Reyhanlılılar: ‘Burası İdlib’in güvenli bölgesi, ilçede çok sayıda IŞİD’li var’

Suriye savaşıyla birlikte savaş bölgesi konumuna gelen Reyhanlı, IŞİD lideri Ebubekir El Bağdadi’nin Reyhanlı’ya 7 km uzaklıktaki Barişa köyünde öldürülmesinden sonra gözlerin yeniden çevrildiği yer oldu. Bağdadi’nin öldürülmesinin ardından IŞİD operasyonu yapılan Reyhanlı’da, sokaklar hareketli. Herkesin birbirine şüpheli gözlerle baktığı Reyhanlı’da, Hatay plakalı arabadan çok farklı illerden arabalar ya da plakasız araçlar dikkat çekiyor. 

En az 20 esnafı dolaştığım Reyhanlı’da istisnasız herkes Bağdadi’nin öldürülmediğini, saklandığını düşünüyor. Yerel kaynakların Suriye tarafında savaştığını iddia ettiği esnaf F.B. “Burada güvenli bölgeye ihtiyaç yok. Reyhanlı komple güvenli bölgedir. Reyhanlı, İdlib’in güvenli bölgesidir. Ben burada yaşamaktan korkmuyorum. Bireysel olarak kendimi korumak için her türlü eğitimim var.”

Reyhanlı

Suriye sınırında yer alan savaştan önce halkın yüzde 90’ının nakliye işinden geçimini sağladığı Reyhanlı, şu anki ‘ününe’ Suriye savaşıyla birlikte kavuştu. Defalarca füzenin düştüğü, bombaların patladığı, IŞİD’liye cenaze töreninin yapıldığı Reyhanlı, dokuz yıllık süreçte savaşın merkez üslerinden biri oldu. 

Geçtiğimiz hafta Reyhanlı’ya 7 km uzaklıkta İdlib’e bağlı Barişa Köyü’ne ABD ve Suriye’deki Kürt güçlerinin ortaklığında düzenlenen operasyonda IŞİD lideri Ebubekir El Bağdadi’nin öldürüldüğü açıklandı. SDG sözcüsünün Bağdadi’nin Reylanlı’ya gidip geldiğine dair iddiaları, henüz yanıt bulmuş değil. Ama böyle bir şey, ilçede kimseyi şaşırtan bir bilgi değil.

Bağdadi’nin öldürüldüğünün açıklandığı günün ertesinde Reyhanlı’da IŞİD’lilere operasyon yapılmış. Bu durumu Reyhanlı sokaklarında dolaşırken hissedebiliyorsunuz. Çok fazla plakasız ve 46 (Kahramanmaraş), 34 (İstanbul), 06 (Ankara), 80 (Osmaniye) plakalı Mercedes, Audi, Jeep, Duster gibi lüks marka araçlar sokaklarda dolaşıyor. Sokakta dolaşan herkeste bir tedirginlik var. Çünkü kimse, kimin veya neci olduğundan tam olarak emin değil. Antakya’da yaygın bir kanaat olan; Reyhanlı’da her konuştuğun kişinin ajan olma ihtimali ve her ülkenin istihbaratının Reyhanlı’da olduğu gerçeğiyle ilgili bir durum bu... 

reyhanlı

11 Mayıs Reyhanlı Şehitleri Anıtından itibaren çevredeki esnafları dolaşıyorum. Esnafın çoğunluğu Suriye Halep ya da İdlibli. Geneli de Türkçe bilmiyor. Yarı Arapça, yarı Türkçe şekilde anlaşıyoruz. Suriyeli bir tatlıcının önünde toplanan kalabalığa burunlarının dibinde öldürülen Bağdadi’yi soruyorum… Dört sene önce İdlib’ten Reyhanlı’ya geçtiğini söyleyen tatlıcı “Bağdadi operasyonundan haberimiz var tabi ki. Ama ben öldüğünü düşünmüyorum. Saklıyorlar” iddiasında bulunuyor.

Tatlıcıyla konuşurken çevredeki kalabalık da araya giriyor. 2011 yılında İdlib’ten Reyhanlı’ya geldiğini söyleyen yurttaş, “Afrin Türkiye kontrolünde güvenli bölge ama Reyhanlı’yı bırakıp gitmeyi hiç düşünmedim. Biz rahatız burada. Bağdadi’ye gelecek olursak ben öldüğünü düşünmüyorum. Bence bir oyun oynanıyor” diyor.

Reyhanlı’nın en işlek bölgesinde dolaşırken, sorularımı yanıtlayan Reyhanlılı bir bakkal da IŞİD lideri Bağdadi’nin öldürülmediğini düşünüyor: “Burada güvenlik sorunumuz yok. Basında buraya savaş bölgesi diyorlar. Burası savaş bölgesi değil.” Patlayan bombalar, düşen füzeleri sorduğum bakkalın cevabı şöyle: “Birkaç defa oldu ama biz alışkınız.” 

Bir terziye giriyorum. Reyhanlı’nın yerlilerinden 50’li yaşlardaki kadın terziye göre de Bağdadi ölmüş olamaz, onu Amerika saklıyor. Reyhanlı’nın yerlilerinden bir manav da, onunla aynı görüşte. Suriyelilerin ise Türkiye kontrolündeki güvenli bölgelere gitmeyeceğini söyleyen manav, “Reyhanlı’daki Suriyeliler için konuşursam niye gitsinler ki bizden daha rahatlar. Biz burada füze, bomba can güvenliği korkusu yaşıyoruz. Ama onlar hiç yaşamıyorlar. İdlib’teki akrabalarıyla internet üzerinden görüşüyorlar. Burada bir şey olacak mı olmayacak mı biliyorlar. Burası Suriye mi Türkiye mi bilmiyoruz artık” diyor.

Reyhanlı esnafları Bağdadi’nin öldüğüne inanmadıklarını söylerken, ÖSO’da savaştığını bildiğimiz F.B; Bağdadi hakkında konuşmaktan kaçınıyor. Ancak yine de Reyhanlı’nın her yerinde IŞİD’lilerin olduğunu söylüyor: “Reyhanlı IŞİD’li var mı dersen evet var. Hem de her yerinde. Burası aynı zamanda ajan bölgesidir. Burada tahmin etmeyeceğin kişiler devlete çalışır. Hükümete değil devlete. Devlet ayrıdır. Buradan Suriye’ye geçmek zor değil. Kaçak yoldan geçirme de çok fazla ama buna gerek yok. Ben Suriyelilerin burada kalmasını istemiyorum. Reyhanlı’nın kendi toprakları olmasını istiyorlar.”

reyhanlı

F.B sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Burada ekstra güvenli bölgeye ihtiyaç yok. Reyhanlı aynı zamanda komple bir güvenli bölgedir. Reyhanlı, İdlib’in güvenli bölgesidir. Bireysel olarak kendimi korumak için türlü eğitimim var benim. Buna silah da dâhil. Çocuklarım, eşim burada değil. Ama ben bırakmam burayı. Suriyeliler bu toprakları almak için her şeyi yapıyorlar. Sürekli ev ve toprak satın alıyorlar. 100 bin TL’lik evleri 200-250 bin TL’ye. 200 bin TL’lik arazileri, 300 bin TL’ye alıyorlar.”

A.L. ise, Reyhanlı’nın yerlilerinden de sınırı geçip ÖSO, IŞİD saflarında savaşanların olduğunu anlatıyor: “Burada oturan Suriyelilerin güvenlik sorunu yok. Çoğunluğu İdlibli. Karşı taraftaki akrabaları, tanıdıklarıyla görüşüyorlar. Bir olay olduğunda nereye zarar vereceğini, ya da hangi bölgenin güvenli olduğunu mahallesine, semtine kadar biliyorlar. Asıl risk altında olanlar buranın yerlileri. Reyhanlı diğerleri için en güvenli bölgelerden.” 

A.L’nin bir başka iddiası ise Suriye’deki El-Nusra, ÖSO, Ahrur-u Şam gibi örgütlere insani yardım dernekleri üzerinden silah, mühimmat gönderdiğine dair basında defalarca haberi çıkan Reyhanlılı iş insanı Cuma Demir’e dair. Suriye savaşından önce Yeşilova Mahallesi’nde bulunan Demirler Çiftliği’nde tarım ve hayvancılıkla uğraşan Demir’in savaşla birlikte silah ticareti yaptığına dair iddialar birçok defa gündeme gelmişti. A.L’nin Demir’e dair yeni iddiaları ise şöyle: “Bundan 1.5 ay önce Cuma Demir’in evine 70-80 kişinin katılımıyla bir MİT toplantısı yapıldı. Cuma Demir, MİT’in bu bölgedeki önemli adamlarından. Aldığım bir duyuma göre, Cuma Demir bir IŞİD’liye silah satmış. Herkeste olmayan özel bir silahmış. IŞİD’liyi yakalıyorlar. Silahı kimden aldığını soruyorlar. Cuma Demir’den aldığını söyleyince serbest bırakıyorlar.”