Michael MacKenzie
Nis 01 2018

Arap medyasında Irak Kürdistan’ı ve Türkiye'nin konuşlanması

Türkiye, Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ile bağlantılı güçlere karşı yürüttüğü çatışmayı kararlılıkla sürdürüyor. Ankara’dan son günlerde gelen açıklamalar Afrin’deki harekâtın Suriye’nin kuzeyine ve Irak’ta yer alan bölgelere doğru genişletileceği yönünde güçlü bir irade bulunduğunu gösteriyor. 

Geçen hafta Arap medyasında yer alan haberler Suriye’nin kuzeyinde bulunan Tel Rıfat ve Menbiç şehirleriyle kuzey Irak’taki Sincar ve Kandil dağları ile ilgiliydi. Her iki bölge de Türkiye’nin PKK’ya karşı yürüttüğü askerî operasyonlar için hedef olma potansiyeline sahip.

Yerel kaynaklara göre geçtiğimiz hafta kuzey Irak’ta bulunan ve PKK için merkezî önemde olan Kandil dağlarının yamaçlarına yakın bir bölge olan Sidakan’da Türkiye’nin askeri hareketliliğinde gözlemlendi. 

Londra-merkezli bir Arap sitesine göre Türk ordusu Irak Kürdistan’ında yer alan Kani Raş ve Hakurk bölgelerinde üç askerî üs kurdu. 

New Arab adlı sitenin haberine göre Türkiye ordusu halihazırda yeni üsleri birleştirecek yolların inşasına çoktan başladı ve şu ana kadar 13 km’lik yol çalışması tamamlandı. Türk hakimiyetinde tarım faaliyetlerine devam edilmesi için yerel halkla temasa geçildiği de belirtiliyor. 

Türk kuvvetleri 1990’ların ortasından beri Irak Kürdistan’ında askeri bir varlığa sahip olup, 1998’den bu yana başkent Erbil, Süleymaniye ve diğer şehirlerde tahminlere göre Türkiye’nin yaklaşık 2000 özel hareket ve istihbarat elemanı bulunuyor. Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile devam eden işbirliği Peşmerge adı verilen yerel askerlerin Türkiye tarafından eğitilmesini de içeriyor. 

Ancak Irak’ın merkezî hükümeti ile olan ilişkiler Türkiye’nin Musul’un doğusunda yer alan ve İslam Devleti’ne karşı savaşırken Türk ordusunun bir üs kurduğu Başika’da devam eden varlığı nedeniyle sorunlu. Her ne kadar söz konusu üs başarıyla hedeflerine ulaşmış olsa Türk hükümeti Başika’daki üssün bir yıl daha açık tutulmasına karar verdi. 

Geçen hafta Türkiye’nin sınıra yakın bir Irak- Kürt şehri olan Sincar’daki PKK savaşçılarına saldırma tehditleri sonrasında gerilim arttı. PKK’nın bölgeden çekildiğini açıklamasına rağmen Ankara bu yöndeki tehditlerine bu hafta da devam etti. 

Bağdat Türkiye’den bu yönde bir girişimi inatla ret edeceğini açıklayarak cevap verdi. Ancak Arap basınında yer alan haberlere göre kapalı kapılar ardında iki taraf da daha açık bir diplomasi yürütüyor. 

Günlük Irak gazetesi El Maşrik’in haberine göre Türkiye geçtiğimiz Salı günü Irak’la bir anlaşmaya vararak Sincar’a hava operasyonu düzenleme planlarını erteledi. 

Aynı gazetede yayınlanan başka bir habere göre ise bu gelişmeyi Çarşamba günü Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı İyad Alavi’nin Sincar konusunu Türk yetkililerle konuşmak üzere Türkiye’ye yaptığı beklenmedik bir ziyaret takip etti. 

Türk askeri operasyonlarının olası iki diğer hedefi ise Afrin şehrinin doğusunda ve Suriye’nin kuzeybatısında yer alan Tel Rıfat ve Menbiç şehirleri. 

Afrin’deki Türk zaferi sonrasında bu bölgelerde Kürt güçlerinin kontrolünde çatlaklar ortaya çıkmaya başladığı görülüyor. PKK ile bağlantılı olan Halk Savunma Birimleri (YPG) 2016 yılında İslam Devletini bölgeden çıkararak iki bölgenin de denetimini ele geçirmişti. 

Geçtiğimiz hafta bölgeden gelen raporlara göre Tel Rıfat’ta Türkiye’nin müttefiki olan Özgür Suriye Ordusu savaşçılarının katıldığı ve Türkiye’ye Zeytin Dalı Harekatını kenti alacak şekilde genişletmesi çağrısında bulunan gösteriler gerçekleşti. 

Bu hafta Kuzey Suriye Gözlemcisi adlı haber sitesi, Tel Rıfat’ta bulunan sığınmacılarla yapılan ve aynı çağrıyı yineleyen röportajlar yayımladı. Konuşan sığınmacılar YPG’nin kendilerini iki yıl önce Tel Rıfat’taki ve bölgedeki diğer köylerdeki evlerinden çıkmaya zorladıktan sonra kamplara yerleşmek zorunda kalan 250,000 kişi arasında olduklarını söylüyorlar.

“Fırat Kalkanı’ndan sonra evlerimize dönebileceğimiz sözü verilmişti” diyen bir sığınmacı Türkiye’nin 2016 sonu ve 2017 başında Suriye’nin kuzeyinde gerçekleştirdiği harekatı hatırlatarak, “ama bu sözler boş çıktı, hiçbir şey yapılmadı” açıklamasında bulunuyor. 
 
Ancak Iraklı Kürt haber ağı Rudaw’a göre Tel Rıfat’ta yerinden edilen kişi sayısı 50,000 ve bu rakam Türkiye Afrin’i “aldıktan sonra 183,000”e ulaştı. Rudaw’a göre bölgede yerinden edilen kişilerin Afrin’e dönmesi Türk askerî kuvvetlerince engelleniyor. 

Menbiç’i denetiminde tutan YPG bağlantılı gruplar da hakimiyetlerine karşı yeniden alevlenen ve Arap aşiretlerince düzenlenen gösterilerle birlikte benzeri itirazlarla karşı karşıya. 

Mart ayı başında Bobna aşireti mensupları, güvenlik güçlerince gözaltına alınan iki üyesi ölü bulunduktan sonra şehirde gösteriler düzenlemişti. 

Kuzey Suriye Gözlemcisi’nin Salı günü yayınlanan haberine göre Menbiç yakınlarındaki Ebu Kalkal köyünde Maşi, Bobanna ve Dandan aşiretlerine mensup yüzlerce kişi geçtiğimiz hafta gösterilere katıldı. 

Göstericiler şehrin ana meydanına yürüyerek Başar Esat rejiminin, Afrin’de Türkiye’deki yenilgilerinden sonra, Menbiç’i Kürt güçlerinden alma çağrısında bulundu.

Güvenlik güçleri gösterilere müdahale ederek meydana ulaşanlara fiziksel şiddet uyguladı. Kuzey Suriye Gözlemcisi, olaylar sırasında vurulan bir göstericininse hastaneye kaldırıldığını yazdı.