Mar 27 2018

Enflasyon hesaplamasındaki kurnazlığa itiraz etti

TÜİK'in enflasyon hesaplama yöntemine, hesaplamaya katılan kalemler aracılığıyla enflasyonun düşük gösterilme çabasına yönelik eleştiriler sürüyor. 

Karar Gazetesi yazarı İbrahim Kahveci, otoyol ve köprü geçiş ücretlerinin enflasyon hesaplamasına dahil edilmemesine tepkili.

Kahveci, 2018 yılı Ocak-Şubat aylarında köprülerden geçen araçlardan elde edilen gelirin 80 milyon 930 bin, otoyollardan ise 190 milyon 778 bin TL olduğunu hatırlatıyor ve Boğaziçi ile FSM köprülerinden elde edilen yıllık geçiş gelirinin 48 milyon TL'yi bulduğunu belirtiyor. 

Köprü ücretlerinin 2015'te 3.40 liradan 20018'de 8.75 liraya yükseldiğine işaret eden Kahveci, son üç yıldaki zam oranının yüzde 157 olduğunu ifade ediyor. 

Yine 2015'te 288 milyon lira olan köprü geçiş gelirlerinin, 2017 yılında 475 milyon liraya yükseldiğini aktaran Kahveci, bu artışın enflasyon hesaplanırken gözardı edilmesine itiraz ediyor.

Kahveci yazısını şöyle sürdürüyor:

"Bildiğiniz gibi şu anda köprü ve köprü benzeri tünel olarak Osman Gazi Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli de hizmet vermektedir. Yine bildiğimiz kadarı ile Osman Gazi Köprüsünde günlük 40 bin araç garantisi +45 $ ücret ile yıllık 500 milyon doları aşan bir garanti durumu var. Lakin Hükümet köprü geçiş ücretini 70 TL’ye düşürerek (aradaki farkı vergilerle ödeyerek) indirimde bulundu. Buna göre günde 25-30 bin arası bir araç geçişi olduğu açıklandı. Bu hesaba göre (27.500 araç) Osman Gazi Köprüsü’ne vatandaşın aylık ödediği ücret 58 milyon lira civarı görülmektedir.

Bu ne ifade ediyor?

1. 2. Boğaz köprülerinin toplamından daha fazla bir ücret Osman Gazi Köprüsü’ne ödenmektedir. Ama TÜİK hesabında tek yöne geçişi 70 liraya gelen bu köprünün fiyatı yoktur. Enflasyon hesabımıza bu ücret katılmamaktadır.

Ya, Yavuz Selim Köprüsü?

Ya, Avrasya Tüneli?

Bu köprü ve geçiş ücretleri de TÜİK’in enflasyon hesabında yer almamaktadır. Hatta özel sektöre hazine garantileri ile yaptırılan yeni otobanlar da TÜİK’in enflasyon hesabında yer almamaktadır.

Bu konuyu TÜİK Başkanına sorduğumda “Düşük harcamalar hesaba katılmamaktadır” dedi. Lakin az önce yukarıda verdiğim rakamlara göre, sadece Osman Gazi Köprüsü’nün geçiş ücreti bile 1. ve 2. Boğaz köprüleri toplamından daha fazladır.

TÜİK’in hesabına göre ulaştırma hizmetleri toplam harcamamızın %17,47’sini oluşturuyor. Bu harcamanın içinde köprü geçiş ücretleri 0,0021 ve otoyol ücretleri 0,0034 pay almaktadır. TÜİK eğer düşük harcamayı hesaba katmıyoruz dersek, mesela tramvay harcaması var ve ağırlığı 0,0012.

Anlayacağınız özel sektöre yaptırılan ve işlettirilen köprülerin ve otoyolların harcaması enflasyondan sayılmıyor. Bir köprüye 70 lira ödemişsiniz, bir yoldan km başına 5 cent ödemişsiniz; bunların enflasyonda bir kaydı bulunmamaktadır. Eğer bulunsaydı, köprü geçiş ücreti 8,75 lira mı olurdu?"

http://www.karar.com/yazarlar/ibrahim-kahveci/hesap-oyunlari-ile-nereye-kadar-6553