Suudilerin Türk mallarına boykotu Türkiye'nin Irak, Suriye ve Libya'daki müdahalelerine mesaj mı?

Türkiye’nin Arap dünyasındaki yayılmacılığına karşı bölgede oluşan tepkiler giderek büyürken, Suudi Arabistan’ın başını çektiği ülkelerin Türk mallarına yönelik boykot çağrıları genişliyor. 

Suudi Arabistan'da bir süredir sosyal medyada örgütlenen ve yaklaşık bir aydır ivme kazanan Türk ürünlerini boykot kampanyası sürüyor.

Türk ürünlerinin kampanya öncesi de gümrüklerde sorunlarla karşılaştığı ülkede, 2 Ekim'de Suudi Arabistan Ticaret Odaları Başkanı Ajlan al-Ajlan'ın Twitter hesabından yaptığı çağrı boykotu güçlendirdi.

Suudi basını, boykotun iş çevrelerinden de destek gördüğünü ve büyüdüğünü yazdı.

Suudi basınında sık sık boykota dair haberler çıkıyor.

BBC Türkçe’nin aktardığına göre Suudi gazetesi Sabq'a göre Türkiye'de ev alan Suudi Arabistanlıların sayısı boykot kampanyasıyla birlikte yüzde 75 azaldı.

Suudi Arabistan merkezli Arab News sitesine konuşan siyasi analist ve uluslararası ilişkiler uzmanı Dr. Hamdan al-Shehri, "Bu boykot kampanyasının arkasında Türkiye'nin Orta Doğu ülkelerine müdahalesi yatıyor" dedi ve ekledi:

"Bu Türkiye'nin Irak, Suriye ve Libya'daki müdahalelerine karşı Suudi halkının mesajı."

Suudi devletinden resmen bir boykot çağrısı gelmese de, ülke yönetiminde resmi bir sıfatı bulunmayan Suudi Prens Abdulrahman Bin Musa'ad Twitter hesabından yaptığı paylaşımda boykot kampanyasına desteğini açıkladı.

Prens Abdulrahman, bunu Erdoğan'ın Katar ordusuna desteği nedeniyle yaptığını belirtti.

2019'da da Suudi Arabistan'da Türkiye'nin boykot edilmesine dair çağrılar yapılıyordu

 

Peki Türkiye, Suudi Arabistan'daki boykottan nasıl etkilenebilir?

Suudi Arabistan geçen yıl Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı 13. ülkeydi. Bu yıl ise 15. sırada.

2019'un ilk 9 ayında 2,4 milyar dolar ihracat yapılırken bu sayı 2020'nin ilk 9 ayı için 2 milyar dolar oldu.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre 2019'da Suudi Arabistan'a ihracat gerçekleştiren 7 bin 643 şirket bulunuyordu.

Konu hakkında BBC Türkçe'ye bilgi veren TİM, bu şirketlerin büyük bir kısmının ihracatının düşüşte olduğunu belirtti.

Türk ürünleri boykot kampanyasından önce de Suudi Arabistan gümrüklerinde sorunlar yaşıyor, bazen uzun süreler bekletiliyordu.

TİM, bu yıl içinde Ağustos'a kadar Suudi Arabistan'a yönelik ihracatın diğer ülkelere olan ihracata paralel bir seyir izlediğini fakat Eylül'den itibaren diğer ülkelerden negatif olarak ayrıştığını belirtiyor.

Türkiye'nin Eylül ayındaki ihracatı önceki yılın aynı ayına göre yüzde 6,5 artarken Suudi Arabistan'a ihracat yüzde 15 azalmıştı.

1 Ocak-30 Eylül tarihleri arasında Türkiye'nin ihracatı yüzde 10,4 azalırken Suudi Arabistan'a ihracat yüzde 16,1 azalmıştı.

Bu süreçte en büyük düşüş, yüzde 50 ile kimyevi maddeler sektöründe yaşandı.

TİM verilerine göre Suudi Arabistan'a en çok ihracat yapan iller İstanbul (887 milyon dolar), Gaziantep (233 milyon dolar) ve Bursa (126 milyon dolar).

Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş da Twitter hesabından yaptığı açıklamada ambargonun Hatay'daki iş insanlarını mağdur ettiğini söyledi, engellerin kalkması gerektiğini söyledi.

İhracatın özellikle Gaziantep ekonomisinde önemli bir yer tuttuğunu aktaran TİM, en fazla ihracat yapılan sektörlerin ise halı, hazır giyim ve kimyevi maddeler olduğunu belirtiyor.

Suudi Arabistan, Türkiye'nin ticaret dengesinin pozitif olduğu az sayıdaki ülkeden biri. 2019'da Türkiye'nin bu ülkeye ihracatı, ithalatından 1,2 milyar dolar daha fazla oldu.

TÜİK verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi son yıllarda azalma eğilimi gösterdi. 2015'te 5,59 milyar dolara ulaşan hacim, 2017'de 4,8 milyar dolara düştü, 2019'da ise 5,1 milyar dolar oldu.

İki ülke arasındaki ilişiler, Suudi Arabistan ve bazı Orta Doğu ülkelerinin Katar'a ambargo uygulamaya başladığı 2017 yılında Türkiye'nin Katar'ı desteklemesi nedeniyle gerilmeye başlamıştı.

Suudi televizyonu Al Arabiya'ya göre Arap ülkelerinde Türk ürünlerine yönelik boykot nedeniyle Türkiye'nin kaybı 20 milyar doları bulabilir.

 

TİM, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, TÜSİAD, Türkiye Müteahhitler Birliği ve Uluslararası Yatırımcılar Derneği konuyla ilgili ortak bir açıklama yayınladı.

"Suudi Arabistan'da ülkemiz firmalarına yönelik giderek artan bir menfi tutum sergilenmeye başladığını üzülerek takip ediyoruz" diyen örgütler açıklamalarına şöyle devam etti:

"Firmalarımızdan mal tedarik eden birçok Suudi firmasına, Türkiye'den ithalat yapılmaması için taahhütname imzalatıldığı da ifade edilmektedir. Dolayısıyla bu konu ikili ekonomik ilişkilerin boyutunu da aşarak küresel tedarik zincirleri açısından da sorun haline gelmiştir.

"Bu çerçevede Türk iş insanları olarak, ticari ve ekonomik ilişkilerimizdeki sorunları çözmek için Suudi yetkililerden somut adımlar atmasını bekliyoruz.

Yapıcı diyalog ve karşılıklı işbirliği ile her türlü sorunu çözebileceğimize ve tüm engelleri birlikte aşabileceğimize içtenlikle inanıyoruz."

Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin bu sorunu çözmek için ne gibi girişimlerde bulunduğu sorusuna yanıt vermeyeceğini belirtti.

Suudi Arabistan ile yaşanan krizi yakından takip ve adının açıklanmasını istemeyen bir iş insanı, iş dünyasının sorunların çözülmesi için siyasetçilerden hamle beklediğini, sorunun siyasi olması nedeniyle çözümün de siyasi olması gerektiğini anlattı.

Ticaret Bakanlığı'nın konuyu takip ettiğini, şirketlerin görüşlerine başvurduğunu söyleyen iş insanı, Cumhurbaşkanlığı tarafından yürütülen bir girişimin daha olduğunu aktardı.

Suudi Arabistan'da Türk ürünlerine yönelik boykotun yanı sıra tüm ülkelere yönelik gümrük vergisini artırdığını, ithalatını azaltmayı hedeflediğini ve Türk ürünlerinin bundan da etkilendiğini belirten iş insanı, Riyad'ın yerli sanayi hamlesiyle ülke içindeki üretimi artırmayı hedeflediğini, petrol fiyatlarının düşmesi nedeniyle ülke ekonomisinin yapısının değiştirilmeye çalışıldığını söyledi.