Devletin maaş harcaması bir yılda yüzde 24 arttı: 200 milyar TL’yi geçti

Ekonomik kriz, Türkiye’nin makro ekonomik göstergelerinde çok hızlı bir bozulmaya yol açtı. Rekor kıran işsizlik, artan enflasyon ve kamu harcamalarının yanı sıra devletin personel giderlerinde de büyük bir artış yaşanıyor.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Personel Başkanlığı’nın verilerine göre devletin personel gideri 2018 yılı sonu itibariyle 200.8 milyar TL oldu. Aynı gider kalemi 2017 yılında 162.1 milyar TL olarak gerçekleşmişti. Buna göre devletin maaş harcaması bir yılda 38 milyar TL arttı. Yaklaşık yüzde 24’lük bir artış söz konusu.

Hedeflenen bütçede de ciddi bir sapma yaşandı. Zira 2018 bütçesinde maaş harcaması 183 milyar TL olarak öngörülmüştü. Yani bütçe hedefinin 17 milyar üzerinde maaş ödemesi gerçekleşti.

2019 yılının ocak ayında ise devletin maaş harcaması 23.8 milyar TL oldu. Bu rakam geçen yılın aynı ayında 18.2 milyar liraydı. Yüzde 30.5 artış yaşandı.

Devletin personel harcamasındaki patlamanın sebebi; enflasyondaki artış ve kamuya özellikle seçim dönemlerinde çok sayıda eleman alınması. Bilindiği gibi memur maaşları enflasyona endeksli. Altı aylık dönemler halinde gerçekleşen enflasyon, memurun alacağı zam oranını belirliyor.

Memur sayısındaki artış da, maaş harcama kalemindeki tırmanışta önemli bir faktör. 24 Haziran seçimleri öncesinde kamuya 100 bin kişinin üzerinde yeni eleman alınmıştı. Bu durum Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine de yansımış durumda.

TÜİK verilerine göre 2018 yılının dördüncü döneminde toplam kamu istihdamı 2017 yılının aynı dönemine göre yüzde 20.8 oranında artarak 4 milyon 352 bin kişi oldu. TÜİK bu artışta, daha önce kamu istihdamında yer almayan taşeron işçilerin sürekli işçi statüsüne geçmesinin etkili olduğu notunu düştü.

Ancak yine TÜİK’in 2018 yılı ikinci dönemindeki verilerine baktığımızda kamu istihdamının 4 milyon 131 bin kişi olduğu görülüyor. Nitekim TÜİK bu rakamın içinde de taşerondan kadroya geçenlerin olduğu belirtiyor. Yani taşerondan kadroya geçenler hariç, 221 bin kişilik bir artış söz konusu. Bu artışın seçim yatırımı olarak kamuya alınanlardan kaynaklı olduğu görülüyor.  

Sonuç olarak devlet kadrolarının şişirilmesi bütçeden yapılan personel harcamalarında büyük artışa ve hedeflerde sapmaya yol açıyor. Aşağıdaki tabloda yıllara göre devleten personel harcamasına ilişkin rakamları verdim. Bu rakamlar incelendiğinde kamunun personel harcamasının ulaşçığı devasa boyut çok daha net görülüyor.

Özetle obezleşen devlet, her gün biraz daha büyük bir kaynağı yutuyor. Kar topu gibi büyüyen bu sorun, önümüzdeki dönemde Türkiye’nin başını ciddi şekilde ağrıtacak.

Yıllara göre devletin personel harcamaları

Yıl Personel Harcaması (Milyar TL)

2008 48.8

2009 55.9

2010 62.3

2011 72.9

2012 86.4

2013 96.2

2014 110.3

2015 125

2016 148.8

2017 162.1

2018 200.8

*Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Personel Başkanlığı verileri