Oca 03 2018

İran’a yaptırımlar kalktı, o halde halk neden sıkıntıda?

 

Geçen Perşembe’den beri devam eden protestolar İran’ın dört bir yanını sardı. Dün ilk kez konuşan İran’ın en yetkin siyasi ve dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, gösterilen İran düşmanları tarafından gerçekleştirildiğini savunarak halkı bu oyuna düşmemeye çağırdı.

İranlıları sokağa döken nedenin ekonomik sıkıntılar ve temel gıda ürünlerindeki yüksek fiyatlar olduğu bildiriliyor.

Peki 2015 yılının Temmuz ayında İran ile Batılı güçler arasında imzalanan nükleer anlaşmanın ardından Tahran'a uygulanan ekonomik yaptırımlar büyük oranda kaldırılmışken durum neden böyle?

Artı Gerçek’ten Pelin Cengiz’e göre yaptırımların kalkmasıyla birlikte ulaşım, havacılık, enerji ve otomotiv alanında dünyanın dev şirketleri İran pazarına yatırım yapmak için sıraya girse de bu ülkenin ekonomik kalkınması için yeterli olmadı. Peugeot Citroen (PSA) 400 milyon euroluk yatırım yapmak için İranlı Khodro ile anlaşma imzaladı, ticari uçuş filosunu modernize etmeyi planlayan İran, Airbus, Boeing, Bombardier gibi şirketlere dev siparişler verdiler, fakat sıkıntılar devam ediyor.

Cengiz’e göre yaşanan ekonomik sıkıntıların ana nedenleri arasında İran bankacılık sisteminin zayıf olması geliyor. İran uluslararası sisteme entegre olmakta zorluk çekiyor. ‘’29 İran bankası Batılı bankalarla anlaşmalar imzalamış olsa da, ABD'nin tek taraflı yaptırımları da uluslararası bankaların İran'a dönmesini engel oluyor. Bu durum ülkedeki yabancı yatırımcılar için en büyük engellerden biri,’’ diyor Cengiz.

Bir diğer neden ise İran’ın silah harcamaları. 2017’nin başında İran meclisi, bütçenin en az yüzde 2'si olan askeri harcamaların bütçenin yüzde 5'ine çıkarılmasını onayladı. Hasan Ruhani iktidarındaki savunma yatırımları açısından ülkenin "en görkemli dönemi" olarak niteleniyor.

Tahran yönetiminin savunma harcamalarında en büyük payı Suriye başta olmak üzere İran'ın askeri operasyonlarını yöneten Devrim Muhafızları Ordusu alıyor. 2017 bütçe tasarısında Devrim Muhafızları'na ayrılan pay yüzde 53’lük artış göstererek 6,9 milyar dolara yükseltildi.

İran halkının ekonomik sıkıntılarına geri dönecek olursak, sokağa dökülen kalabalıklar sadece ekonomideki kötüye gidişi protesto etmiyor -  İran'ın Suriye, Irak, Yemen veya Lübnan'a müdahalesini de protesto ediyor.