Ara 30 2017

Ahval Özel: İran: Fars, Kürt, Azeri ve Arap hep birlikte ‘rejim değişmeli’ diyor

 

TAHRAN- İran’da, halk açlık ve yolsuzluğa karşı sokaklara döküldü. Farsların yoğun olarak yaşadığı Meşhed ilinde başlayan gösteriler ve protestolar Tahran, Kırmanşah ve İran’ın diğer illerine doğru yayılmaya başladı. 

Halkın başta hak talepleri için başlattığı protestolar İran tarihi için bir dönem noktası teşkil ediyor. Zira bu protestolar herhangi bir etnik grup veya siyasi tarafın desteği ile değil, kendiliğinden meydana geldi. 

Halk rejime ve hükümete oldukça kızgın görünüyor. Protestolarda en en çok göze çarpan sloganı, ‘‘Biz Mahabad, Tahran ve Tebriz için çalışmanızı istiyoruz, Lübnan, Suriye veya Yemen için değil’’ ve bununla İran’ın son yıllardaki Ortadoğu politikalarının  halkın hükümete karşı olan net tavrını gösteriyor. 

 

iran

 

İranlı siyasetçi, gazeteci ve sivil halk olayları Ahval’e değerlendirdi. 

Kürdistan Demokrat Partisi – İran Merkez Yürütme Kurulu Üyesi Erbil temsilcisi Mihemed Salih Qadir bize yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Genel olarak İran ve özelde de Kürdistan Eyaletindeki halk baskıcı ve diktatör bir rejimin egemenliği altında yaşıyor. Bu protestolar ve gösteriler halkın doğal refleksleriyle ortaya çıkmıştır.

Halkın sloganları çok net bir şekilde İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in diktatörlüğünün sona ermesini talep ediyor. 

Halk, özellikle hükümette yolsuzlukların yoğun bir şekilde olması ve Lübnan’da Hizbullah, Suriye ve Irak’ta kimi terörist örgütlerin desteklenmesini, halkın paralarının bu örgütlere aktarılmasıni kabullenemiyor. 

Bize göre halkın bu doğal tepkisi daha da derinleşecek ve bu tepkiler giderek güçlenecektir. İran polisi veya asayişi bu protestoları bastıracak gücü kendinde bulamayacaktır. Bu sefer de bizim tahminimize göre bu bir başlangıçtır ve bu şekilde halk rejime karşı olan korkusunu bitecektir.

Özelde de bu olayların Kürtlerin üzerindeki askeri ve siyasi baskıları azaltacağını düşünüyoruz. Bizler de böylesi bir hareketin oluşmasını destekliyoruz ve Rasana Rojhelat (Doğu’nun Uyanışı) olarak bir çatı altında halkın çağrısına ve taleplerine sahip çıkılması için bütün Kürt partilerine çağrıda bulunuyoruz.

Bütün partilerin halkın taleplerine destek vermelerini ve halkın, rejimin şiddetine kurban edilmemeleri için harekete geçmelerini talep ediyoruz.”

 

iran 2

 

Qadir, İran rejiminin yönetim şekline ve halk üzerindeki baskısına dikkat çekerek; şöyle devam etti:

“İran rejimini iyi tanıyan bir hareketin üyesi olarak size şunu söyleyebilirim ki İran rejimi ‘Kudüs Gücü Ordusu’ ile halkın üzerinde baskı ve tutuklamaları yoğunlaştıracak ve halkın bu meşru ve doğal taleplerini bu şekilde bastıracaktır. 

Rejim açıkça şunu söylüyor: ‘Sizler özgürlük talep ederseniz ben de sizleri öldürür veya hapislerde çürütürüm.’ Ama İran’da, özelde de Kürdistan’da canlı bir güç var. 
Halk rejimin baskılarına artık boyun eğmeyecektir. İran’da insanlar açtır. Aç olan insanlara karşı ne kadar baskı ve zulüm olursa kriz o kadar derinleşecektir.

Şayet uluslar arası kamuoyunda da destekler olursa, bu hareketin genişleme zemini var. Her ne kadar rejim baskılarla kısa bir süreliğine bu talepleri bastırabilirse de, uzun vadede bu taleplerin karşısında duramayacaktır."

 

iran 3

 

Başta Şii Fars halkının yoğun yaşadığı Meşhed ve Tahran’da insanların rejim karşıtı gösterilerde bulunması İran için tarihi bir olaydır diyen gazeteci yazar Hemid Karwani olaylarla ilgili şunları söyledi: 

“Halk sorunların çözülmesi için derhal adımların atılmasını istiyor. Şimdiye kadar ilk defa Farsların, böylesi bir protesto gösterisine katıldığını net bir şekilde söyleyebilirim. 

Düşünün ekmeğe son zamanlarda yüzde 200 zam geldi. Yumurta 250 tümenken şimdi 1000 tümene kadar çıkmış. Ekonomik kriz gittikçe derinleşiyor. 

Özellikle Kırmanşah eyaletinde meydana gelen depremde hükümet üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmemiş ve halkın büyük tepkisi ile karşılaşmıştı. Öte yandan bugün rejimin bu talepler karşısındaki duruşunu merak ediyoruz.” 

28 yaşındaki İranlı Kürd gazeteci Diako gazeteciliğin yanı sıra uluslararası şirketler için çalışmakta ve İran’da çeşitli aktivist hareketlerin içerisinde:

“İran genelindeki göstericilerin amacı ekonomik yolsuzluklar ve Molla yönetiminin değişmesi içindir. Onbinlerce insan hiçbir siyasi organizasyon olmadan kendiliğinden sokaklara döküldü. 

Elbette İran’da değişim hiç kolay değil, ama böylesine büyük bir kitle karşısında hükümetin izleyeceği politikalar da bu durumda çok etkili olacaktır. 

Şunu net bir şekilde söyleyebiliriz ki Fars, Kürt, Azeri veya Arap hep birlikte bu rejimin değişmesi gerektiğini haykırıyor.”

 

iran 4

 

Kürdistan Eyaletinde ise durum bu sefer biraz farklı diyen Diako konuşmasına şöyle devam ediyor: 

“Şimdiye kadar İran rejimine karşı Kürtler hep ayaklanıyor veya protestolar düzenliyorlardı, lakin Azeri veya Farslar bu protesto ve ayaklanmalara seyirci kalmışlardı. 

Ama bu sefer Kürtler kendileri Farsların ve Arapların bu protestolardaki duruşunu bekleyip ona göre hareket ettiler. İnşallah bu sefer Kürtler de bu durumdan kazançlı çıkacaktır.”

Bu olaylara bakıp herhangi bir analiz yapmak için çok erken diyen mühendis Khandan Farisî, şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Fakat bu olayları anlamak için  son yıllardaki İran'ın siyasi geçmişini kısaca incelemeliyiz. İran'da iki ana parti-köktenci ve reformistler var. 

Ülkenin lideri köktencilere (radikaller) daha yakın olmasına rağmen mevcut cumhurbaşkanı reformist partidendir. Meşhed’de başlayan ve bu gösterilere Basici taraftarının lideri öncülük etmiştir ve ayaklanmalar cumhurbaşkanına karşı başlatılmıştır. 

Bu gösteriler halkın katılımı ile kontrolden çıktı. Halk, hükümet aleyhinde protestolara başladı. Başta enflasyon olmak üzere, dini lidere karşı protestolar düzenleniyor ve hükümetin yaptığı yolsuzluklar protesto ediliyor.” 

İranlı Fars bir gazeteci korktuğu için konuşmak istemedi ama şunları ekledi: “Son olaylara anlam veremiyorum. Çünkü olaylar birdenbire çıktı. Ne biz gazeteciler ne de halk bu olayların nereden, nasıl ve neden çıktığını bilmiyoruz.”

İranlı gazeteci, olayların nasıl bu noktaya geldiğini anlamadığını  söyleyerek bu protestoların kısa süreli olduğunu ve yakından devlet tarafından bastırılacağını söyledi. 

Ayrıca olaylar ile igili herhangi resmi bir bilgi verilmediği için medyada yer alan ve konuşulan bilgilerin ne kadar doğru olduğunu bilmediklerini herhangi bir değerlendirme yapmanın zor olduğunu ve ve bir şey söylemek için de erken olduğunu belirtti.  

İranlı bir kadın aktivist de  bunu konu ile ilgili kesinlikle konuşmayacağını ve konuşmak istemediğini söyleyerek sorularımıza cevap vermek istemedi. 

Konuştuğumuz vatandaşlar, iran polisi ve partizanların her yerde olduğu için protestolara katılmaya korktukları bilgisini vererek, dışarı çıkmaları durumunda neler olabileceğinden bahsetti.

Hükümet güvenlik güçleri ve ajanları, halkın içine giriyor ve gösteriler katılan kişileri tespit ediyor.