İBB, yandaş şirketleri ihaleler ve reklamlarla nasıl besledi?

Mazbatasını 31 Mart seçimlerinden 17 gün sonra alan İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun başkanlığına yönelik itiraz, Yüksek Seçim Kurulu’nda görüşülüyor.

İktidar cephesini oluşturan MHP ve CHP ise itirazlar görüşülürken, yüksek sesle seçimin iptal edilmesi için YSK’ya baskı yapmaktan geri durmuyor. Bunlar olurken, bir yandan da AKP’li eski yönetimin yaptığı giderayak harcamalar da ‘skandal’a dönüşmüş durumda.

İmamoğlu’nun mazbatasını aldığı 17 Nisan tarihinde, İBB Bilgi İşlem Müdürlüğü’nün belediyenin internet sitesinin yapımı karşılığında 14 milyona yakın bir ödeme yaptığı ortaya çıktı.

Faturaya göre, ödeme yapılan İstanbul Dijital Medya Ticaret A.Ş’nin sahibi, aynı zamanda İBB Genel Sekreteri ve Başakşehir Spor Kulübü Başkan Vekili olan Çağatay Kalkancı. Yapılan ödeme ise web sitelerinin videolarının hazırlanma işi, medya bakım destek ve güncelleme işi, grafik hazırlama gibi işlemler için.

İstanbul Dijital Medya Ticaret A.Ş.’nin Müdürü Abdurrahman Tığ. Tığ, 24 Haziran milletvekili seçimlerinde AKP’den milletvekili aday adayı olmuş, daha sonra da İstanbul Dijital Medya Ticaret A.Ş’nin başına getirilmişti.

Abdurrahman Tığ’ın bir diğer özelliği de, İBB’ye ait “İstanbul Ajansı” adlı 15 günlük bülteninin sahibi olması. Bülten aynı zamanda, ATV ve Sabah’ın de rant kapısı. Çünkü bülten Kalyon Grubu’nun matbaasında basılıyor.

Bundan önce ise, İBB’nin bir başka skandalı öğrenilmişti. ‘Cübbeli Ahmet’ olarak bilinen Mahmut Ünlü'nün damadı Esat Palazoğlu ve ağabeyi Muhittin Palazoğlu’na girdiği ihale. İhalenin karşılığı ise 3 milyon 597 bin liraydı. İBB’nin organize ettiği Tarihi Yarımada'da İstanbul Yarı Maratonu’nun organizasyonu adıyla yapılan ihalenin tamamı, Palazoğlu kardeşlere ait Adstation Reklam’a verilmişti.

Tabii bunlar İBB’nin ‘yandaşlara’ kazandırdığı paranın sadece küçük bir kısmı. Aysbergin görünmeyen yüzünde ise İstanbul halkının vergilerinden dağıtılan önemli bir rant var.

İBB’nin 2019 bütçesi 23.8 milyar TL. İBB’ye bağlı kuruluşlar İETT ve İSKİ ile birlikte toplam bütçe 34 milyar 801 milyon TL’ye ulaşıyor. İBB’nin 28 iştirak şirketinin toplam cirosu olan 24 milyar TL de eklendiğinde, rakam 60 milyar TL’ye yaklaşıyor.

Yatırım için ayrılan bütçe 16 milyar 498 milyon TL. Bu rakam, hükümete yakın şirketler için büyük gelir kalemi anlamına geliyor. Bu şirketlerin önemli bir kısmını ise hem medya sahipliği hem de inşaat işleri yapan şirketler oluşturuyor.

Bunlardan ilki Albayraklar. Yeni Şafak ile Tvnet’in dışında Tümosan gibi şirketlerin de bağlı olduğu Albayrak Grubu, faaliyetlerine 1952’de başlasa da, AKP iktidarıyla aldı yürüdü. Albayrak, İstanbul’da inşaattan lojistiğe, medyadan turizme, bilgi teknolojilerinden atık yönetimine kadar birçok alanda faaliyet göstermeye başladı.

 

 

Akbil davası gibi İBB’deki yolsuzluk davalarında yöneticileri yargılanan Albayrak Grubu’nun aldığı ihaleler, İSKİ ve İGDAŞ’ın sayaç okuma hizmetlerinden, İBB’nin araç kiralama işlerine, metro ihalesinden atık toplamaya, İETT’nin motor yenileme fabrikası inşaatından Kiptaş Genel Müdürlük binası ile toplu konut projelerine kadar uzanıyor.

Nikâhını Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın kıydığı Albayrak Ailesi’nin damadı Adem Altunsoy’un şirketi sadece 2016’da İBB, İSKİ ve İETT’den 250 milyon TL’yi bulan yedi ihale aldı. Grubun ‘kazandığı’ ihalelerden biri de 56 milyon liralık çöp toplama işine dairdi.

2017’deki ihaleyi en düşük teklif veren firma yerine Albayrak Grubu’na bağlı Yeşil Adamlar Atık Yönetimi ve Taşımacılık A.Ş, kazandı. İhalenin maliyeti, 58 milyon 923 bin 300 TL olarak belirlenirken, Albayraklar, 56 milyon 405 bin 396 TL teklif ile kazandı. Grubun aldığı ihaleler şunlar:

Taksim 4. Levent Metro, Güneş Park Evleri,  770 dairelik Kâğıthane Başak Konutları Sitesi, Kartal Kaynarca Metro,  İGDAŞ ile İSKİ sayaç okuma, 169 villadan oluşan Altunizade Hilal Konakları, 121 villadan oluşan İkitelli Başakşehir Villaları, İkitelli’deki bin 400 ve 580 dairelik Başak Konutları, Esenler’deki Kemer Park, İstanbul Topkapı Merkez Evleri, Kiptaş Genel Müdürlük Binası, Bayrampaşa Ticaret Merkezi, İETT Motor Yenileme Fabrikası ve İETT Ayazğağa Garajı inşaatı.

AKP’nin İBB’yi kaybetmesinden etkilenecek bir başka grup ise, Sabah gazetesinin sahibi olan Kalyon Grubu. 3. Havalimanı’nda yüzde 40 hissesi olan grup, İBB’den de büyük ihaleler aldı. 9 milyar TL’lik Melen İsale Hattı ihalesi, 849 milyon TL’lik Mecidiyeköy-Mahmutbey Metro Hattı ihalesi, 52 milyon TL’lik Taksim Altgeçit ve Meydan Projesi ihalesini ilk akla gelenler.

 

Ömer Faruk Kalyoncu’nun İstanbul’daki nikâh töreninde 11 AKP’li Bakan’ın hazır bulunuşu hala hafızalarda yer alırken, Kalyon’un kazandığı ihalelerden geri kalanları ise şöyle:

45 milyon liralık Bakırköy Adalet Sarayı projesi, 115 milyon 345 bin liralık Mecidiyeköy Metrobüs ihalesi,  134 milyon 949 bin 900 liralık Başakşehir Stadyumu projesi.

 

 

İBB aynı zamanda; Yeni Şafak, Sabah, Kanal 24, Ülke TV, TV Net, Ahaber gibi gazete ve televizyonlara KİPTAŞ, İGDAŞ, İSFALT, İSTAÇ gibi İstanbul Büyükşehir Belediyesi şirketlerinin reklamını da veren bir reklam veren. İddialara göre iktidara yakın bu medya organlarının gelirlerinin yüzde 65’i İBB şirketlerinin reklamlarından elde ediliyor.

İBB’nin ‘büyük desteğine’ mazhar olan kuruluşlardan biri de Cengiz Holding. 2016'da AKP-Saray iktidarının inşaat patronlarından Mehmet Cengiz’e, daha önce bedelsiz aldığı Üsküdar’daki Hüseyin Avni Paşa Korusu yapı ruhsatı izni verildi.

Kapatılan 25 Aralık soruşturmasında dönemin Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar ile Cengiz İnşaat’ın sahibi Mehmet Cengiz arasında ortaya çıkan dinleme kaydında Cengiz, Bayraktar’a “Hüseyin Avni Paşa Korusu’na 10 tane ev yapacağım” diyordu.

2017'de ise Maltepe Dragos’ta daha önce ‘dini tesis alanı’ olan Hazine arazisi yine Mehmet Cengiz’e verildi. Henüz başbakanken Erdoğan’ın imzasıyla verilen arazi, 918 metrekareydi. Cengiz İnşaat’ın bu bölgede konut ve ticaret alanları yapmayı planladığı kamuoyuna yansımıştı.

 

 

Öte yandan İstanbul Kurtköy’den Sakarya Akyazı’ya kadar olan 169 kilometrelik bölümünü “Limak-Cengiz Ortak Girişim Grubu” yapıyor, ihale 2016 yılının Mayıs ayında gerçekleştirilmişti.

İBB Meclisi’nden CHP’li Tarık Balyalı, İBB’nin ihaleleri kendi iştiraklerine verdiğini, bu iştiraklerin de daha sonra ihaleleri yandaş şirketler arasında paylaştırdığını söylüyor. 2018’de 408 ihalenin 64’ünü kendi iştiraklerine veren İBB’nin büyük oranda zarar ettiğini anlatan Balyalı şöyle konuşuyor:

“2018’de yapılan 408 ihalenin 64’ünü İBB’nin kendi iştiraklerinin aldı. 64 ihalenin toplam tutarı 3 milyar 254 milyon 584 bin 654 lira. Bu tutar toplam ihalelerin yüzde 33’ü.” Balyalı, bir örnek ihale üzerinden İBB’nin nasıl yandaşları kayırdığını ise şöyle anlatıyor:

“İBB 13 Aralık 2018 tarihinde bu kez ‘İstanbul Geneli Muhtelif Organizasyonlar ile Tanıtım ve Duyuru Çalışmaları’ başlığıyla bir ihale açtı. İhalenin yaklaşık maliyeti 182 milyon 962 bin lira. İhalenin bedeli de 181 milyon 962 bin lira. İhaleyi İBB’nin iştiraki Kültür A.Ş. kazandı. KÜLTÜR A.Ş. de ihaleyi kazandıktan sonra işi 17’ye bölerek toplam 140 milyon 430 bin 650 lira bedelle beş ayrı firmaya verdi.”

İBB’nin sadece yandaş şirketlere değil, çoğu AKP’ye yakın olan cemaat ve tarikatlara yaptığı yardımlar, tahsis ettiği binalar, sağladığı maddi destekler daha önce medyanın gündemine gelmişti.