Kas 10 2017

Enflasyonda et, peynir ve ekmek var mı?

 

Enflasyon hesabında et, ekmek peynir var mı?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), enflasyon hesaplamasında hanehalkının tüketiminde öneme haiz olmayan ürünleri sepete atmakla suçlanıyor. Peki gerçekten de böyle mi? Pinpon topu, çekme halatı gibi tüketimdeki payı binde 1 bile olmayan ürünlere yönelik talep ve fiyat üzerinden de mi enflasyon hesaplamaları yapılıyor?

Enflasyon hesap sepetinde et, ekmek ve peynir gibi en temel gıda maddelerinin yer almadığı da iddialar arasında.

Dünya Gazetesi köşe yazarı Alaattin Aktaş da bu soruların yanıtını arayanlardan. TÜİK'in arşivindeki nüfus, dış ticaret, istihdam, işsizlik ve yoksulluk istatistikleri ile tam bir bilgi hazinesi olduğuna değin Aktaş, TÜİK'i sadece enflasyonu hesaplayan ve açıklayan bir kuruma indirgemenin yanlış olduğunu vurguluyor.

"Bunda ne yazık ki medya olarak bizlerin de yıllar yılı kamuoyunu yanlış yönlendirmemizin de büyük etkisi var. Vatandaşın açıklanan enflasyona dudak bükmesinde yanlış bilgilendirilmiş olmasının etkisi büyük."

Peki TÜİK tüketici fiyatları endeksini, yani enflasyonu, nasıl hesaplıyor? Eğer bir mal veya hizmetin toplam tüketimdeki oranı binde 1'in üzerinde ise bu bilgi sepete ekleniyor. Binde 1'lik oranın altına düşüldüğü anda da sepet dışında bırakılıyor o ürün. Yani pinpon topu, çekme halatı ve zincir fiyatlarının sepetin değişmezleri olduğu iddiası aslında boş. Eskaza ürünlerden biri o yıl sepete girdiyse bile, bunun enflasyonu etkileme gücü hemen hiç yok.

Diğer taraftan gelir düzeyindeki farklılıklar, enflasyon oranının da farklı hissedilmesine neden oluyor. O nedenle "Enflasyon gerçekte daha yüksek" algısının anlaşılır bir yanı var. 

Yine de Aktaş'ın karşı çıktığı bir husus var. 

O da "Çok az tüketilen ürünler kapsamda ama çok tüketilenler kapsama alınmıyor, enflasyonun düşmesi böyle sağlanıyor" iddiası. Hatta TÜFE'de et, peynir, ekmek yok gibi iddiaların da doğruluk payının bulunmadığını aktarıyor.

Aktaş son tahlilde enflasyon hesaplamalarına yönelik kimi eleştirilerde de haklılık olduğunu kabul ediyor.