Kas 11 2017

İstanbul'un 'Erdoğan'lı gökdelen tarihi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçen haftalarda yaptığı açıklamasında "40 kat, 100 kat bu tür binaları yapmak sizi medeni yapmıyor ama biz de bu tuzağın içine düştük" demişti.

Erdoğan, açıklamasında "biz bu şehrin kıymetini bilmedik, biz bu şehre ihanet ettik, hala da ihanet ediyoruz. Ben de bundan sorumluyum" diyerek geçmişte hata yaptığını ifade etti.

Son olarak da bugün yaptığı açıklamada, şehirlerde kentsel dönüşüm projeleri ile yükselen gökdelenleri eleştirerek, vali ve belediye başkanlarına "Lütfen şu dikey yapılaşmaya illerimizde, ilçelerimizde müsaade etmeyelim" diye seslendi. 

Erdoğan "Tüm gayretlerimize rağmen tarih ve kültür cellatları kol geziyor" diyerek restorasyon adı altında tarihi doku ve özelliklerini kaybeden mimarı yapılara da dikkat çekti. "Restorasyon deyince akla içimizi acıtan nice görüntü de geliyor" dedi. 

"Biz bu şehre ihanet ettik, hala da ihanet ediyoruz diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı rakamlar da doğruluyor. En fazla gökdelen, Erdoğan döneminde yapıldı.

İstanbul’daki 121 gökdelenin 117’si Erdoğan ve partisi AKP'nin ‘söz sahibi’ olduğu dönemde yapıldı. İşte İstanbul'un kısa gökdelen tarihi. Kendi deyimiyle, Erdoğan'ın hataları ve sorumlulukları...

skyland istanbul
Skyland İstanbul

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Refah Partisi’nden adaylığını koyduğu 27 Mart 1994 seçimlerinde, yüzde 25.19 oy alarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçildi. Erdoğan, kendisi hakkında açılan bir dava sonucunda belediye başkanlığı görevinden ayrılarak 26 Mart 1999'da cezaevine girdi. Erdoğan, görevi Refah Partisi’nden arkadaşı Ali Müfit Gürtuna’ya devretti. Ali Müfit Gürtuna, 12 Kasım 1998 tarihinde Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na seçildi. 1999 yerel seçimlerinde de Fazilet Partisi'nden Büyükşehir Belediye Başkanlığına seçildi. Haziran 2001'de üyesi olduğu Fazilet Partisi Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılınca bağımsız kaldı. Başkanlık görevini 1 Nisan 2004 tarihine kadar sürdürdü. 2004 seçiminde Gürtuna’dan bayrağı, AK Parti adayı Kadir Topbaş devraldı

Erdoğan’ın siyasi yasaklı olduğu yıllardan sonra 3 Kasım 2002 seçimlerinde, kurucusu ve genel başkanı olduğu Ak Parti tek başına iktidara geldi. AK Parti, 2002’den günümüze değin iktidarda olduğu müddetçe ülke yönetiminde tek başına söz sahibi oldu.

Erdoğan’ın doğrudan İstanbul üzerinde söz sahibi olmadığı tek yıllar, 1998-2004 yılları arasındaki Ali Müfit Gürtuna dönemi oldu. 2004’teki yerel seçimlerde ise AKP adayı Kadir Topbaş’ın seçilmesiyle, İstanbul üzerindeki tüm söz hakkı, tekrar Erdoğan’ın partisine geçti.

AKP öncesinde inşasına başlanan önemli gökdelenler arasında Maya Towers, Tat Towers ve Sabancı Kuleleri yer alıyordu. Tat Towers kulelerinin projelendirilmesine 1988’de başlansa da inşaat 2008’de bitirildi. 1987 yılında yapımına başlanan Maya Towers 1992’de bitirildi. 103 metre yüksekliğiyle, İstanbul’un en yüksek binası olmuştu. Yapımına 1988’de başlanan ve 1993’te biten 158 ve 140 metre yüksekliğe sahip Sabancı kuleleri, Erdoğan öncesi dönemin gökdelenlerindendi.

1995 yılında, Erdoğan döneminde iki gökdelen inşaatı yükselmeye başladı: Türkiye İş Bankası’na ait İş Kuleleri… Aynı yıl, 3 kulenin daha inşasına başlandı. Her biri 143 metre yüksekliğe sahip olacak olan Metrocity Millennium Towers 1-2-3 kuleleri, Erdoğan döneminde projelendirildi ve inşasına başlandı. İş Kuleleri’ni, 1996 yılında yapımına başkalan Tekstilkent Plaza takip etti. 1999’da Şişli Elite Residence’ın yapımına başlandı ve 2003 yılında tamamlandı. Aynı yıl yapımına başlanan Polat Tower Residence ise 2001 yılında tamamlandı.

AKP öncesi dönemde 24 olan gökdelen sayısı 2016 sonunda 121’i buldu. Erdoğan’ın İstanbul belediye başkanlığına başladığı 1994 yılına kadar inşa edilen gökdelen sayısı ise 4 idi. İstanbul’da yer alan 121 gökdelenin 117’si, Erdoğan ya belediye başkanı yada AKP lideriyken yapıldı.

Gökdelen inşasının yıllara dağılımına bakıldığında ise İstanbul’da gökdelenler, ağırlıklı olarak 2007 yılında yükseldi. 2010-2015 arasında her sene 100’den fazla ‘yüksek irtifalı’ yapı inşa edildi. Rekor ise 158 binayla 2013 yılına ait.

Avrupa’daki 70 metreyi geçen gökdelenleri mercek altına alan bir araştırmaya göre Avrupa'da en fazla gökdelene sahip ülke Türkiye. Almanya’dan İzlanda’ya kadar Avrupa’daki 30 ülkenin yer aldığı listede Türkiye, sahip olduğu 417 adet gökdelenle ilk sırada yer aldı. İstanbul ise Dünya üzerinde en fazla gökdelene sahip şehirler arasında 24. sırada yer alıyordu.

Emporis'in verilerine göre -yapımı tamamlanan veya devam eden- İstanbul'un en yüksek kuleleri:

List gökdelenler

Yapımı tamamlananlar arasında en büyük gökdelen olan İstanbul Sapphire'in açılışını da Cumhurbaşkanı Erdoğan yapmıştı ve İstanbul'un yeni bir sembol esere kavuştuğunu söylemişti. Açılışta yaptığı konuşmasında, İstanbul Sapphire'in çevre dostu tasarımı, bina içinde doğal bir ortam oluşturan dikey bahçeleri, sosyal imkanları, teknolojik özellikleri ile kendi alanında standartları yükselttiğini ifade etmişti. Erdoğan konuşmasında, "İstanbul'umuzu yeni bir sembol esere daha kavuşturdular" dediği Kiler Grubu'na ve İstanbul Sapphire'in mimarisinde, mühendisliğinde, inşasında, donatımında emeği geçenlere teşekkür etmişti. Bir diğer gökdelen, Şişli'deki Trump Towers'ın açılışını da Erdoğan yapmıştı. Erdoğan, ABD Başkan adayı Donald Trump'ın yabancı karşıtı söylemlerine, "Ben bir yanlış yaptım, oranın açılışına katıldım" diyerek tepki göstermişti.

Erdoğan'ın gökdelen tarihini aklamak isteyen Sabah Gazetesi Yazarı Hilal Kaplan, bugünkü yazısında Erdoğan'ın belediye başkanlığı döneminde 'Gökkafes' için verdiği mücadeleyi yazdı. İstanbul siluetini bozduğu için eleştirilen ve hakkında yıkım kararı verilen  Zeytinburnu’ndaki 16/9 Kuleleri için de Erdoğan "sahibine küstüm" demişti. Ancak Erdoğan, daha sonra 'küstüm' dediği iş adamıyla, kendi adına yaptırdığı okulun açılışına katılmıştı.

16/9 Kuleleri
Istanbul'un siluetini bozan 16/9 Kuleleri

Mimarlar Odası Genel Başkanı Eyüp Muhcu ise, İstanbul’da yeni gökdelenler için ruhsat verildiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın "Bu şehre ihanet ediyoruz" açıklamalarını hatırlatan Muhcu "Erdoğan sözlerini yerine getirmeli" dedi.

Gökdelenlerin iklim üzerinde de ciddi etkileri bulunuyor. Meteoroloji uzmanları ve şehir planlamacılarına göre gökdelenler, ısı adası oluşturuyor. Uzmanlara göre gökdelenlerin hava kirliliğinden ısı artışına kadar pek çok olumsuz etkisi de bulunuyor. Güneş ışığını yansıtan malzemelerle yapılan gökdelenlerin ciddi oranda radyasyon yaydığı da ifade ediliyor.