SGK verilerindeki ürkütücü tablo: İş kazalarında her gün sekiz kişi hayatını kaybediyor!

İş kazaları, yıkıcı etkileriyle Türkiye’nin en önemli sorunlarından biri. Her yıl binlerce kişi bu kazalarda hayatını kaybederken daha fazlası engelli hale geliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verileri, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hayatını kaybedenlerin sayısının, sivil toplum kuruluşlarınca yapılan tahminlerin üzerinde olduğunu ortaya koydu. 

SGK’nin en son yayınlanan Temmuz ayı istatistikleri incelediğinde, tahsis türlerine göre yıl içinde maaş bağlanan kişi sayıları dikkat çekiyor. Bu verilere göre 2018’de ‘sürekli iş göremezlik ölüm geliri’ bağlanan dosya sayısı 3016. Bilindiği gibi ‘sürekli iş göremezlik ölüm geliri’ iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hayatını kaybedenlerle iş kazasında yaralanıp buna bağlı olarak ölenlerin yakınlarına bağlanıyor. Dolayısıyla bu kapsamdaki dosya adedi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hayatını kaybedenlerin sayısını veriyor. 

Geriye doğru gittiğimizde; 2017 yılında 3 bin 246, 2016’da 2 bin 829, 2015 yılında ise 2 bin 758 kişinin iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hayatını kaybettiğini görüyoruz. Son 10 yıllık verileri incelediğimizde de iş kazalarına bağlı ölümlerin arttığı ortaya çıkıyor. SGK verilerine göre iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle her gün ortalama sekiz kişi hayatını kaybediyor. Bu istatistikler birlikte tutulsa da ölümlerin çok büyük bölümü iş kazası sonucu hayatını kaybedenlerden oluşuyor. 

Sosyal Güvenlik Kurumu verileri, ölümle sonuçlanan iş kazalarının 2014 yılından sonra artışa geçtiğini gösteriyor. Oysa 2014, Türkiye’nin en büyük iş kazası olan ve 301 kişinin hayatını kaybettiği Soma maden faciasının yaşandığı yıl. Bu büyük kazanın ardından çeşitli yasal düzenlemeler yürürlüğe konulmuş, iş güvenliği tedbirleri artırılarak iş kazalarının önüne geçileceği açıklanmıştı. Ancak resmi veriler, Soma faciasının ardından iş kazalarının azalmak bir yana arttığını gösteriyor. 

2019 yılı Temmuz ayı itibariyle de bin 328 kişi iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hayatını kaybetti. İş Sağlığı ve Güvenliği Meclisi verileri ise Ağustos’ta 148, Eylül ayında 145 işçinin iş kazalarında öldüğünü gösteriyor. Dolayısıyla ilk dokuz ayın bilançosu bin 621 ölüm. 

İş Sağlığı ve Güvenliği Meclisi, en çok tarım, inşaat, taşımacılık, metal, tersane, gıda, enerji ve madencilik işkollarında ölümlü iş kazası gerçekleştiğini açıkladı. Eylül ayında hayatını kaybedenlerin dokuzu mülteci işçi. 2019’un ilk dokuz ayında da en az 91 mülteci işçi çalışırken yaşamını yitirdi.

SGK verilerinde iş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölenler kadar yaralanarak engelli hale gelenler de dikkat çekiyor. Bu kişilere, çalışma gücündeki kayıp oranlarına bağlı olarak ‘sürekli iş göremezlik geliri’ bağlanıyor. 

Bilindiği gibi iş kazasında hayatını kaybedenlerin eş ve çocuklarına da maaş bağlanıyor. Örneğin 2018 yılında iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hayatını kaybeden 3 bin 16 kişinin 5 bin 958 yakınına maaş bağlandı. Aynı yıl engelli hale gelen 4 bin 67 kişiye de sürekli iş göremezlik geliri ödenmeye başlandı. Dolayısıyla SGK, iş kazaları nedeniyle her yıl ortalama 10 bin kişiye maaş bağlıyor.

Sonuç olarak Türkiye’nin iş kazalarındaki sicili giderek daha da kötüleşiyor. Yıllar içinde azalma eğilimi göstermesi beklenen iş kazalarında tam aksi bir seyir söz konusu. Bu kazaların en önemli sonucu hiç şüphesiz hayatını kaybedenler ve engelli hale gelenler. Bunun yanı sıra çok ciddi bir ekonomik maliyet ortaya çıkıyor. 

Tedavi giderleri, tazminatlar ve işyerinde yaşanan üretim kaybı ile bazen kaza sonucu işyerinin tamamen kapanması birlikte değerlendirildiğinde ciddi bir ekonomik kayıp söz konusu. Oysa bu kazaların önemli bir bölümü basit tedbirlerle önlenebilir nitelikte. Ancak patronlar maliyet nedeniyle önleyici adım atmıyor. Örneğin İş Sağlığı ve Güvenliği Meclisi’nin tespitlerine göre; son aylarda sürekli artan ve neredeyse her 10 işçiden birinin ölümüne sebep olan elektrik çarpmaları, 200-300 TL’lik bir maliyetle önlenebilir.

İş kazaları konusunda denetimlerin son derece yetersiz olması, bu alanda kötüye gidişi tetikliyor. Üretim süreçlerinde modern teknolojilerin kullanılmaması, çalışanların bu alandaki eğitimsizliği ve iş güvenliği bilincinin oluşmaması kazaları artıran diğer faktörler.

Son 10 yılda iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hayatını kaybeden kişi sayısı... 

Yıl     Kişi Sayısı 

2009 2638

2010 3040

2011 2984

2012 2575

2013 1298

2014 1809

2015 2758

2016 2829

2017 3246

2018 3016

*2019 1621

*Temmuz ayı itibariyle 

Kaynak: SGK verileri


© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.