Oca 05 2018

İran 2018’de yakın markaja alınacak

İran zor günlerden geçiyor. Ülkede geçen hafta başlayan, maddi sıkıntılar ve temel gıda ürünlerinin fiyatlarını protesto etmek amaçlı gösteriler, rejim karşıtı sloganlara evrildi. İki gün önce İran Devrim Muhafızları’ndan ‘fitne bitti,isyancılar yenildi’ açıklaması geldi. İran’ın dini lider Ayetullah Ali Hamaney gösteriler için ‘İran düşmanlarının işbirliği’ dedi; bu bir komplo teorisi olarak algılanabilir, ancak ülkenin bölgede yükselen nüfuzundan rahatsız olanların olduğu ve ülkedeki açığı kullanmak isteyecekleri bir sır değil.

İran’daki gelişmeleri daha önce Arap Baharı’ında gördüğümüz ayaklanma şablonu üzerinden okumak yanlış olur. Öte yandan gençler arasında işsizliğin yüzde 30’u bulduğu ülkede ekonomik durum, ambargolar, halkın eğilimleri, motivasyonları, yerel dinamikler irdelenmeden, gösterileri bir komplo çerçevesine yerleştirip okumaya çalışmak da hatalı bir yaklaşım.

Evrensel yazarı Hediye Levent, ‘’İran’ın zor ylı,’’ başlıklı yazısında,  ABD ve Suudi Arabistan gibi İran karşıtı ülkelerin göstericilere destek vermeleri göstericileri “ajan provokatör” yapmayacağı gibi yolsuzluk karşıtı öfkeyi de komplo senaryosuna dönüştürmeyeceğini hatırlatıyor.

İran’ın nüfuz alanının sınırlandırılması amacıyla ABD ve Suudi Arabistan gibi ülkelerden ve müdahaleler olması beklenen bir olaydı. Levent, ‘’ülke içinde müsait zemin oluşmuşsa “dış güçlerin” bunu uygun şekilde kullanmaları elbette beklenen tavırdır,’’ diyor ve ekliyor, ‘’İç sorunların yanı sıra bölgesel açıdan da birçok kez markaj altına alınacak olan İran’ı zor bir yıl bekliyor.’’

İran’ı önümüzdeki yıl bekleyen sorunlar var. Bunlardan biri, İran’ın IŞİD ile mücadele dönemi sonrası Bağdat hükümeti ile ilişkileri ve Irak Kürt Bölgesel Yönetiminin (IKBY) bağımsızlık hamlesini durdurması ile gücünün iyice perçinlendiği Irak’ta taviz vermeye zorlanması olabilir.

Bağdat hükümetinin İran ile yakınlaşması ABD başta olmak üzere çeşitli ülkeleri rahatsız ediyor; bu sebeople, Irak’ta mayıs ayında yapılması beklenen parlamento seçimleri öncesinde ve sonrasında İran’a yönelik baskıların artması bekleniyor.

İran’ın Suriye ve Lübnan’daki güçlü pozisyonu da bir rahatsızlık yaratıyor.  

Tahran’dan İsrail sınırına kadar kesintisiz kara yolu hattı oluşturmuş olması da dikkat çeken bir gelişme daha.

İran’ın 2018’de markaja alınacağı kesin.