Düşen Rus uçağına rağmen: İsrail’in Suriye’deki savaşı devam edecek

Rusya’ya ait askeri uçağın düşürülmesi sonrası İsrail’in Suriye’deki İran’a ait hedefleri vurma kapasitesi sınırlanmış gibi görünse de, komşu ülkesindeki savaş içinde yürüttüğü kendine ait savaşta büyük aksamalara uğraması zor görünüyor.

17 Eylül’de kuzey Suriye’de yaşanan olay sonrası yaşanabilecek siyasi ve askeri yansımaları durdurmak amacıyla İsrail hava kuvvetleri başkomutanı Amikam Norkin’i Moskova’ya gönderdi.

Norkin Moskova’da, Suriye’de Latakia kenti yakınlarında düşen Rusya’ya ait IL-20 gözetim uçağı hakkında yapılan soruşturma sonuçlarını Rus yetkililere iletti. Uçakta bulunan 15 mürettebatın tamamı hayatını kaybetmişti.

Moskova’nın konu hakkında verdiği mesajlar karışık. Bir yandan Rusya Başkanı Vladimir Putin havacıların ölümünü trajik gelişmeler zincirinin bir sonucu olarak açıklayıp İsrail’i suçlamaktan kaçınırken, öte yandan Rusya’nın diğer resmi açıklamalarına göre, İsrail’in hava saldırısına başlamadan önce yeterli zamanda uyarı yapmaması sonrası tehlikeli koşullar oluştu ve Suriye’ye ait hava savunma sistemleri uçağı düşürdü.

Tel Aviv’de bulunan Rus Büyükelçiliği’ne göre İsrail Hava Kuvvetleri “sorumsuz ve düşmanca hareketlerde” bulundular.

2015 yılında Türk Hava Kuvvetleri Suriye sınırında bir Rus uçağını düşürdükten sonra Kremlin Türkiye ile ilişkileri tamamen dondurmuştu. Buna rağmen, IL-20 uçağının düşmesi sonrasında Rusya aynı tavrı İsrail’e karşı gösterecek gibi görünmüyor.

İsrail’in açıklamalarına göre sahip olduğu F-16 jet uçakları kuzey Suriye’de bulunan bir tesisi “güdümlü ve ölümcül silahlar üreten sistemlerin İran aracılığıyla Lübnan’daki Hizbullah güçlerine teslim edilmesini önlemek için” bombalamış.

İsrail’in sahip olduğu güçlü hava kuvvetleri, Tahran’ın İsrail sınırında kurmaya ve güçlendirmeye çalıştığı askeri alanlara karşı uzun zamandır saldırılarda bulunuyor.

Suriye rejimine ait alanları çoğunlukla es geçen saldırılar konusunda Rusya’nın neredeyse hiç sesi çıkmadı. Moskova ve Tel Aviv, Rusya’nın Suriye’deki savaşa dahil olduğu 2015 tarihinden bu yana karşılıklı çatışmaya girmemek için bir iletişim mekanizması geliştirdi.

İsrail’e göre Latakia yakınlarındaki çatışma bu kurallara karşı gelmedi ama değişiklikler yapılabilir. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun güvenlik kabinesi üyelerinden Naftali Bennett’e göre “çatışmayı önleme mekanizmaları” güçlendirilecek.

Öte yandan İsrail, Suriye sınırları içinde İran’a karşı yürüttüğü askeri operasyonu durdurmak niyetinde değil. Savunma Bakanı Avigdor Liebermann’ın Ordu Radyosu’na yaptığı açıklamaya göre İsrail ordusu “İsrail vatandaşlarının güvenliği için ne gerekiyorsa yapacak”.

Suriye hava sahasının hakimi olan Rusya İsrail jetlerinin dolaşımına engel olabilir. İsrail medyasında yer alan haberlere göre Rusya, uçağı düştükten sonra kuzey Suriye hava sahasını bir hafta boyunca kapattı.

Haaretz gazetesinde yer alan habere göre İsrail bunun sonucunda Rusya’nın, kendisine ait tesislere İsrail’in saldırmasını engellemek gibi kısıtlamalar yapmamasını umdu çünkü böyle bir durum İran tarafından avantaj olarak kullanılabilir.

Analizcilere göre İran şu anda İsrail’in Suriye’de saldırı kabiliyetini düşürmeye yarayacak herhangi bir fırsat için nabız yokluyor. “İranlılar bu olayın Moskova’nın İsrail ile olan ilişkisinde dönüm noktası olması konusunda heyecanlarını saklayamıyorlar”.

Buna rağmen, son yıllarda İsrail ile iyi ilişkiler geliştiren Rusya’nın daha da kısıtlayıcı kurallar getirerek İsrail ile sorun yaratma olasılığı düşük.

Washington Uluslararası Kriz Grubu İran Projesi Müdürü Ali Vaez’e göre “Rusya’nın yapacakları İsrail’in Suriye’deki manevra alanını küçültebilir ama şu an içinde bulunduğumuz dinamiği değiştiremez”.

“İran hala Esad rejimini devam ettirmeye odaklanmış durumda ve İsrail de İran’ın Suriye üzerinde gücünü sağlama almasını engellemek için asla niyetinden dönmeyecek”.

Bu yazı Thomas Seibert'ın The Arab Weekly dergisindeki yazısından özel izin alınarak yayınlanmıştır.

Thomas Seibert is a reporter with the Arab Weekly, where this column is originally published.