Ara 20 2017

İşçiler 2017’de eylemleri çoğalttı

Emek Çalışmaları Topluluğu, 2017 yılının ilk 6 ayını kapsayan 'İşçi Sınıfı Eylemleri Raporu'nu paylaştı. Rapora göre işçi eylemleri 2017'de artış gösterdi; artışa neden olarak KHK ile işten atmalar ve 1 Mayıs çağrıları olduğu bildiriliyor.

Bir grup araştırmacı ve akademisyenin oluşturduğu Emek Çalışmaları Topluluğu (EÇT), 2017 yılının ilk 6 ayını içeren “İşçi Sınıfı Eylemleri Raporu”nu yayımladı. EÇT tarafından hazırlanan ilk rapor olan 2015 yılı raporunda Bursa merkezli metal fırtına eylemleri dikkat çekerken, 2016 yılı raporunda, 2016’da meydana gelen darbe girişimi ve OHAL’in ardından işçilerin eylemlerinin yarı yarıya azaldığı bildirilmişti. 2017 yılının ilk 6 ayı verileri incelendiğinde ise eylemlerde önceki seneye göre artış yaşandığı görülüyor. Bunun arkasında KHK ile işten atmaların etkili olduğu saptanırken, 1 Mayıs ve 1 Mayıs çağrılarının da eylemliliği artırdığı bildiriliyor.

2017 yılında en çok hak geliştirmeye yönelik eylem yapan işçi grubu “Özel kadrolu işçiler” oldu. 75 eylemin 46’sı hak geliştirmeye yönelik gerçekleşti. Öte yandan kamu taşeronu ve Belediye AŞ işçileri 7 hak geliştirme eylemi yaparken, kamu işçilerinin yaptığı 4 eylemin hiçbiri hak geliştirmeye yönelik değildi. Memurlarda ise bu sayı 5, özel taşeronda is 3 olarak saptandı.

2015 ocak-mayıs döneminde ortalama  sayısı 74 olan işyeri temelli eylemler, 2015 haziran-2016 temmuz arası dönemde 41’e, temmuz sonrasında ise 36’ya düşmüştü. 2017’nin ilk 6 ayında işyeri temelli eylem sayısı ortalama 47’ye kadar çıktı. 2017 yılı ilk 6 ayı genel tablo ise şöyle: İşyeri temelli eylem, 198 vaka (içinde tekil 437 eylem), dayanışma eylemi, 18 vaka (23 tekil eylem), genel eylem, 122 vaka (136 tekil eylem). 2017 yılı içinde en çok eylem ise mayıs ayında yapıldı. İşçi Sınıfının Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü 1 Mayıs, eylemlerin zirve yaptığı gün oldu.

Eylem yapan işçilerin istihdam türlerine göre dağılımları; Özel kadrolu yüzde 38, memur yüzde 33, özel taşeronu yüzde 16, kamu taşeronu yüzde 8. Yapılan eylemlerin yüzde 37’sini sadece erkekler, yüzde 26’sını erkek ağırlıklı emekçiler oluşturdu. Kadın erkek oranının eşit olduğu eylemler ise yüzde 24.

“KHK ile işten atma, açığa alma ve sürgün” nedeniyle eylemler yüzde 23’ü oluştururken, yüzde 18’i işten atma nedeniyle gerçekleşti. Eylemlerin yüzde 18’i ise işteyken ücret gasbı sebebiyle gerçekleşti. Eylemlerin yüzde 15’i toplu iş sözleşmesi, yüzde 10’u sendikalaşma nedeniyle yapıldı.

Eylemlerin yüzde 36’sında bir işçi sendikası bulunurken, yüzde 34’ü herhangi bir kurumun çağrısıyla yapılmadı.  Eylemlerin yüzde 34’ünde eylemi örgütleyen herhangi bir sendika yoktu.

2017’nin ilk 6 ayında en çok eylem yapan 4 sendika ise sırasıyla: KESK/Eğitim Sen, Türk-İş/Petrol-İş, KESK/SES, DİSK/Birleşik Metal-İş. Konfederasyon bazında KESK eylemlerin yüzde 45’nde yer alırken, Türk-İş eylemlerin yüzde 22’sine, DİSK yüzde 21’ine katıldı. Hak-İş eylemlerin yüzde 5’inde yer aldı. Türkiye Kamu-Sen ile Memur-Sen ise eylemlere yüzde 2 oranında katılım gösterdi.

Eylemlerin yüzde 51’lik bölümü 1 Mayıs ve 1 Mayıs’a çağrı sebebiyle yapılırken Dayanışma-destek eylemlerinin oranı yüzde 15, işçi sağlığı ve iş cinayetleri sebebiyle yapılan eylemlerin oranı ise yüzde 10 olarak belirlendi. 2017 yılının işçiler açısından önemli gündemleri olan kıdem tazminatının fona devri, kiralık işçilik yasa tasarısı, taşeronlaşma, konularında eylem sayıları çok kısıtlı kaldı.

Emek Çalışmaları Topluluğu, basına yansıyan işçi eylemlerini 3 ana başlık altında derledi:

İşyeri temelli eylemler: Bir işyerindeki sorunlara ya da taleplere ilişkin o işyerindeki emekçiler tarafından yapılan eylemler.