550 bin işçinin ikramiyesi, Ombudsman kararına rağmen ödenmedi!

Türkiye’de devletin çalıştırdığı işçi sayısı bir milyon 108 bin. Bu işçilerin 461 bini merkezi kurumlarda, 96 bini KİT’lerde, 551 bini ise belediye şirketlerinde çalışıyor. 6772 sayılı Kanun gereği devlette çalışan işçilerin yılda iki maaş tutarında ikramiye hakları bulunuyor. 

Ancak ikramiyeler ödenirken işçiler arasında tuhaf bir ayrıma gidiliyor. Merkezi kurumlarda ve KİT’lerde çalışan işçilere ikramiyeleri verilirken 696 sayılı KHK ile belediye şirketlerine geçirilen işçiler bu haktan yararlandırılmıyor. Nitekim 2019 yılına ilişkin ikramiyelerin son taksiti 13 Aralık’ta ödenirken 550 bin belediye işçisi yine kapsam dışı bırakıldı. 

Bu ayrımcılık, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2017 yılında verdiği bir karara ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüş yazısına dayandırılıyor. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi uzun yıllardan beri belediye şirketlerini kamu kurumu sayarken 2017’de içtihat değiştirerek bu kuruluşların özel firma statüsünde olduğuna karar verdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı da görüş yazısı yayınlayarak belediye şirketlerinin kamu kurumu statüsünde olmadığını açıkladı. Bu nedenle devlet kurumlarındaki işçilere ödenen ikramiyeler belediye şirket işçilerine ödenmiyor. 

Oysa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), özel şirketler için geçerli olan prim teşviklerinden kamu kurumu kabul ettiği belediye şirketlerini yararlandırmıyor. Yani devlet kurumları arasında görüş birliği yok. İkramiye ödenmesi gerektiğinde özel firma sayılan belediye şirketleri, teşvikten yararlanmaları söz konusu olduğunda kamu kurumu kabul ediliyor. 

Bu çifte standart sürürken önemli bir gelişme yaşandı. İkramiye alamayan bir belediye şirket işçisinin başvurusu üzerine konu Kamu Denetçiliği Kurumu’nun (KDK) önüne geldi. Kamu Denetçiliği uzmanları detaylı mevzuat çalışmasıyla belediye şirketlerinin kamu kurumu statüsünde olduğunu, dolayısıyla burada çalışan işçilere de ikramiye ödenmesi gerektiğini ortaya koydular. Ombudsman (Baş Denetçi) Şeref Malkoç imzasıyla yayınlanan KDK kararı, 550 bin belediye şirket işçisi için emsal teşkil edecek nitelikte.

Kamu Denetçiliği Kurumu’nun kararında; şirketlerin sermayesinin belediyelere ait olduğu, yönetim kurulu başkanlığını belediye başkanlarının yürüttüğü ve diğer şirket yöneticilerinin de belediye çalışanı olduğu vurgulandı. Bu şirketlerin karar ve yönetim organlarının belediye tarafından belirlendiği, dolayısıyla belediye şirketlerinin belediyelere bağlı olduğu tespit edildi. Bir sermaye şirketinin, hisseler veya hisselerin çoğunluğu kime ait ise ona bağlı olduğuna işaret edilen Ombudsman kararında, belediye şirketlerinin ‘belediyelerin bağlı teşekkülleri’ olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Anayasa Mahkemesi’nin kararına da atıf yapılarak belediye şirketlerinin diğer özel şirketlerden farklı hukuki niteliğe sahip oldukları açıklandı. 

Ombudsman kararında özetle; 6772 sayılı ikramiye kanununun kapsamı belirlenirken kamu kaynaklarının kullanılıp kullanılmadığına bakılması gerektiği, bu itibarla belediye iştiraklerinin şirket statüsünde kurulmuş olmalarının işçilerin ikramiye almaları açısından engel teşkil etmediği vurgulandı. 

Sonuç olarak Ombudsman, 550 bin belediye işçisine de yılda 2 maaş tutarından ikramiye ödenmesi gerektiğine karar verdi. Bu karar, 2 yıldır hukuki mücadele sürdüren belediye işçileri için zafer niteliğinde. Ancak pek çok kurum, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun kararlarına uymuyor. Nitekim Ombudsman kararına rağmen 13 Aralık’ta ödenen ikramiyeden belediye şirket işçileri yararlandırılmadı. En düşük maaş alan kamu işçisi 900 TL civarında ikramiye alırken belediye şirket işçilerinin 2 yıl geriye dönük alacakları bulunuyor. Dolayısıyla her bir belediye işçisinin yaklaşık 8 bin TL ikramiye alacağı söz konusu.

Belediye şirket işçilerine ikramiye ödenmemesi, açık şekilde dayanaktan yoksun bir uygulama. Bütçe dengeleri gözetilerek yapılan bu ayrımcılık, çalışma barışını tehdit ediyor. Kamu Denetçiliği Kurumu kararında da detaylı olarak açıklandığı üzere yılda 2 maaş tutarındaki ikramiye, belediye şirket işçilerinin yasal hakkı. Belediyeler, bir an önce KDK kararına uyarak işçilere ikramiyelerini ödemelidir. 


© Ahval Türkçe

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir

 

Bu makale yazarın görüşlerini yansıtır. Ahval’in yayın politikası ve editoryal bakış açısı ile her zaman uyumlu olmak zorunda değildir.