Ara 08 2017

‘Gıda fiyatlarının yükselme nedeni üretimsizlik’

‘Domates, biber, patlıcan’ bir zamanlar bizim için güzel bir Barış Manço şarkısını çağrıştırıyordu. Şimdilerde ise düzenli olarak 1’inci sayfa haberi yapılan gıda ürünlerini akla getiriyor. Türkiye’nin bir gıda problemi var; tüm dünyada gıda fiyatları düşerken bizim gıda fiyatlarımız markete her gittiğimizde kaygı verecek cinsten. Ülkemizde gıda fiyatları neden yükseliyor?

Para Analiz yazarı Çetin Ünsalan ‘’ Gıdadaki uçurum büyüyor’’ başlıklı yazısında iktidarın enflasyonu, gıda fiyatlarını kontrol altına alarak önleyeceğini zannederek yanıldığına değiniyor. Türkiye ve dünya arasında büyümekte olan gıda fiyatları farkını inceleyen Ünsalan, bizimle bazı önemli istatistikleri paylaşıyor; Birleşmiş Milletler Gıda Tarım Örgütü (FAO) rakamlarına göre dünyadaki gıda fiyatlarındaki düşüş sürüyor. Son olarak kasım ayı itibariyle yüzde 0,5’lik bir gerileme yaşandı. 2011 – 2016 yılı verilerini incelediğimizde dünyadaki gıda fiyatları 2011’den itibaren düşmeye devam ediyor. Bizde ise aynı dönemde ortaya çıkan artış -- yine FAO verilerine göre -- yüzde 63,9.

Ünsalan dikkatimizi 2017’ye çektiğinde ise aynı şeyi görüyoruz. Dünyada Kasım ayında da düşmeye devam eden dünya gıda fiyatlarına rağmen, Türkiye Aralık 2003’ten beri en yüksek enflasyon seviyesini görüyor.

Merkez Bankası ve ekonomi yönetimi gıda fiyatlarını kontrol altına alarak sorunu aşacağını söylüyor, fakat gıda fiyatları ve enflasyon arasındaki bu makas giderek açılıyor.  Yerlerde sürünen alım gücümüzü hatırlatan Ünsalan, dolayısı ile bu aralığın daha fazla hissedildiğinin altını çiziyor. Para Analiz yazarı problemi şöyle özetliyor:

 

Temel sorunun üretimsizlik olduğunu görmezsek, ithalatla bu işi alt edeceğimizi düşünürsek, daha önümüzdeki süreçte çok daha fahiş fiyat artışlarını yaşamamız kaçınılmaz. Ayrıca regülatör görevi üstlenen kurumları da yok etmemiz, piyasa fiyatlarını tamamen kontrolsüz bırakıyor.

Bundan ders alındığını düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. İktidar son olarak yeni düzenlemesiyle Şeker Kurulu’nu kapatmaya hazırlanıyor. İşin özü şu… Gittikçe üretiminin dışına çıkarılan, fiyatlar dengesi piyasanın insafına bırakılan, tüketicisinin de borç parayla gerçek dışı enflasyon üzerinden aldığı zamlarla çaresiz bırakıldığı ortamda duvara toslamak kaçınılmaz.

Dahası, dünyada son 6 yıldır gıda fiyatlar düşerken, Türkiye’de sürekli yükselmesini dert edinmiş  birtek yetkili yok. Ünalan’a göre yetkililer gıda fiyatlarının tüketim nedeniyle yükseldiğinden o kadar eminler ki üretimsizliğe odaklanmak akıllarından geçmiyor.  Bir diğer problem ise gıda fiyatlarında regülatör görevi üstlenen kurumların yok edilmiş olması; bu adım piyasa fiyatlarını tamamen kontrolsüz bırakıyor.