Oca 01 2018

'Özal’ın yaptırdığı yollarla Erdoğan’ın köprüleri ödeniyor'

 

Paralı oto yollar özellikle de Boğaz köprülerindeki geçiş ücretleri sokaktaki siyasi dengeler açısından hep etkili olagelmiştir.

Zaten vergileriyle o köprü ve otoyolların parasını fazlasıyla ödeyen vatandaş bir de ‘Bakım masrafı vb.’ adıyla alınan vergilerin artırılmasından şikayet eder. Özellikle de zam yapıldığı dönemlerde... Ancak son üç yıldır bu konudaki şikayetler önemli ölçüde gündeme oturdu.

Özellikle AKP’nin çılgın proje adıyla yaptığı Üçüncü Boğaz Köprüsü ve Osman Gazi Köprüsü’nde hem yüksek fiyatlar hem de gidiş, geliş çift yönlü ücret alınması bardağı taşırdı.

Vatandaş bu yollar yerine daha düşük maliyeti bulunan eski yolları, köprüleri kullanmayı tercih etti. Hatta ağır vasıtalara getirilen zorunluluklar bile bu köprülerden geçiş sayısının hedeflenen düzeye çıkmasına yeterli olamadı.

Sonuç olarak, yap-işlet-devret modeliyle hayata geçirilen bu köprü-yollar, Hazine’nin inşaatçı firmaya taahhüt ettiği garanti araç sayısını karşılayamayınca yapılan sözleşme gereği devletin sırtına kambur oldu.

‘Devletin cebinden kuruş çıkmayacak’ söylemine karşın 2018 bütçesinden bu köprüler ve bağlantı yolları için 3.6 milyar lira kaynak ayrılmak zorunda kaldı. Vatandaş geçse de geçmese de köprü ücretini dolaylı olarak mecburen ödemeye mahkum edildi.

Ama zarar bununla da bitmiyor. Karar’dan İbrahim Kahveci, bu yıl astronomik ölçüde artırılarak 8.75 TL’ye çıkarılan Birinci ve İkinci Boğaz Köprüsü geçiş ücretlerindeki artışı da AKP’nin yeni yaptırdığı köprülere bağlamış.

Yazar yıllar itibariyle 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’ne yapılan zamlara yer vermiş köşesinde. Ücretler 2005 yılında 3,0 lira, 2007’de 3,20 lira, 2015 yılında 3,40 lira olmuş.Kahveci’ye göre bu tarihten itibaren ‘zincir kopuyor’.

 2016 yılbaşında köprü geçiş ücretleri yüzde 39,70 zamlanıyor ve 3,40 liradan 4,75 liraya çıkıyor. Ayrıca otoyollara da zam geliyor.

Hem de tam Yavuz Sultan Köprüsü ile Osmangazi Köprüsü’nün açıldığı yıl! 2017 başında ise bir kez daha yüzde 47,3 zam geliyor ve köprü geçiş ücretleri 4,75 liradan 7,0 liraya yükseltiliyor.

2018 başında ise köprü zamları durmuyor. Bu sefer de yüzde 25 zam yapılıyor ve ücretler 7,0 liradan 8,75 liraya yükseltiliyor. Yani 2016 başından 2018 başına geçen 2 yıllık sürede köprü geçiş ücretlerine tam yüzde 157,4 zam yapılıyor. 3,40 liradan 8,75 liraya yükseltiliyor.

Yazar bu rakamları sıraladıktan sonra şunları söylüyor:

‘Ulaştırma Bakanı ve Karayolları bakım giderlerinin yüksekliğinden bu zamların yapıldığını açıklıyor. 2001 yılından 2016 sonuna kadar iki köprüden toplanan gelir 2 milyar 165 milyon dolardır. Ama bu gelir unutmayın ki 2015 sonuna kadar adeta zam yapılamış dönemde elde edilmiştir. Zam yapılmadan bile 15 yılda alınan ücretle yeni birer köprü dahi yaptırabilirken, bakım maliyeti arttı diye yüksek zam yapılması anlaşılır görülmemektedir. Kamuoyuna açıklanan (yansıyan) bilgilere göre Osman Gazi Köprüsü 2,3 milyar dolar, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ise 1,1 milyar dolara mal olmuştur. Yavuz S.Selim Köprüsü baz alındığında 1. ve 2. köprülerden alınan 15 yıllık ücret bu köprülerin sıfırdan yeniden yapılmasına yetecek parayı sağlamış oluyor.’

Yazar’a göre yeni yapılan Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nün tek taraflı geçiş ücreti bile son zamlara kadar 1. ve 2. köprü ücretlerinin oldukça üzerindeydi.

Bu da üçüncü köprüye dezavantaj sağlıyordu. Bu yüzden fiyat farkının kapatılmasıyla Hazine garantili özel sektör işletmelerine biraz daha rağbet artışı sağlanmak istendi. Kahveci şunları yazıyor:

‘Geçişler uzun vadede mecburen aynı sistem olmak zorunda. Yani 1. ve 2. köprüler de en uygun zaman diliminde çift taraflı ücretli olacak ki, özel sektör yolları ile denge sağlansın.Mevcut durumda özel sektör köprü ve geçişlerinde kanun zoruna rağmen hala çok büyük açık var. 2018 yılı için bütçeden 3,6 milyar kaynak ayrıldı bile ama bunlar yetmiyor. Bu açığı dengelemek için eski köprü ve yollardan daha yüksek gelir alınmak durumunda. Kısaca aslında Demirel ve Özal’ın yollarından-köprülerinden elde edilecek gelir ile şimdikilerin yaptırdığı özel sektör yolları ve köprülerin parası ödensin.’

Yazının devamını buradan okuyabilirsiniz