Mar 23 2018

Can Dündar Die Zeit’e yazdı: Erdoğan, Atatürk’le boy ölçüşmeye çalışıyor

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, İstiklal Marşı’nın bestesini tartışmaya açmasının ardından, bu hamlenin siyasi ve kültürel arka planına yönelik yorumlar yapılmaya devam ediyor.

Ozguruz.org haber portalının Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar da Die Zeit için kaleme aldığı yazısında, Erdoğan’ın İstiklal Marşı’nın bestesine yönelik memnuniyetsizliğinin birden fazla sebebi olduğuna dikkat çekiyor.

Meseleyi hem kültürel hem de siyasi boyutlarıyla ele alan Dündar, Erdoğan’ın alafranga kültür politikalarına duyduğu husumetin kendisini İstiklal Marşı bestesi tartışmasında gösterdiği görüşünü dillendiriyor.

Konunun siyasi boyutuyla ilgili de, Dündar, Erdoğan’ın ‘Atatürk ile boy ölçüştüğü’nü ifade ediyor ve giriştiği bu mücadeleyi semboller üzerinden yürüttüğünü aktarıyor.

İki hususu derinlemesine incelemezden önce, Dündar, Almanya’nın da İstiklal Marşını tartışmaya açtığını ancak, Almanya örneğinde konunun marşın sözleri etrafında dönerken, ikincisinde tepkinin besteye yöneldiğine işaret ediyor ve bu açıdan iki tartışmanın keskin hatlarla birbirinden ayrıldığına vurgu yapıyor.

Sözkonusa ayrıma dair Dündar şu notu düşüyor:

“Birincisi, Almanya’daki tartışma, marşın sözleriyle ilgiliyken, Türkiye’deki bestesini hedef aldı. İkincisi, Almanya’da iktidar, marşta değişiklik teklifini benimsemezken, Türkiye’de teklif bizzat iktidardan geldi.”

Dündar, marşın bestesinin özellikle hedef alındığı görüşünde. Zira, bunun kültürel bir hoşnutsuzluktan kaynaklandığını düşünüyor ve ekliyor:

“Kültürel boyut, Erdoğan’ın torununun evdeki yürüyüşünde saklı… "Mehter", Osmanlı İmparatorluğu döneminde, fethe giden yeniçerilere eşlik eden askeri müzik ocağının adı… 19. Yüzyılda,  kaldırılmış, yerine Avrupai bandolar kurulmuştu. Erdoğan’ın mehteran sempatisi, kısmen Osmanlı hayranlığından, kısmense Cumhuriyetin Osmanlı’nın mirasına sırt çeviren, "alafranga" kültür politikalarına duyduğu husumetten kaynaklanıyor. Bu husumete, İstiklal Marşı’nın bestesi de dâhil… 1921’de bestelenen marşın sözleri, Kurtuluş Savaşı’nın efsanevî şairi Mehmet Akif Ersoy’a ait. Beste ise, Osman Zeki Üngör’ün… Mesele şu ki, Üngör’ün Batılı formlarla yaptığı beste, prozodi hatalarıyla dolu; o yüzden de, mehteran ritmine alışmış kuşaklar ve kulaklar için, söylenmesi son derece güç…”

Besteye yönelik eleştiri ve değiştirme isteğinin siyasal boyutuyla ilgili de şu yorumu yapıyor Dündar:

“Erdoğan, uzun zamandır, her alanda Atatürk’le boy ölçüşmeye çalışıyor. Bunun için, küçük sembolik hamleler yapıyor:

Atatürk’ün küçük sarayında başladığı cumhurbaşkanlığını, kendi görkemli sarayına taşıdı. Atatürk’ün döneminde getirilen Meclis başkanına frak giyme zorunluluğunu, iftiharla kaldırttı. Latin harflerini, Türkçe ezanı, tesettür yasağını eleştirdi. Atatürk’ten fazla tren yolu yapmakla övündü. Kimi belediyelerde Atatürk resimleri kaldırılırken yerine Erdoğan’ınkiler konuldu. İstiklal Marşı tartışması da, Erdoğan’ın zihnindeki "kendi marşını yazdırma" hırsının bir yansıması... Bu hırs, Cumhuriyet’in kazanımlarıyla yetişmiş kuşaklarda kaygı yaratıyor. Ancak onlara cesaret veren şey, İstiklal Marşı’nın ilk dizesinde yatıyor. Türkiye’nin milli marşı, "Korkma" sözüyle başlıyor.”

Yazının tamamını buradan okuyabilirsiniz