de yayınlanan haberinde TürkAkım Doğalgaz Boru Hattı ele alındı. Haberde, hatla birlikte Rusya, Türkiye enerji pazarındaki payını büyütürken, Kremlin ile AB arasındaki gergin ilişkiler nedeniyle hattın AB içinde nereye uzanacağı konusunun belirsizliğini koruduğu vurgulandı.

ABD, Kremlin destekli enerji projelerinin yayılmasını engellemeyi amaçlarken, Rusya da Türkiye ve Güney Avrupa’nın doğalgaz ipini sıkıca tutmaya bir adım daha yaklaştı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Türk mevkidaşı Recep Tayyip Erdoğan, Pazartesi günü 930 kilometrelik TürkAkım Boru Hattı’nın tamamlanmasını kutlayacak. Karadeniz'den Rus gazını gelecek yıla kadar Türkiye'ye ulaştırmaya hazırlanan hat, Avrupa Birliği'nin güney sınırlarına kadar bile uzanabilir.

Kremlin’den yapılan açıklamaya göre, iki lider İstanbul’da biraraya gelecek ve video bağlantısı aracılığıyla boru hattının Türkiye kıyılarında tamamlanmasını birlikte izleyecekler.

TürkAkım’ın sualtı bölümünün tamamlanırken, Avrupa’nın yükselen bir gaz tedarikçisi olan ABD, AB’nin enerji güvenliğine zarar verdiklerini iddiasıyla Gazprom PJSC’nin boru hattı projelerine karşı çıkıyor.

ABD yönetimi henüz TürkAkım’a karşı belli bir yaptırım uygulama tehdidinde bulunmasa da -bunun yerine Gazprom’un diğer büyük boru hattı projesi Nord Stream 2’ye (Kuzey Akım 2) odaklanıyor- Kremlin Karadeniz'e olan bazı ABD kısıtlamalarını ihlal etmiyor.

Putin’in sözcüsü Dmitriy Peskov, Putin’in İstanbul ziyareti öncesinde gazetecilere verdiği demeçte, "Kimsenin ABD’nin bu yaptırımlarından muaf olacağının garantisi yok” dedi.

TürkAkım, Gazprom’ın iki stratejik hedefine ulaşmasına yardımcı olacak: Ukrayna üzerinden transit güzergahlarına bağımlılığın azaltılması ve Türkiye’deki pazar payını artırmak. Türkiye, Güneydoğu Avrupa’nın en büyük pazarı ve en çok Rus gazı alan üçüncü ülke.

İlk hattın piyasaya sürülmesiyle birlikte, Türkiye’nin yıllık Rus gazı arzı yüzde 54’e -15,75 milyar metreküp- kadar yükselecek ve bölgenin en cazip pazarında Gazprom yerini koruyacak. Geçtiğimiz yıl Rus devi Türkiye’ye 29 milyar metreküp doğalgaz gönderdi. Alımlar, 15 yıl önce tamamlanan Mavi Akım Boru Hattı ile Ukrayna üzerinden alıcılara eşit şekilde dağıtıldı.

Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü’nün verilerine göre Türkiye Güneydoğu Avrupa’da en çok doğalgaz satın alan ülke. Ülkenin gaz talebi önceki yıla kıyasla yüzde 15'ten fazla bir artışla 53,6 milyar metreküpe ulaştı.

Ukrayna güzergahı, Kremlin ile yaşanan gerilimlere rağmen Rus gazının ana transit güzergahı olmaya devam ediyor.  Gazprom, TürkAkım devreye girdiğinde, Ukrayna üzerinden taşımacılığa son vermeyi amaçlıyor. Geçtiğimiz yıl eski Sovyet ülkelerinin dışına yapılan Rus gazı ihracatının yarısından fazlası Ukrayna üzerinden gerçekleştirilmişti.

TurkStream, su altından birlikte geçen iki hattan oluşuyor. Türkiye'nin Rus gazının pazarına akması için, ülkesindeki kıyı bağlantısını tamamlaması gerekiyor. Eğer AB ile gaz akışı konusunda TürkAkım üzerinden bir anlaşmaya varılırsa, Gazprom ve Türk muadili Botas Petrol Boru Hattı A.Ş. ortaklaşa yıllık 15,75 milyar metreküp kapasiteli ikinci kıyı hattını inşa edecek.

Yeni Rus gaz akışlarının AB'ye girip giremeyeceği, girerse nereden gireceği belirsizliğini koruyor. Rusya Enerji Bakanı Alexander Novak geçtiğimiz günlerde iki seçeneğin altını çizdi: Avusturya yönünde daha fazla malzeme tedariki ile Bulgaristan ve İtalya üzerinden Yunanistan. Novak, Bulgaristan güzergahının “daha öncelikli” olduğunu da vurguladı. Yine de Rusya ve AB arasındaki gergin siyasi ilişkiler belirsizlik yaratıyor.