May 11 2018

Irak’ta seçimlerin gerçek galibi kim olacak?

Türkiye’de 24 Haziran seçimlerine sayılı haftalar kalırken, komşu ülke Irak yarın kritik seçimlere gidiyor. IŞİD savaşı sonrası yapılacak olan seçimlerde başbakanlığa en yakın isimlerin üçü de Şii. Sünniler kaygılı, Kürtler ise kendi listesinde gidiyor. Seçimi kim kazanırsa kazansın yeni dönem bölge ve Türkiye’yi de yakından ilgilendiriyor.

Irak'ta 24 milyon seçmen sandık başına gidiyor. Seçmenler 329 milletvekilini seçecek. Bazı bölgelerde oy verme işlemleri 10 Mayıs'ta başladı. 

BBC Ortadoğu editörü Jeremy Bowen Musul’a gitti, seçimler öncesi izlenimlerini aktardı. 

IŞİDlilere karşı karşı savaşın zor kısımlarında yer alan Haşdi Şabi'yi büyük oranda İran’ın finanse ettiği biliniyor.

Gazeteci Jeremy Bowen bu duruma dikkat çekiyor, sözü seçimlere getiriyor ve şöyle yazıyor:

“Pek çok şey ise 12 Mayıs'taki genel seçime bağlı. Başbakan koltuğunda kim oturursa otursun büyük görevler kendisini bekleyecek: Yalnızca ülkenin yeniden inşası değil, ayrıca Irak'ın tekrardan mezhepçi bir iç savaşa düşmesini engellemek de önemli bir görev. Bunun gerçekleşebilmesi için seçimlerden tüm Irak'ın güvenebileceği bir hükümetin çıkması gerekiyor. Bu ise hiç kolay değil. Iraklılar seçimde birbiriyle yarışan çeşitli listelere oy verecek. Bunları çoğu Şii veya Sünni ağırlıklı listeler. Bunun dışında Kürtlerin de kendi listeleri var. Başbakanlığa en yakın isimlerin üçü de Şii.”

Mevcut Başbakan Haydar el İbadi, Nasr listesinin başını çekiyor. Seçimlerde bu listenin en fazla oyu alması bekleniyor.  Ancak mevcut duruda İbadi’nin çoğunluğa sahip olamayacağı bekleniyor.

BBC editörü, koalisyon görüşmesi ise aylar sürebileceğine dikkat çekiyor. .

Irak seçimlerinde mevcut Başbakan İbadi'nin en büyük rakibi ise eski paramiliter güç komutanı Hadi El Emiri.

Bowen, El Emiri’nin liderlik ettiği Fetih listesinde çok sayıda Şii savaşçı ve Haşdi Şabi destekçisi bulunduğunu belirtiyor ve Amiri ve Fetih listesindeki isimler, Irak halkının Haşdi Şabi'nin IŞİD'e karşı fedakarlıklarını sandıkta da hatırlayacağını umuyor” diyor.

Üçüncü Şii aday ise eski başbakan Nuri el Maliki. Kendisi 2014'te IŞİD'in Musul ve Irak Sünni bölgelerinde toprakları hızla ele geçirmesi sonrasında istifa etmek zorunda kalmıştı. BBC Türkçe’ye çevrilen makalesinde Bowen’e göre, Maliki'nin mezhepçi politikaları Sünnileri o kadar yabancılaştırmıştı ki pek çoğu IŞİD'i mutlulukla karşılaşmıştı.

BBC editörüne göre, Maliki, geçmişi nedeniyle muhtemelen başbakan olamayacak. Fakat hâlâ güçlü ve kendisi başbakan olamasa bile kimin olabileceğini belirleyecek bir pozisyonda olabilir.

Jeremy Bowen’in analizleri şöyle:

 

“Irak yıllar süren çilelerinin ardından güzel haberlere özlem duyuyor ve iyimser yorumculara göre bu seçim bir dönüm noktası olabilir. Onların beklediği senaryo Haydar El İbadi'nin seçimi kazanması ve ikinci döneminde Irak'taki mezhepler arasında köprüler inşa etmek için çok çalışması. Ekonomiyi düzeltmesi, bu ihtimali de artırır. Ama burası Irak, silah, hınç ve kin dolu bir ülke. Bu yüzden her zaman risk var.”

Deneyimli Ortadoğu editörü, konuştuğu Sünnilerini kaygılarını da yazdı. Buna göre, Sünniler, Haşdi Şabi savaşçıları ve liderleri Amiri'den kaygılı. Amiri İran'daki Şiilerle çok yakın. Onun için bu tamamen doğal bir ittifak. Bu durum İran'ı, Haşdi Şabi savaşçıları üzerinden Irak'taki en büyük yabancı güç kılıyor.

Bowen’e göre, eğer seçimler Iraklıların çoğunun kabul edebileceği bir sonuç ve insanların korkmayacağı bir hükümet yaratırsa ülkede uzlaşı ve yeniden inşa için bir umut olur. BBC editörü “Fakat” diyor ve devam ediyor: “Maalesef, bunun olacağı kesin değil.”